Gezonde financi prikkels

Vorige week berichtte de Volkskrant over de resultaten van een onderzoek over de gevolgen van het schrappen van tandheelkundige hulp uit het ziekenfondspakket in 1995....

Er werd niet vermeld dat het onderzoek al vorig jaar november is gepubliceerd. Kennelijk had zowel de Volkskrant als het Journaal een gat te vullen. Onmiddellijk sprong de politiek er natuurlijk ook op in. Straks kan je aan iemands gebit zien wat hij verdient, zo luidde de oneliner.

Afgezien van het feit dat media en politiek blind inspringen op een onderzoek dat verzekeraars hebben laten doen om te proberen verloren omzet terug te krijgen, was het persbericht waarop het 'nieuws' was gebaseerd ook nog fout. Want de vijfhonderdduizend mensen waar het om ging hadden alleen maar gezegd dat ze financi redenen hadden om zich niet bij te verzekeren. Naar hun inkomen is helemaal niet gevraagd. Er zullen heel wat mensen zijn geweest die rekenend tot de conclusie zijn gekomen dat de premies voor een aanvullende tandartsenverzekering hoger zijn dan de kosten die ze jaarlijks bij de tandarts maken.

Het echte opzienbarende nieuws is dat, ondanks allerlei doemscenario's, het schrappen van de tandarts uit het ziekenfondspakket geen enkel nadelig gevolg heeft gehad voor de tandartsenzorg. In 1994 ging 71,2 procent van de volwassen bevolking jaarlijks naar de tandarts. In 2002, zeven jaar na het schrappen, was dat 75,4 procent. Toen de tandheelkundige zorg nog in het ziekenfondspakket zat gingen vijfhonderdduizend ziekenfondsverzekerden nooit naar de tandarts. Dat aantal is daarna niet hoger geworden.

Kortom: mensen zijn zeer wel in staat ook in de gezondheidszorg eigen keuzes te maken.

Toch reageren politici uit de oppositie weer op de vertrouwde afwijzende manier op het voorstel van minister Hoogervorst om een no-claim korting in te voeren bij de ziektekostenverzekeringen. De veronderstelling is dat die maatregel tot gevolg zal hebben dat mensen niet naar de dokter gaan om de no-claim korting niet in gevaar te brengen. Ik geloof daar niets van.

De collectieve arrangementen in de gezondheidszorg dateren uit een periode waarin de koopkracht, ook van de minima, aanzienlijk minder was dan tegenwoordig. Het is toch moeilijk voorstelbaar dat mensen vanwege een betrekkelijk geringe financi prikkel een noodzakelijk bezoek aan de dokter zouden nalaten. Net als bij de tandartsenzorg zijn er ongetwijfeld honderdduizendenmensen die ook zonder financi prikkels hun gezondheid verwaarlozen, onder andere door niet tijdig naar de dokter te gaan. Met financi prikkels zal dat niet anders zijn. Maar het zullen er waarschijnlijk niet meer zijn.

Het is overigens heel normaal dat in het overheidsbeleid om financi reden risico's voor mensenlevens worden geaccepteerd. In principe zou bijvoorbeeld het aantal verkeersdoden tot bijna nul kunnen worden teruggebracht door veel grotere bedragen aan de verkeersveiligheid te besteden. Maar vanzelfsprekend hanteert men daarbij grenzen.

Dus ook als de introductie van financi prikkels tot gevolg zou hebben dat een aantal mensen niet tijdig medische hulp zou inroepen en als gevolg daarvan voortijdig zou overlijden, moet dat worden afgewogen tegen de voordelen van de maatregel. Bijvoorbeeld door met het vrijkomende geld levensbedreigende wachtlijsten weg te werken.

Bovendien: uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat heel veel mensen om het leven komen omdat zij naar de dokter zijn gegaan terwijl zij niets mankeerden. Medici stellen dan niet zelden een verkeerde diagnose waarop een behandeling volgt die de pati niet overleeft. Bij ons zal het niet anders zijn.

Het is al weer dertien jaar geleden dat het rapport Dunning verscheen. Daarin werd aangetoond dat het voor de politiek onontkoombaar was geworden om keuzes te maken in de gezondheidszorg. In dat rapport werden heldere criteria aangegeven om noodzakelijke zorg die voor iedereen toegankelijk moet blijven te onderscheiden van zorg waarvoor mensen zelf de verantwoordelijkheid kunnen dragen.

De kosten in de gezondheidszorg stijgen dramatisch en zullen dat vanwege de vergrijzing nog tientallen jaren blijven doen. Om de wel noodzakelijke zorg waarvoor mensen geen individuele verantwoordelijkheid kunnen dragen collectief voor iedereen toegankelijk te houden moeten de aanbevelingen uit het rapport Dunning alsnog worden omgezet in beleid.

Als Hoogervorst dan nog met een paar andere creatieve voorstellen komt, zoals een wettelijk verbod op het verzekeren van alle kwakzalverij, komt de oplossing van een van de grootste problemen van onze samenleving al aardig in zicht.

Meer over