'Gemurmel over kritische vragen is verstomd'

Piet Sprengers van beleggingsvereniging VBDO ziet doorbraak in opvattingen over milieubeleid en sociale vraagstukken. Tibet-activist krijgt applaus bij Shell..

Het meewarige gegniffel in een zaal vol aandeelhouders en de ontwijkende antwoorden van de bestuurders achter de tafel, komt tijdens aandeelhoudersvergaderingen nog maar zelden voor, constateert Piet Sprengers tevreden.

Als directeur van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO), loopt Sprengers elk jaar diverse beleggersbijeenkomsten af om vragen te stellen over het milieubeleid en de sociale verhoudingen van het bedrijf. 'Het gezucht en het gemurmel over die man die zogenaamd weer vragen gaat stellen over gescheiden inzameling van papier is wel verstomd. Aandeelhouders en bestuurders luisteren serieus naar onze opvattingen.'

Tijdens de laatste aandeelhoudersvergadering van energiebedrijf Shell klonk zelfs een applausje op in de zaal toen een mensenrechtenactivist uit Tibet opriep voor zorgvuldige aanleg van een gaspijplijn van west naar oost China. 'Beleggers zijn ook trots op duurzaam beleid. Het is hun bedrijf dat iets doet met de vraagstukken van een duurzame samenleving.'

Al zeven jaar lang tracht de VBDO beursgenoteerde bedrijven te stimuleren tot het nemen van maatregelen voor een beter milieu en een menselijke samenleving. De beleggingsvereniging heeft zich in die tijd ontwikkeld tot de groene tegenhanger van de Vereniging van Effecten Bezitters (VEB).

Sprengers en de zijnen hebben net de jaarlijkse cyclus van aandeelhoudersvergaderingen afgerond, waarin ze bijvoorbeeld Ahold, Philips, Numico en Akzo Nobel aan de tand voelen. De VBDO weet zich daarbij gesteund door zijn leden, driehonderd particuliere beleggers en een twintigtal institutionele beleggers.

Aanvankelijk keerde Sprengers jaarlijks terug naar de aandeelhoudersvergadering om telkens dezelfde vraag te stellen: of het bedrijf in kwestie een duurzaamheidsverslag wilde maken.

Bewust koos Sprengers ervoor om beleggers en bedrijven niet tegen zich in de haren in te strijken.

'Wij zijn op de vergaderingen al een vreemde eend in de bijt en niet gebaat bij een agressieve aanpak. De VBDO is ook geen actiegroep met één issue. De vereniging houdt zich sterk aan de mores van onze beleggers. Zij willen bedrijven niet zwart maken. Sprengers had het tij mee. Aandeelhouders en bedrijven discusieerden eind jaren negentig intensief over betrokkenheid bij het beleid - corporate governance. Door affaires bij Shell over BrentSpar en Nigeria gingen meer bedrijven een milieujaarverslag maken. Bovendien stroomde steeds meer geld naar duurzame beleggingsfondsen, die alleen geld investeren in bedrijven die voldoende oog hebben voor mens en milieu.

Ook in 2001 is de omvang van duurzame beleggingsfondsen weer toegenomen, stelt Sprengers vast, terwijl de reguliere instroom van particulier beleggingsgeld juist is afgenomen.

- Luisteren Nederlandse bedrijven wel naar u?

'De situatie is de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd. Meer bedrijven publiceren een duurzaamheidsverslag. Bedrijven als Aegon, VNU, Ahold en Stork hebben aangekondigd de komende drie jaar met een rapportage te komen. Maar er zijn ook achterblijvers. Vooral IT-bedrijven zien weinig heil in een verslag.'

- Is het duurzaamheidsverslag niet enkel opsmuk om de groene belegger te sussen?

'Wellicht is het verslag slechts bedoeld om goede sier te maken. Het is daarom onze taak om er achter te komen of alle maatregelen wel hout snijden. Daar heb ik geen problemen mee. Beschouw het als een spel, waarin onze vereniging moet aantonen of een bedrijf daadwerkelijk iets presteert. Natuurlijk hebben we het onszelf moeilijk gemaakt. Eerst hoefden we enkel te vragen naar publicatie van een verslag. Nu is het zaak de inhoud van het beleid onder de loep te nemen.'

- Leeft milieu nog wel als thema?

'De vereniging krijgt meer weerklank tijdens de vergaderingen. Daarnaast krijgen dit jaar vooral sociale thema's meer aandacht. Zonder een directe link te willen leggen met de aanslagen op 11 september proef ik wel dat de kloof tussen arm en rijk in het bedrijfsleven als belangrijk probleem wordt ervaren. Bedrijven denken meer na over investeringen in ontwikkelingslanden en piekeren over de verbetering van mensenrechten.'

Ook al is de 'seizoensarbeid van de jaarvergaderingen' voorbij, er breken voor Sprengers geen rustige maanden aan. 'De periode van de dialoog met bedrijven over duurzaamheid is aangebroken. We zaten al met Heineken om de tafel om te praten over duurzame gerstteelt. Bij VNU stond de gedragscode op de agenda. Binnenkort volgen gesprekken met Nutreco over duurzame viskweek en met Numico over de verzameling van milieugegevens. Bedrijven willen steeds vaker onze visie horen over duurzaamheid. Door deze gesprekken krijgt onze invloed op milieu- en sociaal- beleid nog meer vorm.'

Meer over