Gezellige verdeling zorg is een sprookje

Minister De Geus vindt de emancipatie bijna voltooid. Mirjam de Rijk meent dat cijfers een ander beeld laten zien. Zonder strijd wordt het doel van emancipatie, zelfbeschikking en zelfontplooiing, echt niet bereikt....

Het is intrigerend hoe achtereenvolgende kabinetten 'emancipatie' zo invullen dat het naadloos past in de hoofdideologie van het regeringsbeleid. De paarse kabinetten hadden werk, werk, werk als uitgangspunt en hoe toevallig: emancipatie betekende bij Paars dat vrouwen de arbeidsmarkt op moesten. Balkenende II heeft veiligheid en immigratiebeperking als Leitmotif en jawel: emancipatie gaat nu over geweld achter de voordeur en over Turkse en Marokkaanse vrouwen.

Volgens emancipatie-minister De Geus is het na deze kabinetsperiode trouwens mooi geweest: dan is de emancipatie dusdanig voltooid dat er geen conerende minister of staatssecretaris meer nodig is. Hij zei dat bij de viering van 25 jaar emancipatiebeleid. Zijn boodschap was simpel: de emancipatie van witte vrouwen is ongeveer af, en zwarte vrouwen moeten de komende jaren in sneltreinvaart door ons gencipeerd worden. Dat is nogal generaliserend, negatief en paternalistisch over zwarte vrouwen veel te positief over de emancipatie van wit Nederland.

De afgelopen maanden heeft De Geus zich blijkbaar iets meer in het onderwerp verdiept, en is zijn argumentatie opgeschoven: de emancipatie is niet bijna af, maar het is gewoon beter als er geen aparte minister meer voor is, want dan gaat het hele kabinet zich er verantwoordelijk voor voelen.

Het emancipatie(subsidie)geld is voortaan alleen nog voor projecten gericht op vrouwen 'met een dubbele achterstand'. Concreet betekent dit: migrantenvrouwen. Het glazen plafond, de economische zelfstandigheid van vrouwen, of beeldvorming over vrouwen zijn dus geen issue meer.

Het is heel goed dat er meer aandacht komt voor de emancipatie van migrantenvrouwen, maar er zit een luchtje aan. Het lijkt er op dat het kabinet 'emancipatie' gebruikt als fae voor assimilatie, en het past ook goed in de anti-islamstrijd van de VVD.

Voor wie denkt dat de emancipatie in Nederland wel zo'n beetje af is, een paar cijfers.

80 Procent van alle onbetaalde zorg (voor kinderen en hulpbehoevenden) gebeurt door vrouwen. Vrouwen gingen de afgelopen decennia veel meer betaald werken maar mannen zijn nauwelijks meer in huis of met de kinderen gaan doen. Slechts 38 procent van de vrouwen is economisch zelfstandig, dat wil zeggen verdient meer dan 70 procent van het minimumloon (ongeveer 850 bruto per maand). Tweederde van de vrouwen werkt parttime, tegen 12 procent van de mannen.

Het overgrote deel van de volwassenen die op of onder de armoedegrens leven is vrouw, vooral alleenstaande moeders en oudere vrouwen. In politieke vertegenwoordigende organen is gemiddeld eenderde vrouw (in gemeenteraden zelfs maar 23,3 procent). In de top van het bedrijfsleven is nog geen 2 procent vrouw, bij de universiteiten (hoogleraren en colleges van bestuur) 5 procent en in directies van het voortgezet onderwijs 10 procent. Wie wel eens naar Barend & Van Dorp kijkt, weet hoe de vlag erbij hangt. Maximaal vrouw per talkshowtafel, en alleen als ze jong & mooi is.

Er zijn vast mensen, ook vrouwen, die bij dit hele rijtje zeggen: nou en. Maar dat rijtje begint niet voor niets met de scheve verdeling van het zorgen. Deze ongelijkheid is misschien wel de belangrijkste oorzaak voor de ongelijkheden in werk, carris, zichtbaarheid in het publieke debat. Wie wel eens om drie uur 's middags langs een schoolplein komt, weet wat ik bedoel. Alleen maar moeders, ook anno 2004. Manlief maakt om die tijd carri.

Het is goed dat de overheid de man heeft (her)ontdekt als 'emancipatieobject' , maar de manier waarop bevalt me niet. Er wordt namelijk vanuit gegaan dat zorgen fijn is voor mannen. Dat een betere verdeling van de zorgtaken dus win-win is voor vrouwen mannen. Maar dat is een sprookje.

Het win-win-denken is gevaarlijk omdat het ervan uitgaat dat een gelijkere verdeling zonder strijd kan. De conclusie is dan al snel: wie het niet leuk vindt, hoeft het niet te doen. Helaas, emancipatie begint met harde onderhandelen aan de keukentafel.

Ik ben een relatieve nieuwkomer in de vrouwenstrijd. Maar na de honderdduizendste foto van mensen met macht foto's met louter mannen en na de zlste vriendin of kennis die haar mannelijke geliefde voor liet gaan in z'n carri werd het me echt te gortig. Als relatieve nieuwkomer vallen me wel een paar dingen op. Allereerst het vreselijke jargon in emancipatieland. Gendermainstreaming, reproductieve rechten, diversiteit. Het gaat niet meer over mannen en vrouwen maar over 'gender'. Heel correct, maar het werkt niet.

Minstens zo onhandig in de emancipatiestrijd, is het verabsoluterenvan oorzaken en oplossingen door vrouwen zelf. Zodra de roept dat kinderopvang beter moet, is er altijd wel weer een ander die roept dat je kinderen niet vijf dagen per week in een cre hoort te stoppen. Maar daar ging het toch niet over? Emancipatie gaat over zelfontplooiing en zelfbeschikking, niet over dwang of over moraliseren over de enige juiste keuze. Ook niet tussen vrouwen onderling.

Meer over