Column

Goed onderwijs geven is zo makkelijk nog niet

Haar arm schoot omhoog. 'Meester! Krijg je op deze school veel huiswerk?', vroeg een meisje met donkere krullen dat naar de open dag was gekomen. 'Mwah', begon de leraar, 'dat ligt er maar aan...' Op deze vraag was hij niet voorbereid.

Aleid Truijens
null Beeld anp
Beeld anp

Hij had een hele riedel in zijn hoofd. Over 'onderwijs op maat', voor toptalenten en excellenten, maar ook voor kinderen die lijden aan faalangst, dyslexie, adhd, asperger, hypersensitiviteit, enzovoort. Dat is wat ouders hem vragen, elk jaar weer. Niet of de sfeer op school goed is, of er aan sport of muziek wordt gedaan, of er onbevoegde docenten werken. Zelfs niet of de resultaten goed zijn. Het gaat altijd om extra aandacht voor hun lieveling. Want die is allesbehalve gewoon.

Die vraag van het meisje was heel verfrissend, zei de leraar thuis. Ja, dat wil je natuurlijk weten als kind, hoeveel huiswerk je krijgt. En hoe laat je uit bent, of het gezellig is op het schoolplein, of je lekkere dingen kunt eten in de kantine, of de leraren aardig zijn. En vooral: of de leerlingen een beetje bij jou passen en je er vrienden kunt maken. Dat kun je allemaal niet lezen op de door een reclamebureau danig gepimpte website van de school.

Dat scholen steeds vaker marketingexperts inhuren om toekomstige brugklassers binnen te lokken (de Volkskrant, 11 februari) verbaast me niks. De markt krimpt en de concurrentie tussen de populairste scholen is moordend. Scholen worden betaald per leerling, niet op grond van kwaliteit, dus zo'n campagne heb je er al snel uit. Dat de marketing zich richt op de overbezorgde, trotse en veeleisende ouder is ook niet vreemd.

Uiteindelijk, hoop ik, beslissen meestal de kinderen. En terecht. Dat kind zal vele jaren doorbrengen op die school. Mijn kinderen hanteerden indertijd wonderlijke criteria. Mijn zoon wees een school af omdat hij na de open dag vreesde dat hij viool zou moeten spelen in het schoolorkest en koos voor de school met de beste baskets op het speelplein. Mijn dochter zag niks in de school van onze voorkeur - in een schitterend gebouw gehuisvest - omdat die 'leek op een kerk'. Ze beoordeelde op elke school met argusogen de meisjes: wat voor kleren droegen ze? Waren ze niet arrogant, of bitchy?

Ik heb helemaal niets tegen technasia, kunstprofielscholen, sport- , hoogbegaafden- en dyslexieklasjes. Mooi dat die keuzevrijheid er is. Maar als ik nu een kind had dat naar de brugklas ging, zou ik eerst op andere dingen letten. Ik zou kijken op www.onderwijsinspectie.nl , of de school in kwestie niet toevallig het oordeel 'zwak' heeft, en of de leerlingen er niet bovengemiddeld vaak afglijden naar een lager niveau. Dat is voor alle kinderen belangrijk. Uit de overgebleven scholen mag mijn kind kiezen.

Het nieuwste lokkertje is het 'versneld vwo'. Bijzonder slimme en ijverige kinderen kunnen nu op enkele experimenteerscholen het vwo in vijf jaar doorlopen. Niet door de laatste twee jaar ineen te doen, maar door sneller het hele programma af te werken. Zo hebben ze als ze 16, 17 zijn een diploma in handen en kunnen ze meteen door naar de universiteit.

Ik zie het voordeel niet zo. Is het wel een goed idee om op je 16de aan het studentenleven te beginnen, als kleine puk tussen de zuipende 18-jarigen? Kun je de tijd die je op school overhoudt niet beter besteden aan mooie, complexe onderwerpen waaraan anderen niet toekomen? Dan doe je echt iets extra's met die briljante geest. Het ministerie van Onderwijs vindt het 'nadrukkelijk niet de bedoeling dat leerlingen extra lesuren draaien'. Nee, want dat kost geld. Kinderen een jaar eerder met een diploma wegsturen is goedkoper.

Veel scholen lukt het om de talenten van kinderen tot bloei te brengen, en veel scholen falen daarin. Een marketingman zegt in de krant: 'Zeggen dat je goed onderwijs geeft werkt niet, daar gaan ouders automatisch van uit.' Vreemd, die aanname van ouders. Goed onderwijs geven is zo makkelijk nog niet. Het kost veel meer inspanning om het onderwijsniveau op de hele school ietsje op te krikken dan om een excellentieprogrammaatje op te tuigen. Ik zou hopen dat mijn kind kiest voor de school die de gewone leerling veel te bieden heeft. Leuke lessen, bijvoorbeeld, en weinig huiswerk.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over