ReportageStraatverkoop alcohol

‘Glühwein to go’ is een hit in Duitsland, maar de angst is groot voor een coronakater

De straatverkoop van warme alcoholische versnaperingen is, bij gebrek aan kerstmarkten, een groot succes. Maar is het wel veilig? Bondskanselier Merkel vindt van niet, met 590 coronadoden per dag. In steeds meer steden wordt ‘glühwein to go’ verboden.

Vrienden aan de glühwein in de Berlijnse wijk Prenzlauerberg. De verkoop van de drank wordt in steeds meer steden verboden. Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant
Vrienden aan de glühwein in de Berlijnse wijk Prenzlauerberg. De verkoop van de drank wordt in steeds meer steden verboden.Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant

Matthias Kutschmar staat voor de deur van zijn gesloten restaurant en verkoopt glühwein. De kroeg aan de overkant doet hetzelfde, net als een koffietent op de hoek. Een overdaad aan lichtsnoeren moet in de hoofden van voorbijgangers de kerststemming aanknippen. Zelfs bij de veganistische Vietnamees staat een dampende ketel warme wijn op de stoep. De Stargarder Strasse in het Berlijnse stadsdeel Prenzlauerberg is gehuld in een zoete wolk van alcohol, specerijen en citrusvruchten.

‘Je moet een goede, zuidelijke rode wijn hebben’, zegt Kutschmar, een zelfbenoemd oer-Berlijner die weigert zijn leeftijd te noemen. Plukjes grijze haren piepen onder de rand van zijn muts uit. ‘En steranijs, dat geeft diepte aan de smaak.’ Voor collega’s die ‘kant-en-klaar spul’ verkopen haalt hij zijn neus op.

Niet alleen in Berlijn – ‘glühwein to go’ is overal in Duitsland een onverwachte hit in de laatste weken van een, zacht gezegd, onverwacht jaar. De drank die normaal gesproken geldt als een veel te zoet en oubollig kerstmarktbrouwsel, is nu niets minder dan een laatste strohalm voor wanhopende horecaondernemers. Drinkers projecteren op de tot de rand gevulde kartonnen beker hun grote verlangens naar een avond uit.

Splijtzwam

Maar het succes van glühwein is ook een splijtzwam geworden, van nationaal formaat. ‘Er vallen 590 doden per dag en toch staan de mensen in de voetgangerszone met een beker glühwein in de hand, dat is onacceptabel!’ Het zijn woorden van Angela Merkel, een zin uit een haast smekend pleidooi voor strengere beperkingen.

Duitse journalisten schreven dat het voor het eerst in zestien jaar was dat de bondskanselier in het parlement met overslaande stem sprak – een moeilijk te controleren claim. Maar vaststaat dat de warme wijn in haar verhaal symbool stond voor teloorgegane discipline, voor het collectieve onvermogen van de Duitsers om de tweede virusgolf net zo effectief te breken als de eerste. De Berlijnse krant Taz zette deze week een mok glühwein op de voorpagina voorzien van de kop: ‘Achtung, dit is geen vaccin.’

Duitsland is in een paar maanden tijd hard van zijn troon van meest voorbeeldige coronanatie in Europa getuimeld. De situatie is er nu vergelijkbaar met die in Nederland, en met gesloten musea en bibliotheken zijn de maatregelen zelfs wat strenger. Toch stijgt ook in ons buurland het aantal besmettingen weer en zijn er voor het eerst overvolle ic’s.

Harde lockdown na Kerst

Ook in Duitsland zijn beloofde versoepelingen voor de feestdagen in de meeste deelstaten van de baan en pleitte Merkel in navolging van een groep wetenschappers voor een harde lockdown in de weken na Kerst. De deelstaten Beieren en Thüringen verboden deze week alcoholconsumptie in de openbare ruimte, en in onder meer Keulen en Leipzig geldt een specifiek verbod op ‘glühwein to go.’

In Berlijn volgt zo’n verbod waarschijnlijk volgende week, liet de burgemeester doorschemeren. Maar nu loopt het nog storm bij Matthias Kutschmar in Prenzlauerberg. Om half vier, als de schemering uit de nissen en kieren kruipt, komen de klanten. Collega’s op weg naar huis, ouders die hun kinderen van de opvang halen, een man die een blokje loopt met de hond – allemaal activiteiten die je uitstekend blijkt te kunnen combineren met het drinken van een beker glühwein, of twee.

Kleine goedmaker

Drieënhalve euro leggen ze neer voor de warme wijn. Voor een euro meer krijg je er een met Schuss, een slok amaretto of whisky. Afgelopen weekend zijn er vier ketels doorheen gegaan, 80 liter. ‘Een kleine goedmaker voor dit jaar waarin je als ondernemer om elke euro moet strijden.’

 De Berlijnse krant Taz zette deze week een mok glühwein op de voorpagina voorzien van de kop: ‘Achtung, dit is geen vaccin.’ Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant
De Berlijnse krant Taz zette deze week een mok glühwein op de voorpagina voorzien van de kop: ‘Achtung, dit is geen vaccin.’Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant

Maar is het ook verstandig? ‘Ja, wat zal ik zeggen...’ Kutschmar heeft de coronaregels uitgeschreven op een gelamineerd papier: afstand houden, geen groepsvorming, niet rond blijven hangen. Vooral wat dat laatste betreft is hij streng. Kutschmar heeft een auto-immuunziekte en valt daardoor in de risicogroep. ‘Waarschijnlijk is een paar weken lockdown verstandiger dan dit, om de druk van de ic’s te halen’, zegt hij. ‘Ik ken steeds meer mensen die het virus krijgen.’

Jenny en Maria, twee vrouwen met mutsen van kasjmier en kinderwagens vol dik ingepakte dreumesen, drinken beschaafde slokjes. Ze nemen corona heel serieus, zeggen ze, en ontmoeten vrienden alleen buiten, een-op-een, ‘zoals nu.’ Maar dan wordt Jenny plotseling fel: ‘Maar we kunnen toch niet de hele tijd aan al het leed in de wereld denken?’

Missen Duitsers de kerstmarkten? Opiniepeiler YouGov vroeg naar de bekende weg. Ja, meer dan de helft van de bevolking zou op decembermiddagen het liefst rond slenteren op zo’n markt, met een zakje gebrande amandelen en op de achtergrond het kerstrepertoire van het plaatselijke amateurkoor. En met glühwein – een overigens van oorsprong Romeins brouwsel, dat in de 19de eeuw een plaats kreeg op de lange lijst van Duitse kersttradities.

‘Het lachen verbieden’

Ook Torsten (46), van beroep conducteur en vaste klant bij Kutschmar, drinkt glühwein voor het kerstmarktgevoel. ‘Als ze ons dat ook nog verbieden, dan moeten ze ook het lachen verbieden’, zegt de grote kale man over het aanstaande verbod. Later komt hij daarop terug. Om een einde te maken aan de pandemie zijn ‘halve maatregelen’ onvoldoende, denkt Torsten. ‘We hebben een beetje dictatuur nodig, een sterke leider die duidelijk zegt: dit mag wel en dit mag niet.’

Maar Torsten is geboren in een land waar de bondskanselier blijft appelleren aan de eigen verantwoordelijkheid van de bevolking, al klonk er duidelijk vertwijfeling door in de waarschuwing die ze in de Bondsdag uitsprak: ‘Als we tot Kerst te veel contacten hebben en aansluitend blijkt dat dit de laatste Kerst met onze grootouders is geweest, dan hebben we iets verzuimd! Dat moeten we niet doen!’

Meer over