Geweld en intimidatie gebeurden volgens politie en rechter niet in georganiseerd verband Van Apeldoornse meidenbende blijft niets over

Het bericht baarde opzien, acht maanden geleden. Een bende allochtone meiden in Apeldoorn zaaide met geweld en intimidatie angst onder blonde tienermeisjes, meldde de politie....

MAC VAN DINTHER

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

ARNHEM

De negen moesten zich gisteren verantwoorden wegens mishandeling, afpersing en openlijke geweldpleging. De rechter deelde straffen uit van enige maanden gevangenisstraf, te vervangen door een werkstraf, tot geldboetes. Eén meisje werd vrijgeproken, één zaak werd aangehouden.

Daarmee is een einde gekomen aan de geruchtmakende meidenbende die zich vechtend een weg zou hebben gebaand door de stad. Zo'n bende heeft nooit bestaan, concludeerde kinderrechter De Geer tussen twee besloten zittingen door. 'Het zijn allemaal individuele zaken. Elk verhaal is anders.'

Toch is het de politie zelf die aan de wieg heeft gestaan van de verhalen over een bende. Half februari wordt een persbericht verspreid dat vier meisjes zijn aangehouden op verdenking van het mishandelen van leeftijdgenoten.

De verdachten maken deel uit van een groep van ruim twintig meisjes in de leeftijd van 14 tot 19 jaar, die leeftijdgenoten 'zonder enige aanleiding' mishandelden. De daders zijn van allochtone afkomst en 'hadden het speciaal gemunt op blondharige, goed ogende meisjes', aldus het persbericht.

Geweld door jongens is gangbaar, maar meppende meiden zijn nieuws. De politie wordt onmiddellijk overspoeld door journalisten die alles willen weten over donkere meiden die jacht maken op knappe blondjes. Apeldoorn haalt de wereldpers, tot de BBC en de muziekzender MTV aan toe.

In Apeldoorn zelf leidt de publiciteit ook tot reacties. Ouders van de meisjes en een Turkse belangenorganisatie beklagen zich over het discriminerende effect van het stempel 'allochtone meidenbende'. Bij de politie komen dreigementen binnen waarna een politieman korte tijd met verlof wordt gestuurd.

Al snel krabbelt de politie terug. In een persbericht half maart neemt men afstand van eerdere uitlatingen. Met nadruk wordt gesteld dat bij de daders ook blanke meisjes zijn. De term 'bende' wordt teruggenomen. De voorlichter die het eerste persbericht heeft geschreven, wordt met vervroegd pensioen gestuurd.

Daarna gaat de deur naar meer informatie op slot. Justitie en politie hullen zich in stilzwijgen, scholen waar het probleem speelt, weigeren commentaar. Zoveel ophef als er eerst over gemaakt werd, zo stil wordt het nu. Blijft de vraag of er nu wel of niet een bende heeft bestaan.

Orthopedagoge Nel Petilon van de Riagg in Apeldoorn heeft zowel daders als slachtoffers over de vloer gehad. De meidenbende is volgens haar het product van een 'mediahype', uitgelokt door een politiewoordvoerder die blij was dat er eindelijk iets gebeurde. 'Hij heeft gedacht: We hebben een meidenbende, te gek! Dat vonden ze prachtig. Maar een bende heeft eigen gedragscodes, kenmerken aan de kleding en ontmoetingsplekken. Dat was hier niet zo.'

In totaal zijn 23 meisjes gearresteerd; alleen de ergste daders zijn voor de rechter gebracht. Bij de politie zijn dertig aangiften van mishandeling binnengekomen. Een paar slachtoffers hebben zich onder doktersbehandeling moeten stellen.

Volgens Petilon had de groep geen vaste structuur. De meisjes zaten op andere scholen en kwamen in steeds wisselende groepjes van drie tot vier personen bij elkaar. Een vaste ontmoetingsplek was het Caterplein, de discobuurt van Apeldoorn. Er waren een paar leiders, de meesten waren meelopers.

Deze conclusie wordt onderschreven door Roel Vos van de reclassering die een aantal meisjes heeft begeleid en advies heeft uitgebracht aan de rechtbank. 'Toen wij met de meisjes aan de slag gingen, ontdekten we dat een aantal elkaar helemaal niet kende.' Slechts zes meisjes kennen elkaar goed, aldus Vos, de rest hangt er omheen.

Voor de rechter haalden de meisjes verschillende motieven aan voor hun daden. Eén meisje had herrie gekregen om een vriendje, de ander was uitgescholden voor 'kankerturk', een ander nam wraak voor een ruzie in het café. Met een groepje vriendinnen zocht ze haar slachtoffer op en sloeg haar in elkaar.

Volgens Petilon is sprake van uit de hand gelopen pestgedrag waarvoor de verklaring deels gezocht moet worden in de achtergrond van de meisjes. Ondanks de aanvulling van de politie dat ook blanke meisjes schuldig waren aan mishandelingen, is duidelijk dat allochtone meisjes de dienst uitmaakten.

Veel van die meisjes zitten in een cultuurconflict, aldus Petilon. Thuis worden ze kort gehouden volgens traditionele normen, daarbuiten worden ze geconfronteerd met westerse vrijheden. Bij sommige meisjes spelen ook andere, persoonlijke, problemen een rol, zegt Vos. Een van de hoofddaders is een aantal jaren geleden verkracht.

Geweld door meisjes is nog steeds een zeldzaam verschijnsel, al zijn er de laatste tijd wel berichten dat het oprukt. Vos denkt dat het te maken heeft met de emancipatie. Vrouwen rukken op alle terreinen op, dus waarom niet ook op het gebied van geweldpleging?

De terreur die meisjes kunnen uitoefenen moet niet onderschat worden, aldus Petilon. Ze zijn wel minder gewelddadig, maar ook gemener. 'Jongens gaan op de vuist, heel openlijk. Meisjes dreigen en intimideren meer. Ze kunnen elkaar doodsbang maken. Deze meisjes kickten op de macht die ze hadden.'

Waarom dit juist in Apeldoorn moest gebeuren, weet niemand. Toeval, denkt Petilon. 'Op een gegeven moment heeft een meisje een klap uitgedeeld en gemerkt dat dat succes had. Dan ga je door.'

Meer over