NieuwsCentraal Bureau voor Statistiek

Gemeenten zuchten onder ‘schoonmaaksubsidie voor rijke ouderen’

Meer ‘rijke’ ouderen en ouderen met een middeninkomen laten voor een laag bedrag hun huis schoonmaken op kosten van de gemeente. De stijging is ingezet sinds midden- en hoge inkomens per 1 januari 2019 hiervoor maximaal 20 euro per vier weken kwijt zijn.

Het eerste half jaar van 2020 kregen 16 procent meer hulpbehoevenden huishoudelijke hulp via de wet Maatschappelijke Ondersteuning dan een jaar eerderBeeld Hollandse Hoogte / Patricia Rehe

Het eerste half jaar van 2020 kregen 16 procent meer hulpbehoevenden huishoudelijke hulp via de wet Maatschappelijke Ondersteuning dan een jaar eerder: in totaal 446 duizend personen. Deze cijfers maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek donderdag bekend.

Vooral meer draagkrachtige hulpbehoevenden kregen door de gemeente betaalde huishoudelijke hulp: bij de middeninkomens nam het aantal gebruikers toe van 41 naar 51 op de duizend inwoners, en bij de hoge inkomens van 4 naar 6 op de duizend inwoners. Ook onder de lage inkomen steeg het aantal gebruikers van huishoudelijke hulp, maar minder snel: van 49 naar 53 per duizend inwoners.

In deze cijfers zien de gemeenten hun vrees vooraf bevestigd. Ze hadden het rijk vooraf gewaarschuwd voor die extra toeloop, toen het kabinet besloot de eigen bijdrage voor ‘maatschappelijke ondersteuning’ te verlagen en niet langer inkomensafhankelijk te maken. Het kabinet koos hiervoor omdat vooral de middeninkomens aanhikten tegen de hoge eigen bijdrages. 

Hugo de Jonge

De gemeenten spreken van ‘schoonmaaksubsidie voor de rijken’. Zij vinden dat het Rijk hen moet compenseren voor de extra kosten: naar schatting zo’n 230 miljoen euro. Maar volgens minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) is dat niet nodig.

De uitvoering van de zorg wordt zo voor de gemeenten nog duurder, terwijl ze al niet uitkomen. Sinds 2015 hebben gemeenten meer zorgtaken gekregen van het Rijk, waaronder de uitvoering van de nieuwe wet Maatschappelijke Ondersteuning. Inmiddels blijkt dat ze veel meer geld kwijt zijn aan de jeugdzorg en de ouderenzorg dan ze vooraf hadden verwacht, onder meer door de vergrijzing. De gemeenten kampen daardoor met oplopende financiële tekorten.

De gemeenten vinden dat nu de grens is bereikt bereikt. ‘Wij moeten gaan bezuinigen op de zorg van de meest kwetsbare bewoners, omdat er minder geld overblijft om hun te ondersteunen’, zegt de Rotterdamse wethouder Sven de Langen namens de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG). De gemeenten worden volgens hem gedwongen de grenzen van de wet op te zoeken. De VNG adviseert gemeenten in geldnood om bijvoorbeeld wachtlijsten te gaan hanteren waarbij de echt zorgbehoevenden voorrang krijgen.

Inkomenstoets

Daarnaast willen sommige gemeenten huishoudelijke hulp gaan weigeren aan mensen van wie bekend is dat ze voldoende geld hebben om deze zelf te organiseren. Dit ligt gevoelig omdat het gemeenten verboden is een inkomenstoets te hanteren bij deze hulp. ‘Dit is dan geen inkomenstoets maar een onderdeel van een bredere vraag aan de keukentafel: kunt u het zelf regelen?’, zegt De Langen.

Het zou kunnen leiden tot een proefproces als een aanvrager die zo is afgewezen naar de rechter stapt. ‘Wij willen graag dat de rechter hierover een uitspraak doet’, zegt De Langen. ‘De bal ligt bij het Rijk. Als zij ons compenseren, kunnen we alle vragers huishoudelijke hulp bieden, nu moeten we andere mogelijkheden onderzoeken.’

Meer over