Nieuwshuisvesting statushouders

Gemeenten moeten volgend jaar een fors hoger aantal asielzoekers huisvesten

Ondanks de krappe woningmarkt moeten Nederlandse gemeenten volgend jaar fors meer asielzoekers opnemen, blijkt uit een nieuwe prognose van de overheid. Het tekort aan sociale huurwoningen noopt gemeenten om naar andere oplossingen te kijken.

De toename heeft niet te maken met een stijging van het aantal asielaanvragen, maar met een taskforce die sinds maart van bezig is met het wegwerken van achterstallige aanvragen Beeld ANP
De toename heeft niet te maken met een stijging van het aantal asielaanvragen, maar met een taskforce die sinds maart van bezig is met het wegwerken van achterstallige aanvragenBeeld ANP

Volgens de huidige ‘taakstelling’, zoals de halfjaarlijkse prognose heet, moeten volgend jaar 27 duizend asielzoekers met een verblijfsvergunning worden gehuisvest, ten opzichte van 12 duizend dit jaar.

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asielzaken) en minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) spreken in een brief aan de twaalf Commissarissen van de Koning van een ‘enorme huisvestingsopgave’, die moet worden ondervangen door tussenvoorzieningen of doorstroomwoningen waar mensen tijdelijk kunnen wonen. Lokale overheden die hier snel in kunnen voorzien, krijgen financiële ondersteuning.

Asielzoekers die een verblijfsvergunning ontvangen, zogeheten statushouders, hebben recht op een woning. Elk half jaar maakt de overheid bekend hoeveel statushouders gemeenten naar rato moeten opvangen, op basis van het verwachte aantal af te geven verblijfsvergunningen.

De huisvesting van deze doelgroep is al jaren een politiek beladen thema, dat voor veel maatschappelijke onrust zorgt. De voorrangsregeling voor statushouders, die hen net als andere kwetsbare groepen bovenaan de wachtlijst plaats, zou oneerlijk zijn voor inwoners die al lange tijd wachten op een sociale huurwoning. Sommige gemeenten hebben de voorrangsregeling voor statushouders inmiddels afgeschaft.

Taskforce

De forse toename in het aantal te huisvesten statushouders heeft overigens niet te maken met een stijging van het aantal asielaanvragen, maar met de werkzaamheden van de taskforce die sinds maart van dit jaar bezig is met het wegwerken van achterstallige asielaanvragen. Dit gebeurt in opdracht van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die door capaciteitsproblemen een flinke achterstand heeft opgebouwd.

De taskforce heeft de ambitie om voor het einde van dit jaar 14 duizend aanvragen af te handelen. Zodra deze mensen een verblijfsvergunning op zak hebben, mogen ze doorstromen van een asielzoekerscentrum naar een woning in de toegewezen gemeente.

Doorgaans gaat dit om sociale huurwoningen. Maar omdat hier een schrijnend tekort aan is, kunnen gemeenten volgens staatssecretaris Broekers-Knol de statushouders ook onderbrengen in verbouwde kantoorpanden, flexwoningen of huurkamers.

Druk neemt toe

Intussen neemt ook de druk op de asielzoekerscentra verder toe, omdat bewoners daar langer verblijven voordat ze doorstromen naar een woning. Het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) zal daarom op korte termijn gebruik maken van commercieel vastgoed, zoals hotels en vakantieparken.

Dit doet denken aan de periode na de zomer van 2015, toen het aantal asielzoekers dat naar Nederland afreisde een piek bereikte, en de reguliere opvang niet meer afdoende was. Er werd crisisnoodopvang opgetuigd, in de vorm van tijdelijke tentenkampen en veldbedjes in sportzalen.

Broekers-Knol noemt de inzet van crisisnoodopvang in haar brief een ‘uiterst redmiddel’. Dat dit scenario überhaupt wordt overwogen ‘in een tijd dat het aantal asielaanvragen relatief laag is’, is volgens belangenorganisatie VluchtelingenWerk ‘een brevet van onvermogen van dit kabinet om regie te houden op het asielsysteem’.

De organisatie, die opkomt voor de belangen van asielzoekers, pleit voor structurele verbeteringen bij de IND, om ‘onnodige schommelingen in de benodigde woonruimte te voorkomen’.

Meer over