Geweld, f**k it!

Van Ilse DeLange tot Run DMC, Missy Elliot en Ronan Keaton doen ze mee met de actie. Deze week maakt MTV Nederland, in samenwerking met de Stichting tegen Zinloos Geweld en de Anne Frank Stichting, een vuist tegen agressie....

Zangeres Birgit is tegen zinloos geweld - het is maar goed dat het onder in beeld staat, want haar boodschap is nou niet bepaald helder. 'Ik denk niet dat het echt gaat helpen wat ik ga zeggen', begint ze. 'Maar ik denk gewoon: als je ineens een overweldigende agressie in je voelt, zet dan Limp Bizkit op of andere hele harde heftige muziek en ga lopen gillen en lopen springen over straat en weet ik veel!

'Sla desnoods je eigen kop tegen de muur, maar niet die van anderen. Eh... ik bedoel: probeer je agressie in de muziek te uiten. Ga naar een concert van de Deftones of zo.'

In de opmaat naar 4 mei, wanneer MTV als protest tegen hate crimes en discriminatie van vier uur 's midddags tot tien uur 's avonds 'op zwart' gaat, komt om de zoveel clips een zangeres of band in beeld die zich uitspreekt tegen zinloos geweld. 'Violence... it ain't cool', zegt hiphopper Shaggy in het MTV News van 1 mei.

Niets archiefwerk. 28 Sterren, van Ellen ten Damme en Ilse DeLange tot Run DMC, Missy Elliot, Ronan Keaton en Baby Spice hebben voor de Nederlandse actie een boodschap opgenomen. 'Ik heb tegen iedereen gezegd, in Amerika en Europa: áls jullie een ster van omvang interviewen, vraag dan om een quote', zegt Casper Keller, baas van MTV Benelux.

De anti-agressie campagne, die in samenwerking met de Stichting tegen Zinloos Geweld en de Anne Frank Stichting wordt georganiseerd, is onderdeel van de grotere campagne Fight for Rights. Net als de Amerikaanse MTV op 11 januari deed, zal de Nederlandse zender op de dag van de Dodenherdenking in plaats van clips en reclames een lijst van Nederlandse slachtoffers van zinloos geweld uitzenden.

Zo'n actie levert aparte combinaties op. Heb je net Mariah Carey iets horen beweren tegen racisme (I just wish that people... with racial motivated things, that people look beyond that), komt de clip van de bozige zangeres Pink, die ruzie heeft met haar vriend. Werkelijk alles vliegt door de kamer in You Make Me Sick. Een brandend stuk hout, een kroonluchter komt naar beneden.

Sinds de lancering in 1987 in Europa brengt MTV niet alleen het laatste popnieuws, de coolste sterren en de nieuwste clips, maar ook serieuze onderwerpen onder de aandacht. De zogenaamde pro social campaigns moeten jongeren bewust maken van maatschapplijke problemen: lid zijn van Greenpeace of Amnesty International is net zo hip als fan zijn van Madonna, dat idee. Voor armoede, aids, milieuvervuiling, racisme worden op dezelfde manier aandacht gevraagd als voor Jennifer López.

Tussen Koninginnedag en 5 mei zijn er elke avond documentaires over geweld op MTV te zien. In de tweede aflevering vertellen een slachtoffer van een schietpartij op school, een jongen die jarenlang door zijn vader is geslagen en een ex-bendelid, ieder met een videocamera, hun ervaringen. Zo ondernam de 20-jarige JB Sánchez vele vergeefse pogingen het bendeleven te verlaten, maar steeds raakte hij weer verzeild in vechtpartijen; trots laat hij de muur in zijn huis zien met 47 kogelgaten. Aan het eind van de snel gemonteerde film is hij, vader van een zoontje, blij dat hij niet meer in angst hoeft te leven. Op de eerste werkdag van zijn nieuwe baan zegt hij: 'Maar in mijn hart zal ik altijd bij de bende blijven.'

Waar in Engeland het alcoholmisbruik onder jongeren zo'n typisch MTV-onderwerp is, is zinloos geweld dat voor Nederland. Sinds de muziekzender negen stations heeft in de verschillende Europese landen, richt MTV zich steeds meer op de regio. Elke land heeft de vrijheid zelf belangrijke onderwerpen te kiezen en acties te organiseren. Maar er zijn ook 'centraal geïnitieerde campagnes' zoals Jubilee 2000 vorig jaar. Op initiatief van Bono toerde U2 de hele wereld af met deze MTV-campagne voor het kwijtschelden van de schulden van ontwikkelingslanden.

Jaarlijks terugkerende acties zijn Wereld Aids Dag, het antiracisme-festival Pop Against Racism en de festivals rond bevrijdingsdag. Ook wordt elk jaar tijdens de MTV European Music Awards de Free Your Mind Award uitgereikt aan een progressieve organisatie, zoals in 1999 aan het Joegoslavische tv-station B92. 'We willen een statement maken', zegt Keller. 'Onze kijkers zitten toch in een levensfase waarin ze hun meningen vormen. Ze zijn veel ontvankelijker dan iemand van veertig of iemand van tien.'

Een andere verantwoordelijkheid van MTV is de jeugd te behoeden tegen het kwaad van acohol, roken en onveilig vrijen. Blote borsten in clips worden afgeplakt. Tegelijk kun je MTV niet aanzetten of er is wel een r & b-clip te zien waarin meisjes in bikini en jongens in dure auto's elkaar eindeloos opgeilen.

Maar er worden ook weleens clips niet uitgezonden, zoals Justify My Love van Madonna of Smack My Bitch Up van The Prodigy. MTV heeft een vast team dat elke donderdag als de nieuwe video's binnenkomen, bekijkt welke clip er wel niet mee door kan. Richtlijn daarbij zijn de regels van de Engelse Independent Television Commission (ICT). 'Gewelddadige of aanstootgevende scène's zijn niet toegestaan', zegt Keller. 'Verder mag een clip niet aanzetten tot alcoholmisbruik, er mag geen zelfmoord in te zien zijn, en het stroboscopisch effect mag niet hoger zijn dan een bepaalde frequentie, omdat het anders epileptische aanvallen kan veroorzaken.' Ook vloeken is uit den boze. Dat wil zeggen: 'Fuck dit, fuck dat, dat mag niet. En shit mag alleen in bepaalde context.'

Regelmatig belt MTV de productiemaatschappij, of een clip opnieuw 'ge-edit' kan worden. In ongeveer tien procent van de gevallen, gebeurt dat volgens Keller ook. Onlangs is Madonna's What It Feels Like For A Girl verbannen naar de vroege uurtjes. In de clip, geregisseerd door haar echtgenoot Guy Ritchie, pleegt Madonna een roofoverval en rijdt ze zichzelf te pletter. Bij zo'n clip komt dan een waarschuwing: deze clip bevat gewelddadige beelden.

Uit commercieel oogpunt is het niet slim goedverkopende artiesten te censureren. Vandaar ook dat Eminem gewoon bij MTV te zien is. De fucks worden zo goed en kwaad als het gaat weggepiept, of weggehaald terwijl de muziek doorloopt. Vieze gebaren en middelvingers worden met een grijze vlek weggepoetst.

Volgens Eminem moeten zijn teksten met een korreltje zout worden genomen. In de anti-geweldsdocumentaire When Lyrics Attack over de invloed van songteksten op het leven van jongeren, zegt hij dat hij het allemaal niet zo serieus bedoelt. Keller: 'In zo'n interview zie je ineens een hele andere Eminem als wanneer hij optreedt.'

Meer over