Gentianen, dassen... wie biedt?

Het Bruineveld bij Nijverdal is het eerste natuurgebied dat in de verkoop komt om de staatskas te spekken. Belangstelling genoeg. Maar wil de verkoper het eigenlijk wel kwijt?

DAARLE - Wie wil er nou niet eigenaar worden van een populatie tengere pantserjuffers of koevinkjes (respectievelijk een libelle-achtige en een teer vlindertje)? Met als bonus drie bewoonde dassenburchten, levendbarende hagedissen en bijzondere planten als zonnedauw en beenbreek? En natuurlijk de houtsnip die verschrikt wegschiet als we natuurgebied het Bruineveld in lopen. Deze 21 hectare natte heide met pijpestrootje, opslag van gagel en berk, twee vennetjes en wat bos tussen Nijverdal en Daarle komt nog voor de zomer in de verkoop.

Districtshoofd Hans van de Beek van Staatsbosbeheer leidt de excursie om een indruk te geven van wat de natuurorganisatie van de hand moet doen. Tot en met 2017 dient Staatsbosbeheer voor 100 miljoen euro aan grond buiten de Ecologische Hoofdstructuur te verkopen. Naar schatting komt tien- tot zeventienduizend hectare natuur in de etalage te staan, vooral in het oosten en noorden van het land.

De verkoop is een maatregel van het kabinet-Rutte I om de staatskas te spekken, en werd door staatssecretaris Sharon Dijksma overgenomen. Vanavond houdt de Tweede Kamer spoedoverleg, aangevraagd door Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren. Zij wil de verkoop opschorten.

Gaat de Kamer toch akkoord met de reusachtige grondtransactie, dan begint half mei een pilot rond Daarle om te zien of een internetveiling de aangewezen weg is om de bezittingen van de hand te doen. De eerste zestien kavels staan inmiddels op de site van Troostwijk Vastgoed: kleine bosjes en houtwallen van een halve tot hooguit vijf hectare, die Staatsbosbeheer in het verleden bij een ruilverkaveling in de schoot geworpen kreeg. 'Qua natuurwaarde stelt dat niet zo heel veel voor, maar landschappelijk zijn ze van groot belang. En de vogels die in het gebied zitten, broeden wel daar', aldus Van de Beek.

Daarna wordt het pas echt menens. In de loop van het voorjaar komt ook het Bruineveld onder de hamer. 'Toen ik daar voor het eerst kwam, was ik echt geraakt door die plek', vertelt het districtshoofd. 'De krioelende heikikkers, alles wat er fluit en vliegt; geweldig. Dit is een pareltje in agrarisch gebied, een restant van de uitgestrekte natte heideterreinen in Salland en een laatste wijkplaats voor de planten en dieren die daar voorkwamen.'

Dat Dijksma twee weken geleden de Tweede Kamer schreef dat gemeentelijke bestemmingsplannen en de Flora- en Faunawet waarborgen dat ook de verkochte natuur niet vogelvrij wordt verklaard, stelde natuurorganisatie Das & Boom niet gerust. Om de natuurwaarden te behouden is ook goed beheer nodig, schreef voorzitter Jaap Dirkmaat. Bovendien leert de praktijk van het platteland dat zonder een natuurorganisatie in de regiestoel landschapselementen verkommeren, dassenburchten worden vernield en de bewoners vergast, aldus Das & Boom. Hij kondigde juridische stappen aan tegen 'het willens en wetens verkwanselen van bezit wat het volk toebehoort'.

Het doorgaans wat bezadigder Natuurmonumenten doet qua toonzetting deze keer nauwelijks onder voor haar veel kleinere bondgenoot. 'Het mag toch niet gebeuren dat we natuurgebieden, die vele jaren met toewijding en met belastinggeld zijn onderhouden, wegdoen aan de hoogste bieder?', schrijft de organisatie aan de Tweede Kamer. 'Gemeentelijke bestemmingsplannen hebben de neiging te veranderen; handhaving van de Flora- en Faunawet is lastig. Uit angst de prijs te drukken weigert de overheid waarborgen voor natuur- en landschapswaarden in te bouwen. Met ambtelijke termen als financiële taakstelling wil het kabinet verhullen waar dit op neerkomt: een regelrechte uitverkoop van de natuur.' Om het verzet te onderstrepen, organiseert Natuurmonumenten op 18 april een 'actieberaad' in de omgeving van Nijverdal.

Over belangstelling voor de eerste veiling heeft hij allerminst te klagen, zegt Jaap Bekker van Troostwijk Vastgoed. En dan moeten de kijkdagen nog komen. Hij onderscheidt drie categorieën geïnteresseerden: 'Particulieren met een groen hart die het leuk lijkt een stukje natuur te bezitten, agrarische natuurverenigingen en tot slot individuele boeren die anticiperen op vergroeningmaatregelen uit Brussel.'

Hoewel die plannen nog allerminst zeker zijn, wordt er binnen de EU over gedacht boeren te verplichten 7 procent van hun grond een natuurbestemming te geven. Dan loont het wellicht om, nu de kans zich voordoet, alvast een houtwal aan te schaffen. Gek veel hoeft dat waarschijnlijk niet te kosten; voor de goedkoopste percelen is een minimumprijs vastgesteld van minder dan een euro per vierkante meter.

'Kijk', zegt Van de Beek van Staatsbosbeheer in het Bruineveld. 'Hier zie je een plek waar we een paar jaar geleden hebben geplagd. Juist op die plekken komt de klokjesgentiaan weer tot ontwikkeling. Zonder goed beheer verdwijnt die plant, terwijl deze soort dit gebied juist zijn eigen karakter geeft.'

Staatsbosbeheer voert geen actie, benadrukt Van de Beek. 'Maar de verkoop voelt wel eh.., erg onprettig. Bij ons waren die dassen, vlinders en planten in elk geval veilig.'

undefined

Meer over