'Getuigen hebben vaak zelf vuile handen'

In het proces tegen de Milosevic moeten de aanklagers bij het Tribunaal de laatste weken enkele tegenslagen incasseren. Vooral de zogeheten 'insider-getuigen' vertellen niet wat de aanklagers hoopten....

Getuige 'K12' had er dinsdag schoon genoeg van. Voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag liet de Servisch sprekende man man zijn frustraties de vrije loop. 'Ik heb genoeg van deze psychologische vervolging', zei hij tegen rechter Richard May. 'Ik kan niet getuigen, namens niemand. Op deze manier word ik nog gek.'

'K12', wiens identiteit door het VN-Hof wordt geheimgehouden, weigert te vertellen wat hij weet van de betrokkenheid van de Joegoslavische oud-president Milosevic bij de oorlogsmisdaden gepleegd in Kosovo, eind jaren negentig. Hij zegt te vrezen voor zijn leven en dat van zijn familieleden.

Zelfs met het zwaarste machtsmiddel kregen de rechters en aanklagers hem niet aan de praat, ofschoon hij zich vrijwillig had gemeld. Het VN-Hof beschuldigde 'K12' gisteren van 'minachting van het tribunaal'. Daarop staat een maximumstraf van zeven jaar cel en een boete van honderdduizend euro.

De aanklagers worden de laatste tijd meer geplaagd door tegenslagen, vooral met zogeheten 'insider-getuigen' uit het voormalige machtsbolwerk van Milosevic. Zo sprak de eerste 'insider', een voormalige (Albanese) kapitein uit het Joegoslavische leger, zichzelf tijdens zijn getuigenis begin mei op diverse punten tegen.

Twee weken geleden zei een andere 'politieke insider', Ratomir Tanic, dat Milosevic midden jaren negentig min of meer opdracht had gegeven om het aantal Albanezen in Kosovo te verminderen. Volgens Tanic, die lid was van een partij die met Milosevic een coalitie vormde, kon dat alleen gebeuren door etnische zuivering.

Tanic' getuigenis staat onder druk sinds zijn toenmalige partijleider en huidige minister van Binnenlandse Zaken van Servië, Dusan Mihajlovic, afstand heeft genomen van Tanic' getuigenis. Volgens Mihajlovic was Tanic niet betrokken bij de zaken waarover hij tegenover het VN-Hof sprak.

'De aanklagers hebben het absoluut moeilijk om getuigen over te halen', zegt strafrechtdeskundige H. Verrijn Stuart, die het Milosevic-proces nauwgezet volgt. 'Het probleem met die insider-getuigen is dat 99 procent van hen zelf ook vuile handen heeft gemaakt. Bovendien draaien velen nog actief mee in de politiek. Milan Milutinovic is bijvoorbeeld nog steeds president van Servië, terwijl hij is aangeklaagd bij het Tribunaal. Zulke mensen willen hun machtspositie graag behouden en niet snel getuigen tegen Milosevic.'

Volgens Verrijn Stuart is het proces 'een uitvloeisel van de politieke troep' in Servië. 'Als minister Mihajlovic afstand neemt van de getuigenis van Tanic, zou je denken dat er met die Tanic wel iets mis moet zijn. Maar je hebt hier te maken met Belgrado, waar veel mensen tegen het Tribunaal zijn. Servische collega's van mij zeggen dat Tanic vermoedelijk is ingefluisterd door hoge figuren rond Milosevic, zoals Mihajlovic, die zelf niet wilden getuigen. Die hebben gezegd: ga jij maar, jij woont toch niet meer in Servië dus jij hebt minder te vrezen.'

Angst speelt bij alle getuigen een grote rol. De bescherming die het Tribunaal toezegt, verandert daar weinig aan. 'Het is zeer veelzeggend dat K12 niet wilde getuigen', zegt Biljana Kovacevic-Vuco van het Joegoslavische Advocatencomité voor de Mensenrechten telefonisch vanuit Belgrado. 'In een sfeer waarin zelfs advocaten hier petities tekenen tegen het Tribunaal, is het moeilijk getuigen te vinden. Je wordt gezien als verrader. De angst voor represailles is groot en dat kan alleen afnemen als de politici hier duidelijk aangeven dat we moeten meewerken met het Tribunaal.'

Ofschoon Milosevic dezer dagen in de publieke opinie een paar makkelijke punten lijkt te scoren, is zijn verdediging niet juridisch steekhoudend, denkt Verrijn Stuart. 'De aanhangers van Milosevic vinden het natuurlijk geweldig wat er nu gebeurt. Maar ik vermoed dat juridisch wel vaststaat dat Milosevic van de misdaden in Kosovo wist. Human Rights Watch heeft hem bestookt met informatie over de moorden. En mensen als Paddy Ashdown hebben al in een vroeg stadium letterlijk tegen hem gezegd dat zijn leger misdaden tegen de menselijkheid pleegde.'

Meer over