Nieuws

Gevaccineerde en ongevaccineerde ouderen hebben bijna evenveel kans op positieve coronatest

Onder gevaccineerde ouderen komen bijna net zoveel positieve coronatests voor als onder ouderen die niet zijn gevaccineerd, blijkt uit nieuwe cijfers uit Nederland en België. Dat is een nieuwe aanwijzing dat vaccins ouderen na een tijdje nog maar matig beschermen tegen besmetting.

Maarten Keulemans
Vaccinatiecampagne voor ouderen dit voorjaar op Papendal. Een dubbele inenting blijkt minder goed tegen besmetting met het coronavirus te beschermen dan gehoopt, maar helpt wel tegen ernstige ziekte. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Vaccinatiecampagne voor ouderen dit voorjaar op Papendal. Een dubbele inenting blijkt minder goed tegen besmetting met het coronavirus te beschermen dan gehoopt, maar helpt wel tegen ernstige ziekte.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In België rapporteerde onderzoeksinstituut Sciensano dat gevaccineerde 65-plussers na een coronatest nog maar 13 procent minder vaak positief zijn dan ongevaccineerde 65-plussers. En volgens cijfers die het RIVM deze week publiceerde, is de kans op een positieve uitslag voor een volledig gevaccineerde 75-plusser inmiddels slechts 19 procent kleiner dan voor een niet-gevaccineerde oudere.

Verleidelijk om dat samen te vatten als: vaccins zijn bij ouderen nog maar voor 13 tot 19 procent effectief in het tegengaan van corona, erkent epidemioloog Brechje de Gier (RIVM). Maar dat zou te ver gaan. ‘Dit zijn puur de ruwe cijfers van de testuitkomsten. Voor uitspraken over de effectiviteit van de vaccins, zijn meer stappen nodig. Ik verwacht dat de echte effectiviteit hoger ligt.’

Zo is onduidelijk of gevaccineerden en ongevaccineerden zich wel net zo vaak laten testen, en weet men van veel geteste mensen niet de vaccinatiestatus. Ook zitten er bij de ouderen wellicht patiënten met een aandoening waardoor de vaccins sowieso niet aanslaan.

Vaststaat dat de vaccins in elk geval nog erg goed beschermen tegen ernstige ziekte. Volgens wél grondig geanalyseerde cijfers beschermen coronavaccins voor 91 procent tegen ziekenhuisopname en voor 96 procent tegen ic-opname. In België vonden wetenschappers een vergelijkbaar beeld: 88 procent bescherming tegen ziekenhuisopname en 93 procent bescherming tegen ic-opname. Bij ouderen is dat iets lager: 84 procent bescherming tegen ziekenhuisopname.

Immuungeheugen

Maar de bescherming tegen het krijgen van het virus – met milde, griepachtige corona als gevolg – is een stuk lager. Uit een grote Amerikaanse analyse bleek al dat van de mensen die volledig zijn ingeënt met Pfizer na een halfjaar ongeveer de helft weer bevattelijk is voor het krijgen van het virus. Het immuunsysteem heeft zijn hoogste staat van paraatheid dan wat afgeschaald, waardoor het coronavirus weer de keel kan infecteren. Met het grote verschil dat ditmaal na een paar dagen het ‘immuungeheugen’ ontwaakt en verergering van de ziekte meestal voorkomt.

Ook voor jongere mensen neemt de bescherming af, suggereren de nieuwe cijfers uit de Lage Landen. In België hebben gevaccineerden nog maar 52 procent voordeel boven ongevaccineerden om positief te worden bevonden. En in Nederland lijkt vaccinatie, afgaand op de ruwe cijfers, dertigers en veertigers nog maar voor 60 procent te beschermen tegen milde infectie, en vijftigers en zestigers voor 50 procent.

Positieve uitzondering vormen de jongste groepen, van 12 tot 30 jaar. Hun kans om positief te worden bevonden in de teststraat ligt consistent zo’n 75 procent lager dan bij ongevaccineerden, volgens de laatste Nederlandse cijfers. Ook dat sluit aan bij andere onderzoeken: jongere mensen hebben een beter werkend immuunsysteem.

De komende weken hoopt het RIVM een officiële doorrekening van de vaccineffectiviteit tegen infecties af te ronden. Zo’n analyse was in ons land tot dusver niet mogelijk omdat het niet lukte alle benodigde cijfers aan elkaar te knopen, legt De Gier uit. ‘We hopen dat we de vaccineffectiviteit tegen infectie nu heel snel kunnen presenteren.’

Meer over