Geste Netelenbos valt verkeerd

Het leek minister Netelenbos van Verkeer een aardige geste. Ze wil dat de dwangsom van vijf miljoen gulden, die Schiphol moet betalen voor het overschrijden van de geluidsnormen, naar het luchtvaartmuseum Aviodome wordt overgemaakt....

Het gebeurt niet vaak dat een minister eigenhandig, dus niet via de rechter, zo'n bedrag binnensleept. Bovendien gaat het haar met die dwangsom helemaal niet om het geld, maar om het principe dat Schiphol de regels overtreedt. Kijk maar, lijkt ze te zeggen, ik bekommer me om het luchtvaartmuseum, dus anti-luchtvaart ben ik niet.

Met de keus voor het ene lijken andere principes te sneuvelen. Milieudefensie is in alle staten. Die ziet het museum, dat leeft van giften en geen structurele financiële steun ontvangt, als een propaganda-instrument van Schiphol. Ze stopt het geld gewoon weer terug in de luchtvaart, is het verwijt.

Hoogleraren openbare financiën zijn evenmin enthousiast, maar om heel andere redenen. Boetes en dwangsommen horen in de staatskas en over de uitgaven daaruit beslist de ministerraad, stellen ze. Ze vinden het gek dat Netelenbos zich plotseling bemoeit met geld dat toevallig via haar departement is binnengekomen. 'Stel je voor dat de minister van Justitie ook musea gaat aanwijzen waar de honderden miljoenen aan boetegelden moeten belanden', zegt M. van der Hoek van de Erasmus Universiteit.

Minister Zalm zal niet staan te springen om haar idee uit te voeren, vermoeden ze, hoewel het idee van een cadeau uit de staatskas hem misschien herinnert aan het schilderij Victory Boogie Woogie, waarmee hij zelf even knel kwam te zitten. 'De Zalm-norm dicteert nu juist een beleid waarin de uitgaven vaststaan en meevallers worden gestopt in lastenverlichting', zegt H. Warmelink, docent staatsrecht in Groningen. Als je iets extra's binnenkrijgt, kun je dat niet zo maar aan iets extra's besteden.

Een politiek gevoelig plan, zegt Warmelink, 'omdat juist de discussie over de besteding van meevallers is opgelaaid'. Het is principieel niet juist, maar zo'n klein bedrag is natuurlijk een probleem van niks, zegt H. Verbon van de Katholieke Universiteit Brabant. 'De minister van Financiën moet de begrotingsregels kennen en erop toezien dat zijn collega's zich daaraan houden. Andere ministers hoeven die niet precies te begrijpen, maar het is natuurlijk handig als dat wel zo is.'

Meer over