Nieuwsbreak

Gerard Spong: 'Hier lopen ook nog oorlogscriminelen rond. Typisch Nederlands'

Duitsland arresteerde een 93-jarige Auschwitz-bewaker, Google pleit voor een verwijderknop op internet en op Curaçao staat alles in het teken van de moord op Helmin Wiels. Strafrechtadvocaat Gerard Spong over het nieuws van vandaag.

Anna van den Breemer
Advocaat Gerard Spong (M) is te gast tijdens de opnames van de eerste aflevering van het NTR-televisieprogramma Top 2000 a GoGo in het Instituut voor Beeld en Geluid Beeld anp
Advocaat Gerard Spong (M) is te gast tijdens de opnames van de eerste aflevering van het NTR-televisieprogramma Top 2000 a GoGo in het Instituut voor Beeld en GeluidBeeld anp

Met welk nieuws begon u de dag?
'De moord op Helmin Wiels. De media staan bol van suggesties dat het om een politieke moord zou gaan, waarbij de oorzaak ligt in zijn aangekondigde maatregelen om corruptie aan te pakken. De Telegraaf wist te melden dat men daarbij vooral moet kijken naar telecombedrijf UTS.

'Er zijn twee feiten die mij bijzonder intrigeren. Het feit dat het dus waarschijnlijk om een politieke moord gaat. We hebben in Nederland bij de moord op Pim Fortuyn gezien wat zo'n moord voor shock in een land teweeg kan brengen. Ten tweede is de maffia op Curaçao volgens berichten geïnstitutionaliseerd in het overheidsapparaat. Dat maakt het natuurlijk extra shockend.'

De moord is niet gepleegd door zomaar een stelletje cowboys...
'Het is zorgelijk dat dit soort ideeën spelen in een overheidbedrijf. Maar je moet wel voorzichtig met dat soort aannames zijn.'

Zal de partij van Wiels uiteenvallen, zoals met de LPF in Nederland gebeurde nadat leider Pim Fortuyn was vermoord?
'Ik zou niet weten waarom niet. Gaat er een politiek leider dood, dan levert dat de partij altijd een overlijdensbonus op. Dat klinkt luguber. Je zag het bij de LPF maar ook in Venezuela toen Chavez stierf. Zijn overlijden heeft zijn opvolger ook geen windeieren gelegd.'

De vraag is: wat gebeurt er daarna?
'Dat weten we niet. Wel weten we dat die bonus uitwerkt.'

U komt vaak op Curaçao?
'Ik heb er familie wonen en kom er twee of drie keer per jaar voor zaken. Ik ken het hotel dat steeds genoemd wordt - het Baoase Beach Resort - (hotel in Willemstad, vlak bij de plek waar Wiels werd doodgeschoten, red). Een paradijsje op aarde. Vijfsterren en kamers met een eigen privé zwembadje en idyllisch gelegen.'

Helmin Wiels. Beeld anp
Helmin Wiels.Beeld anp

Iets anders. 'Het is hoog tijd dat het internet een verwijderknop krijgt.' Zei Google-topman Eric Schmidt. 'Acties van een jonge persoon kunnen hem zijn hele leven achtervolgen.' Heeft hij een punt?
'Je hoort mensen vooral praten over de zegeningen van dit digitale tijdperk dus in die zin is deze uitspraak vreemd. Ik ben het wel eens met Schmidt, als het gaat om informatie die jeugdigen aangaat. In het strafrecht wordt een strafblad van een minderjarige minder lang bewaard dan dat van een volwassene.'

Jonge mensen moeten hun domme acties kunnen uitwissen dus?
'Toch hebben we ook baat bij het bewaren van informatie. Die acteur Horst Tappert van Derrick zat bij de Waffen-SS en -zonder mij daar verder negatief over uit te laten - had ik het relevant gevonden die informatie eerder te weten, voordat ik 's avonds geboeid naar hem op televisie zat te kijken. Er was toen geen internet maar er was wel een punctueel archief.'

null Beeld anp
Beeld anp

Een 93-jarige vroegere bewaker van het concentratiekamp Auschwitz is gearresteerd door de Duitse politie. Is het een goede zaak dat deze oude mensen, zoveel jaar later, berecht worden?
'Ik vind het een goede zaak dat het kwaad dat toen bedreven is - zo onmenselijk en pervers als het was- tot in lengte van dagen terecht kan staan. Ook als diegene stokoud is. In de Nederlandse wet is het zo dat daden waar levenslang op staat niet verjaren. Ik kan mij met die gedachte verenigen.

'Waar ik mij vreselijk over verbaas dat dit nu pas boven water komt. Dat doet toch een klein beetje af aan die Duitse punctualiteit waar ik het eerder over had. Je zou zeggen dat als al de joodse slachtoffers nauwkeurig gedocumenteerd zijn de namen van de kampbewakers ook ergens staan.'

Kan dit voor een sneeuwbaleffect zorgen? Dat de autoriteiten meer kans om oorlogsmisdadigers te berechten?
'Naar mijn idee kan Nederland hier lering uit trekken, wat betreft het verleden in Indonesië. Hier lopen ook nog oorlogscriminelen onbestraft rond. Typisch Nederlands. Nederland lijdt aan morele schizofrenie. Menselijke tekortkomingen in buitenland veroordelen maar bij vergelijkbare zaken in eigen land blijft het stil. Dat is te wijten aan een gebrekkig moreel kompas.'

We hebben het nu over oorlog en moord gehad. Is er ook nog wat minder zwaars gebeurd vandaag?
'Ik moest lachen om een Britse professor die zijn excuses aanbood omdat hij lelijke dingen had gezegd over een homoseksueel parlementslid. Zo'n professor blijkt ook een mens die flauwekul verkoopt en zijn emoties niet de baas is.'

Als laatste: nog een leuke leestip? Een kijktip mag ook.
'De film over Hannah Arendt. Zij is een historicus van formaat die een cynische blik had op het oorlogsverleden. Een pittige tante. Ik vind dat iedereen iets van haar zou moeten weten. Als leestip mijn eigen boek dat op 6 juni uitkomt.'

Wat een schaamteloze reclame...
'Schaamteloos, he? Maar ik ben er ten minste wel eerlijk over. Het boek gaat over een buitengewone moordzaak die een verrassende wending neemt. Meer zeg ik niet anders verklap ik te veel.'

Dit is aflevering 76 van de dagelijkse rubriek 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Ayaan Hirsi Ali en Niall Ferguson. Beeld afp
Ayaan Hirsi Ali en Niall Ferguson.Beeld afp
Meer over