Gezocht: toets voor leerprestaties op Iederwijs-scholen

De Iederwijs-scholen moeten onmiddellijk worden verboden, bepleitten dit weekeinde Kamerleden van VVD en CDA. Het zijn immers maar 'veredelde speeltuinen', waar kinderen zelf bepalen wat ze wanneer leren, en dus leren ze niets, of op zijn minst veel te weinig, zo luidde de stelling....

Van onze verslaggever Robin Gerrits

Aangezien ze de laatste jaren als paddestoelen uit de grond schieten (de eerste begon in 2000, inmiddels zijn het er 19 en er staan nog 28 initiatiefgroepen klaar), dreigen honderden, straks mogelijk duizenden kinderen door te gebrekkig onderwijs uit de boot te vallen, vreest CDA-Kamerlid Jan de Vries. 'Dat kunnen we niet op zijn beloop laten.'

Dat de Iederwijs-scholen niet zomaar kunnen worden verboden, weet De Vries ook wel. Er is vrijheid van onderwijs in Nederland, en dat vindt bijna iedereen een groot goed. Die vrijheid slaat op het stichten van scholen, maar werkt ook door in de schoolkeuze van ouders voor hun kinderen. Daar wil niemand aan komen, en het CDA al helemaal niet.

De Wet op het Onderwijstoezicht (WOT) voorziet voor de reguliere, door de overheid bekostigde scholen in een uitgewerkt systeem van kwaliteitscontrole. Daarin spelen de scholen zelf een grote rol, en daarnaast de Inspectie voor het Onderwijs. De inspectie legt bij elke school voor basis- en voortgezet onderwijs elke vier jaar een bezoek af. Daarbij wordt gekeken naar de resultaten van leerlingen en naar wat scholen zelf doen om hun eigen kwaliteit te verbeteren.

Als scholen onder de maat presteren, kunnen ze onder 'verscherpt toezicht' worden geplaatst, legt woordvoerder Harm van Gerven van de Inspectie voor het Onderwijs uit. De prestaties worden dan kritischer in de gaten gehouden, en de inspectie komt sneller opnieuw op bezoek. 'Als het dan na een aantal jaren nog niet verbetert', zegt Van Gerven, 'kan de minister stappen ondernemen, in gesprek gaan met de scholen en uiteindelijk zelfs de financiering staken.'

Maar dat is een uitzonderlijke stap. En die stok heeft de minister niet bij het particulier onderwijs, zoals Iederwijs, dat de ouders immers vooralsnog zelf betalen.

Het is niet zo dat helemaal niemand de Iederwijs-scholen in de gaten houdt. Iedere leerling moet individueel toestemming krijgen van de leerplichtambtenaar van de gemeente. Omdat die ambtenaar erop moet toezien dat ieder kind in de leerplichtige leeftijd (4-16) fatsoenlijk onderwijs geniet, kan hij advies vragen bij de inspectie. Die gaat dan kijken of het wel echt een school is, of de doorstroming naar andere vormen van onderwijs gegarandeerd is, en of de onderwijsvorm een systeem heeft om uitval van leerlingen te voorkomen. Kamerlid De Vries wil deze schakel aangrijpen om de instroom van leerlingen in de Iederwijs-scholen te stoppen.

Maar de Iederwijs-scholen zijn beslist niet bang voor de inspectie. Sterker nog, ze willen graag voldoen aan de eisen die de inspectie stelt aan goed onderwijs. Alleen willen ze wel graag meepraten over hoe die eisen precies moeten worden geïnterpreteerd.

'Het lijkt wel of De Vries niet weet dat er al heel geregeld overleg plaatsvindt tussen Iederwijs en de inspectie', zegt Yolanda Eijgenstein van de Stichting Iederwijs Nederland. 'We zitten maandelijks met elkaar om de tafel.' Het overleg is er volgens Eijgenstein onder meer op gericht dat de inspectie inzicht krijgt in de wijze waarop de Iederwijs-scholen bezig zijn met de ontwikkeling van de kinderen, en om samen te komen tot afspraken over hoe deze scholen de leerresultaten moeten beoordelen. Want op de Iederwijs-scholen gebruiken ze geen Cito- of vergelijkbare toetsen, en een gecertificeerde beoordeling is wel een van de eisen van de inspectie.

De inspectie en de Kamer zitten nu eigenlijk te springen om het toetsingskader waarmee de inspectie ook de kwaliteit van het particuliere onderwijs kan toetsen. Dat zal op vele punten zeker ruimer zijn dan dat voor de reguliere scholen, maar op vele punten ook stringenter dan de praktijk op de Iederwijs-scholen. Minister Van der Hoeven zegt voor de zomer met deze richtlijnen te komen.

Meer over