Nieuws

Gezondheidsraad velt nog geen oordeel: onduidelijk of vitamine D tegen corona beschermt

Een dagelijks pilletje vitamine D tegen corona: het was een tijdlang zo’n hype dat de drogisten de potten niet konden aanslepen. Maar na weging van al het bestaande onderzoek komt de Gezondheidsraad tot de conclusie dat er nog onvoldoende bewijs is dat vitamine D helpt tegen een corona-infectie. ‘Het valt niet aan te tonen maar ook niet uit te sluiten’, aldus de Raad in een woensdag verschenen advies.

Amsterdammers genieten van de zon in oktober 2020. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Amsterdammers genieten van de zon in oktober 2020.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De Gezondheidsraad was ingeschakeld door staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid, nadat in de loop van vorig jaar steeds meer beloftevolle resultaten over het effect van de zogeheten zonnestraal-vitamine werden gepubliceerd.

In het buitenland wordt hier en daar zelfs van overheidswege een supplement aanbevolen. In Israël bijvoorbeeld promoot de minister van Gezondheidszorg vitamine D sinds de uitbraak van de pandemie.

Vitamine D is belangrijk voor een goede werking van het immuunsysteem. De vitamine wordt aangemaakt in onze huid onder invloed van zonlicht, maar veel mensen hebben er iets te weinig van (wat iets anders is dan een tekort). Na de lockdowns van het afgelopen jaar zal dat niet zijn verbeterd.

Studies

De Gezondheidsraad nam het beschikbare onderzoek door en concludeert dat de kwaliteit nog niet sterk genoeg is om conclusies te trekken. Veel studies zijn observationeel, waarbij bijvoorbeeld bij een grote groep covid-patiënten het vitamine D gehalte in het bloed wordt gemeten.

Soms wordt dan aangetoond dat veel ernstig zieke covid-patiënten relatief weinig vitamine D hebben. Maar dat zegt niet genoeg, aldus de Raad. Hadden zij dat al voordat ze ziek werden? Of ligt de zaak omgekeerd en heeft covid-19 het vitaminetekort veroorzaakt?

Er blijken onderliggende factoren te zijn die zowel het vitaminetekort als de infectie verklaren (een slechte algehele gezondheid bijvoorbeeld of overgewicht). In veel onderzoek is daar helemaal geen rekening mee gehouden.

Dobbelsteen

De gouden standaard is onderzoek met de dobbelsteen: een groep slikt extra vitamine D, een andere groep niet, en dan een tijdlang afwachten of er een verschil zichtbaar wordt in het aantal corona-infecties. Dat soort onderzoek wordt nu gedaan, de resultaten worden in de loop van dit jaar verwacht. Dan zal de Gezondheidsraad opnieuw advies uitbrengen.

Wat in het voordeel pleit van vitamine D is dat een dagelijks supplement wél kan werken om andere luchtweginfecties te voorkomen. Daarnaar is wel goed onderzoek gedaan, concludeert de Raad, maar het effect is klein en het treedt vooral op bij kinderen en jongeren, die van zo’n infectie weinig last hebben. Zij vormen ook bij covid-19 niet de meest kwetsbare groep.

Polemiek

Onder wetenschappers woedt al tijden een polemiek over het al dan niet voorschrijven van extra vitamine D. ‘In een ideale wereld zijn alle beslissingen over onze gezondheid gebaseerd op overweldigend bewijs, maar in tijden van crisis moeten we andere maatstaven hanteren’, schreef vakblad The Lancet een paar weken geleden in een hoofdredactioneel commentaar. Een supplement in een lage dosering is veilig, en de potentiële winst is groot, aldus het commentaar.

Van belang is wel dat de groepen die minder makkelijk vitamine D aanmaken (ouderen bijvoorbeeld en mensen met een donkere huidskleur) al jaren het advies krijgen om in de wintermaanden extra vitamine D te slikken. Maar dan niet tegen corona, maar om hun botten stevig te houden, want vitamine D is ook belangrijk voor een goede botopbouw.

Voor alle anderen geldt volgens de Gezondheidsraad dat de voorraad vitamine D die tussen maart en oktober in hun lichaam wordt aangemaakt groot genoeg is om ze de winter door te helpen.

Rust nemen, bewegen, genoeg slapen: wat kunnen we zelf zoal doen om onze afweer te versterken?

Wat kan vitamine D in ons lichaam tegen het coronavirus uitrichten?

Meer over