Gewelddadige films?

Familieleden van een geweldsslachtoffer hebben van het Amerikaanse Hooggerechtshof toestemming gekregen om regisseur Oliver Stone voor de rechter te dagen....

Nouchka van Brakel, filmmaakster: 'Wat een onzin. Als iemand mensen wil vermoorden, heeft hij daarvoor geen film nodig. Ik heb ook niet uit Stone's film begrepen dat hij uit een zekere verlekkerdheid de scènes heeft gedraaid. Het ging hem om een soort van aanklacht. Ikzelf hoef overigens niet bang te zijn dat ik ooit voor de rechter moet komen. Ik zet mensen liever aan het denken dan dat ik ze kwaad maak. Hoewel, het laatste is één keer gebeurd met Een vrouw als Eva. Daarin speelde Monique van der Ven, die niet lesbisch is, een lesbische vrouw. Dat kon dus niet, vonden de mensen die boos waren. Zo worden werkelijkheid en film door elkaar gehaald.'

Willem de Beukelaer, stuntman, deed onder meer de geweldsscènes in de film Temmink: 'Dat is een gewetensvraag. Bij alles wat we doen, vragen we ons af of geweld niet aanzet tot geweld. Afgezien van het feit dat ik Natural Born Killers geen gemakkelijke film vind, hij is mij te zwaar, beschouw ik het vooralsnog als een zaak van eigen verantwoordelijkheid van het publiek. Als wij autostunts doen, gaan de kijkers na afloop van de film toch ook geen botsinkje spelen?

'Wat ik wel vind, is dat als mensen er dan toch helemaal doorheen willen, op geweld gevangenisstraffen van vijftig jaar moeten worden gezet. En dan niet zoals in de Bijlmerbajes met de voeten op tafel en een televisie in de hoek, maar straffen zoals je die in Amerikaanse films van de jaren vijftig ziet.'

G.L. Fornaro van de Penitentiaire Inrichtingen Overamstel (Bijlmerbajes): 'Gedetineerden kunnen voor, ik meen, elf gulden per week een televisie huren, met daarop de programma's van het Amsterdamse kabelnet. Hoe lang ze kijken, is hun zaak. Wij kijken niet mee. Een gedetineerde verdient zo'n zeventien, achttien gulden per week.'

E. Huisman, voorzitter van de stichting voor aktieve geweldloosheid: 'De Verenigde Naties hebben het eerste decennium van de volgende eeuw uitgeroepen tot het decennium van vrede en geweldloosheid. In dat kader zou een uitspraak van de rechter die dit soort films verbiedt, mooi uitkomen. Maar ik begrijp dat het zo ver nog lang niet is. De klagers hebben alleen toestemming gekregen om de filmer voor de rechter te dagen. Dan kan het nog een poos duren voordat er een uitspraak ligt. Soms vraag ik me weleens af waarom er nu pas actie wordt ondernomen. Aan de andere kant: beter laat dan nooit.'

Peter van Bueren, filmredacteur van de Volkskrant in zijn verslag over het filmfestival van Venetië op 12 september 1994: 'In de publieksvoorstelling klonk het applaus luider dan bij de vertoning voor de pers, en de persconferentie begon met boegeroep. De discussie die Stone wilde, heeft hij in Venetië wel bereikt, zij het dat deze zich tegen hem keerde. Hij bleef rustig, tot een journalist hem, jammer genoeg niet in het openbaar, toebeet: ''Je hebt je kogels in elk geval gratis gekregen.'' Een van de belangrijkste financiers van de film is rijk geworden aan wapenhandel, vandaar. Oliver Stone vond dat geen leuke opmerking.'

Pauline Terreehorst, filmcritica in de Volkskrant van 30 augustus 1997: 'Na de eerste scène, waarin de natural born killers Mickey en Mallory bijna terloops alle gasten in een wegrestaurant neermaaien, slaat eerder een tijd de verveling toe. Het is niet onmogelijk dat een vermoeide kijker het eerste uur een beetje wegdommelt.'

Ronald E. Everts, filmgek uit Rotterdam: 'De artistieke vrijheid van een regisseur mag je nooit beknotten door hem verantwoordelijk te houden voor daden van anderen. Ook in dit geval, is het de individuele verantwoordelijkheid van de moordenaars. Er is echter één uitzondering, namelijk als tijdens het maken van een film burgerrechten worden geschonden, bijvoorbeeld bij gedwongen prostitutie. In dat geval moet in een eerlijke rechtszaak de werkwijze van de regisseur worden bekeken.

'Natural Born Killers is een aaneenschakeling van geweldsdaden. Duidelijk bedoeld als provocatie. Je kunt je afvragen of Stone met deze film wel zo'n bijdrage heeft geleverd aan de filmgeschiedenis. Vergelijk hem met Stanley Kubricks A Clockwork Orange - ook een film vol zinloos geweld. Kubricks camerawerk was buitengewoon vernieuwend. Zijn gebruik van de muziek als antidosis voor de beelden heeft veel navolging gekregen. En Kubrick stelde in zijn film een aantal morele vragen: hoe gaat de staat om met geweld, waar komt geweld vandaan. Stone heeft dat niet gedaan.'

Cor Crans, voorzitter Nederlandse Filmkeuring: 'Vooropgesteld dat het Amerika is, in Nederland zijn we anders ingesteld, al heeft ook hier het kabinet kortgeleden gezegd dat het maar eens afgelopen moet zijn met het verhuren van gewelddadige films aan jongeren. Dat past toch een beetje in het nieuwe denken. Wij zijn allemaal opgegroeid in de jaren zestig, de jaren van de vrijheid en de gedachte dat het allemaal wel goed komt. Dat is aan het einde van de eeuw een illusie gebleken.'

Meer over