Glimlach kon organisatorische janboel niet verhullen

Terreur en triomf zijn tijdens de Olympische Spelen in Atlanta onlosmakelijk met elkaar verbonden geweest. En zoals de geschiedenis met München 1972 heeft uitgewezen, zullen straks de herinneringen aan de bomaanslag in het Olympisch park de gedachten aan sportieve successen voor een deel verdringen....

TIM OVERDIEK

Van onze verslaggever

ATLANTA

Het is een erfenis waar de stad Atlanta mee zal moeten leren leven. Al slaan organisator Billy Payne en zijn vrienden uit het plaatselijk bedrijfsleven zich onstuimig op de borst omdat volgens hen de belofte om 'de beste Spelen ooit' te organiseren ten volle is uitgekomen. Vandaag tracht de hoofdstad van Georgia over te gaan tot de orde van de dag, en houdt de bevolking zich bezig met waar men werkelijk goed in is: zaken doen.

Van meet af aan sprak ACOG-voorzitter Payne over 'de kracht van zijn droom'. Op sentimentele wijze borduurde hij voort op de beroemde toespraak die stadgenoot Martin Luther King in de jaren zestig afstak. Maar de strijd voor gelijke rechten die de zwarte leider met zijn leven moest bekopen, verschilde natuurlijk wezenlijk met de missie die Payne de afgelopen twee weken voor ogen had.

Meer dan ooit waren de Olympische Spelen een verzakelijkte onderneming. Het evenement verwerd tot een ordinaire goudjacht die koortsachtig door zowel multinational als de man op de hoek van de straat werd gevoerd. Het commerciële uitmelken van het Olympisch ideaal - mocht dat nog bestaan - schoot zelfs de IOC-leiding in het verkeerde keelgat. Nooit meer, zo werd in de wandelgangen vernomen, zal een groep particulieren de organisatie toegespeeld krijgen zonder dat de (plaatselijke) overheid garanties afgeeft.

De begroting van 1,7 miljard dollar werd gehaald. En volgens Payne kon zelfs 'heel misschien' een kleine winst worden genoteerd. Missie geslaagd dus. Het enige dat Payne nog steeds dwars zit, was dat het Amerikaanse televisiestation NBC niet meer geld uit de zak was geklopt. Voor de exclusieve uitzendrechten werd 456 miljoen dollar betaald, maar Payne had ten minste 600 miljoen gewild. NBC boekte een winst van ruim zestig miljoen dollar.

Zorgvuldig had het televisiestation toegewerkt naar dagelijkse hoogtepunten, waarbij Michael Johnson en de Amerikaanse turnploeg met hun topprestaties niet teleurstelden. Het creëren van nationale helden en het inspelen op patriottische gevoelens bereikten een nimmer vertoond niveau, dat in mediakringen inmiddels sportainment wordt genoemd. Maar wie meer wilde zien dan Amerikaans succes of falen, bleef van de meest elementaire informatie verstoken.

De stuitende eenkennigheid gaf aan waar Atlanta's prioriteit lag. Paynes andere fixatie betrof de gastvrije ontvangst van twee miljoen bezoekers in een provinciestad, die eindelijk de gelegenheid kreeg een metropool van internationale allure te worden. Cruciaal was volgens hem de typisch zuidelijke vriendelijkheid, die bij de gasten een onuitwisbare indruk zou achterlaten.

Maar menigeen vroeg zich na de eerste Olympische week af of de vraag 'hoe gaat het vandaag' geen gecodeerde boodschap was voor 'sodemieter op'. Want de eeuwige glimlach kon niet verhullen dat zich een organisatorische bende ontvouwde. Het erbarmelijk transportsysteem bracht atleten in opperste verwarring, de haperende informatievoorziening wekte de woede bij de internationale media en talloze delegaties dienden iedere ochtend een waslijst met klachten in bij ACOG.

Maar zich opstapelende ergernissen en dreigende claims werden grotendeels ingeslikt toen op zaterdag 27 juli om 1.25 uur de grootste vrees bewaarheid werd. Een bom ontplofte, nota bene in het onvoldoende bewaakte Olympisch park. Niet langer was Atlanta 'de veiligste plek op deze planeet', zoals Payne had vastgesteld, maar had het terrorisme de Olympische Spelen andermaal in zijn greep.

Al een week staat in de berm van Buford Highway een vuurpeloton camera's binnen schootsafstand bij het appartement waar Richard Jewell zich heeft opgesloten. Het wachten is op de arrestatie van de veiligheidsbeambte die als eerste de bom ontdekte en er nu van verdacht wordt verantwoordelijk te zijn voor de dood van een vrouw en van een Turkse cameraman en verwonding van 111 anderen. Tenzij de FBI natuurlijk tot een andere slotsom komt.

Dertigduizend veiligheidsmensen en een kostenpost van 300 miljoen dollar ten spijt, is in Atlanta pijnlijk aan het licht gekomen dat een dergelijk evenement niet voor de volle honderd procent valt te vrijwaren van zinloos geweld. Verontrustend waren tevens de aangetoonde lekken in de veiligheid, die de grootste vredesoperatie in de Amerikaanse geschiedenis betrof. Sydney is gewaarschuwd. Maar dat was Atlanta ook.

Binnen het IOC is wel eens de optie besproken om de Olympische Spelen vier jaar op dezelfde locatie te houden. Maar de onhaalbaarheid (lees: financiële onaantrekkelijkheid) werd al snel vastgesteld. Wel verdient een ander voorstel serieuze aandacht. Dat voorziet in de formatie van een kernorganisatie die aan de hand van vaste scenario's met de organiserende stad samenwerkt.

Het voorkomt dat, in het geval van Atlanta, een ambitieuze winkeliersvereniging telkens opnieuw het wiel moet uitvinden en vervolgens een krampachtige inhaalrace moet beginnen om tijdig de Olympische vlam te kunnen ontsteken. Onweerlegbaar is de afgelopen zeventien dagen aangetoond dat Atlanta te laat is begonnen en onvoldoende de potentiële knelpunten heeft uitgetest.

Vanuit Athene is de afgelopen tijd het nodige hoongelach opgestegen. De stad die honderd jaar geleden de eerste versie van de moderne Spelen huisvestte, had zo graag de viering van het jubileum op zich willen nemen. In 2004 probeert de Griekse hoofdstad het opnieuw. Atlanta heeft voldoende voorbeelden afgegeven waarmee Athene de tweede versie van het Olympisch huiswerk zal perfectioneren.

Het was in de schaduw van de Akropolis trouwens warmer dan aan de voet van Coca Cola's hoofdkantoor. En miraculeus genoeg werd Billy Payne daarmee uiteindelijk niet ontmaskerd als de leugenaar die een aangename temperatuur van achterin de twintig graden Celsius voorspelde, en daarbij sluw verzuimd had te melden dat de nachttemperatuur was meegerekend.

Maar de bijnaam Hotlanta was al veranderd in Badlanta voordat de Spelen goed en wel op gang waren gekomen.

Tim Overdiek

Meer over