'Geweld of niet, Palestijnen steunen vredesproces'

Vlak voordat de vredestop in Egypte van start gaat, vallen er nog nauwelijks punten van overeenstemming te bekennen. Maar wat doen de Palestijnen als er geen succes wordt geboekt?...

De Israëlische premier Ehud Barak en de Palestijnse leider Yasser Arafat praten vandaag, als alles goed gaat, met elkaar in de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh. Beide kanten lijken het slechts over één ding eens: er wordt alleen onderhandeld over een staakt-het-vuren en niet over de voortgang van het vredesproces. Dat zou wel eens een fatale vergissing kunnen zijn.

Veel hangt ervan af hoe de resultaten van de top aankomen bij de Palestijnse bevolking. Politiek analist Khalil Shikaki heeft sinds het begin van het vredesproces de stemming onder de Palestijnen gepeild. Hij weet dat alleen aantoonbare vooruitgang de gemoederen kan kalmeren.

Geweld is voor de Palestijnen een tactische keuze, stelt Shikaki. Iedere keer als het vredesproces stagneert is een groter percentage van de bevolking bereid om te vechten tegen de Israëli's. De steun voor het vredesproces blijft meestal echter hoog, rond de 70 procent.

Kort na de Camp David-top in juli lag het percentage van de Palestijnen dat geweld als een optie zag hoger dan ooit. Dat kwam volgens Shikaki niet alleen door de teleurstelling over het falen van de top, maar ook door het voorbeeld van de Hezbollah in Libanon.

De guerrillabeweging had in mei de Israëli's na ruim twintig jaar uit Zuid-Libanon weten te verjagen. Maar liefts 63 procent van de Palestijnen wilde het Hezbollah-voorbeeld volgen. Toch bleef ook de steun voor het vredesproces even hoog als voorheen.

Een groot aantal Palestijnen is dus zowel voor het vredesproces als voor geweld, betoogt Shikaki. Dat betekent dat de confrontatie wordt gezien als een manier om de doelstellingen van het vredesproces sneller naderbij te brengen, is zijn analyse.

Zelfs na al het geweld van de afgelopen tijd, zegt Shikaki, is de meerderheid van de Palestijnen voor het hervatten van de vredesbesprekingen. Groepen die Yasser Arafat hebben opgeroepen om niet naar de top in Sharm el-Sheikh te gaan, betitelt hij als extremisten die van meet af aan tegen het vredesproces waren.

Het geweld heeft voor de meeste Palestijnen namelijk alleen maar zin, legt Shikaki uit, als er iets mee gewonnen kan worden. De enige manier om die winst concreet vorm te geven is via het vredesproces. Iedere keer als het vredesproces vooruitgang boekt, ziet Shikaki een dramatische daling in het percentage van de bevolking dat geweld steunt.

Arafats roep om een internationaal onderzoek naar de aanleiding tot de huidige crisis vindt volgens Shikaki weinig weerklank onder de bevolking. Het biedt Arafat alleen een mogelijkheid om munt te slaan uit de situatie. De demonstranten zouden er echter niet van wakker liggen als die eis niet wordt ingewilligd.

Yasser Arafat is, volgens Shikaki, nog steeds de onbetwiste leider van de Palestijnen. Zijn populariteit bereikte eerder dit jaar een dieptepunt, maar herstelde zich enigszins na de Camp David-top. Na het recente geweld zal die populariteit waarschijnlijk ook weer gestegen zijn. Arafat kan, aldus Shikaki, de orde herstellen als hij dat wil, maar het zal hem moeilijk vallen als de top in Sharm el-Sheikh geen uitzicht biedt op vooruitgang in het vredesproces.

De constant hoge steun voor het vredesproces onder de Palestijnen is des te opmerkelijker als naar de Israëlische kant wordt gekeken. Volgens een opiniepeiling die eind vorige week verscheen in de Jerusalem Post is ruim 60 procent van de Israëli's van mening dat er geen akkoord bereikt kan worden met de Palestijnen.

Toch zijn ook onder de Israëlische bevolking tegenstrijdigheden te ontdekken in het denken over vrede. Veel Israëli's vonden de voorstellen die premier Barak in Camp David deed erg ver gaan. Ondanks het recente geweld is er echter toch geen absolute meerderheid tegen een akkoord op basis van die voorstellen. Een referendum over zo'n verdrag zou het nog wel eens net kunnen halen.

Meer over