nieuws

Gezondheidsraad: wie één shot AstraZeneca heeft gehad, kan daarna prima Pfizer krijgen

Wie eerder een prik van AstraZeneca kreeg, kan de vaccinatie best afronden met een prik van fabrikant Pfizer. Dat zou zelfs wel eens beter kunnen beschermen dan nog een injectie met AstraZeneca erachteraan.

null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dat stelt de Gezondheidsraad in een maandagmiddag verschenen advies. Het oordeel komt niet uit de lucht vallen: uit vorige week gepubliceerde uitkomsten van een proef onder ruim 400 vrijwilligers blijkt dat Pfizer na AstraZeneca ongeveer net zo goed de immuniteit aanwakkert als tweemaal Pfizer. Dat zou neerkomen op een bescherming van ruim 90 procent, tegenover de ongeveer 74 procent bescherming na tweemaal AstraZeneca.

Helemaal zeker van zijn zaak is de Gezondheidsraad niet: bij de onderzoeken naar mixprikken kijkt men alleen naar wat er gebeurt in het bloed. Een goede indicatie van wat er uiteindelijk in het echt gebeurt, geeft het bloedonderzoek wel. Bovendien zijn er nog eens vier andere, kleinere onderzoeken die erop wijzen dat Pfizer best na AstraZeneca kan.

Wel hebben mengprikkers iets meer bijwerkingen, constateert de Gezondheidsraad. Zo krijgen de Pfizer-na-Astra-prikkers in ongeveer een op de drie keer koortsgevoel, en gebruikt meer dan de helft een paracetamolletje tegen de bijwerking. Bij twee doseringen Pfizer of AstraZeneca krijgt maar 10 tot 20 procent koortsgevoel en slikt een kwart paracetamol.

Mixprik

Experts zijn niet verrast over het advies van de Gezondheidsraad. ‘Dit is mooi. Men had dit eigenlijk al eerder kunnen vaststellen’, reageert vaccinoloog Ben van der Zeijst (LUMC) desgevraagd. ‘Zie je afweer als een spier die je moet versterken’, reageerde vaccinoloog Cécile van Els (RIVM, Universiteit Utrecht) vorige week al in deze krant op de nieuwe onderzoeksuitkomsten. ‘Dat kan met verschillende oefeningen.’

Wat minister Hugo de Jonge precies doet met de aanbeveling, is nog onduidelijk. Vanuit de bevolking is er een roep om combinatieprikken, met name onder mensen die als eerste prik een inenting met het AstraZeneca-vaccin kregen. Dat vaccin viel daarna in ongenade, door de iets slechtere werkzaamheid maar vooral door de zeer zeldzame bijwerking van ongewone trombose in combinatie met bloedplaatjesverlies.

Of het combineren van prikken ook beter helpt tegen de besmettelijkere deltavariant van het virus, is overigens onbekend. Maar een soort goede gok durft de Gezondheidsraad wel aan: ‘Aangenomen wordt dat hoge antistofniveaus goede bescherming bieden en daarmee kunnen bijdragen aan het tegengaan van verdere verspreiding van deze variant.’ Alweer een reden om te combineren, dus.

Merkwaardig genoeg werkt de combinatie AstraZeneca na Pfizer weer niet: dan blijft de bescherming steken op een lager niveau, suggereren de onderzoekscijfers. Waarom dat zo is, weet nog niemand. ‘Dat zijn de raadsels van de immunologie’, zegt Van der Zeijst.