Gesprek

JEAN-PIERRE GEELEN

Als u eens prettig uit de luie televisiestoel geschopt wilt worden, tik dan eens op YouTube de trefwoorden 'Ischa Meijer' en 'Cees van Ede' in. Dan verschijnt een legendarische botsing tussen de twee heren uit 1984, in het toenmalige filmprogramma Cinevisie.

De journalist Meijer was net begonnen met acteren, interviewer Van Ede wilde hem 'hebben'.

Wat aanvankelijk oogde als een doorsnee gesprekje vanuit comfortabele fauteuils, ontaardde in een knallend treffen, met de explosieve narrigheid van Meijer als brandstof. Verplicht lesmateriaal voor elke student journalistiek, en elke tv-kijker.

Meijer onderbrak zijn opponent halverwege: 'Wat bedóél je nou met zo'n gesprek? Wat had je er nou uit willen hebben? Waar gáát zo'n gesprek nou over?'

Dan, breder: 'Waarom zijn die gesprekken op televisie altijd non-gesprekken?'

Over talkshows: 'Het zijn non-gesprekken. Een man met kaartjes. Lenferink, Sonja: het zijn nooit gesprékken, maar een soort bevroren conversaties.'

Tv-gesprekken waren volgens Meijer een soort 'opgeprikt zitten'. 'Opgeschroefd gebabbel.'

En wat hem intrigeerde: 'Waarom dat altíjd zo is op televisie. Waarom is die code er?'

De bedeesde Van Ede was al snel lens geslagen. Hij kon nog slechts stamelen, maar had geen antwoord op de kernvraag: 'Wat wil je nou écht van me weten?'

Nog altijd is die vraag actueel. Het wemelt op tv van de gesprekken en gesprekjes, maar doorgaans moet het wel gezellig blijven met en onder elkaar. Vooral talkshows ogen hetzelfde: een tafel, kaasstengels in een glaasje, vier, vijf BN'ers (van televisie) die we wilden 'hebben', en een interviewer met kaartjes. Het lijkt al snel tv, maar hadden we wel vragen?

Toch is er wat verbeterd sinds 1984. Dat bleek uit het jureren voor de Sonja Barend Award, een prijs van de VARA-gids voor 'het beste tv-interview van het jaar'. De opstellers van de longlist, waartoe ik voor de gelegenheid behoorde, kwamen tot een eindlijst van twaalf prachtgesprekken: van een geëmotioneerde Johan Simons in Zomergasten tot 'vechtgesprekken' tussen Sven Kockelmann en Arnold Karskens of Jeroen Pauw en Bram Moszkowicz.

Maandag onthulde DWDD de winnaar: een uitgebreidere vakjury koos voor Coen Verbraak, om zijn gesprek in Kijken in de ziel (NTR) met Rijkman Groenink, de oud-ABN-topman die bij zijn vertrek vele miljoenen incasseerde. Er hing een donderwolk in de lucht.

Verbraak: 'Snapt u dat het me fascineert? Dat je het niet raar vindt dat je afspreekt: op de dag dat je weggaat, krijg je 15 of 20 miljoen mee?'

Groenink: 'U duwt mij in de hoek van graaier. Ik heb mezelf nooit één aandeel gegeven.'

'Ik merk dat het u emotioneert.'

'Ja! Omdat u voortdurend insinuerende opmerkingen maakt. Even in de marge.'

'Dit is wel zoals bijna alle Nederlanders ernaar kijken. Het is onbegrijpelijk.'

Het interview zat versneden in Kijken in de ziel. Verbraak had het voordeel van de montage, boven de kandidaten die live, onversneden gesprekken voeren. Maar dat maakt zijn kunde niet minder: Kijken in de ziel ademt een rust en doortastendheid die de gesprekken een diepgang geven die torenhoog uitstijgt boven menig 'bevroren conversatie'.

In DWDD wees Verbraak, een terechte winnaar, fijntjes op een trillend ooglid dat de spanning bij zijn gesprekspartner verraadde. Het roofdier rook de angst van de antilope, en sloeg toe.

Ik wil meer wilde natuur op tv.

undefined

Meer over