Nieuws

Gemeenten IJmond zijn vuil van Tata beu

Gemeenten in de IJmond keren zich tegen de vervuiling en overlast van Tata Steel. De wethouders van Beverwijk, Heemskerk en Velsen zeggen niet langer te accepteren dat de staalfabrikant de gezondheid van de IJmondbewoners bedreigt.

Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het is voor het eerst dat de IJmondbestuurders zich zo nadrukkelijk uitspreken over de overlast door Tata Steel. Ze spreken zelf van ‘veranderende tijden’. In een gezamenlijke verklaring aan de Volkskrant verbreken ze het ‘stilzwijgend sociaal contract’ tussen de gemeenten en de staalfabrikant dat al decennia bestaat. ‘Iedereen profiteerde van de Hoogovens, als belangrijke werkgever en als aanjager van de economie in de regio’, zegt Brigitte van den Berg, D66-wethouder van Beverwijk. ’De overlast en mogelijke gezondheidsrisico’s werden daarbij voor lief genomen.’ Het vorige week verschenen RIVM-rapport is voor deze gemeenten het bewijs dat het nu echt anders moet. ’Onze zorgen over de vervuiling zijn nu feiten gebleken’, aldus GroenLinks-wethouder Sebastian Dinjens van Velsen.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de toekomst van de staalfabriek. Na het verschijnen van het alarmerende rapport vorige week werd het voortbestaan van Tata Steel op de huidige plek tussen steden en dorpen in twijfel getrokken door demissionair staatssecretaris Steven van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat, D66) en de verantwoordelijk gedeputeerde Jeroen Olthof van de provincie Noord Holland. Volgens hen kan Tata Steel alleen op de huidige plek voortbestaan als het schoner wordt.

Tata Steel zelf zegt na elk rapport dat de afgelopen jaren verschenen is over de slechte leefomstandigheden in de IJmond dat het er alles aan doet om de uitstoot te beperken. Desondanks is de situatie alleen maar verslechterd. Uit het RIVM-rapport bleek dat de concentratie van schadelijke pak’s en zware metalen, zoals lood, in aangetroffen stof in de dorpen rond Tata Steel veel hoger is dan in 2019. Met name kinderen tot 12 jaar lopen een gezondheidsrisico door de hoge concentratie pak’s en lood die in het onderzochte stof is aangetroffen. In het dorp Wijk aan Zee onder de rook van de fabriek werden de hoogste concentraties schadelijk stoffen aangetroffen.

Wethouder Frits Brouwer (CDA) van de gemeente Heemskerk zegt dat ‘de huidige weg van kleine maatregelen niet meer toereikend is’ en dat het tijd is ‘voor grote stappen’. ‘Er moet echt iets veranderen. De traditionele weg van pappen en nathouden is ten einde.’ Wethouder Brigitte van den Berg van de gemeente Beverwijk zegt dat de hele regio jarenlang heeft geprofiteerd van het bedrijf. ‘Nu zijn we vragen gaan stellen, wat is normaal? Het was normaal dat de was buiten vies werd van de uitstoot. Dat hoorde erbij. Nu weten we definitief dat het in de IJmond niet goed is voor de gezondheid voor de bewoners. Het rapport kwam als een harde dreun aan.’

Door de huidige, nieuwe opstelling van het Rijk, de provincie en de omliggende gemeenten is het tij gekeerd voor de bewoners die al jaren vechten tegen de overlast en zich grote zorgen maken om hun gezondheid en die van hun kinderen.

In 2006 werd de nieuwe vergunning van Tata Steel bekrachtigd met een pact, in het zogeheten ‘Waterland-akkoord’. Bestuurders van gemeenten, provincie en bedrijfsleven in de IJmond schaarden zich achter de staalfabrikant, in ruil voor locaties voor woningbouw. Volgens D66-wethouder Van den Berg bestaat ‘het tijdsbeeld dat het Waterlandakkoord mogelijk maakte, niet meer’. ‘Het is tijd voor nieuwe afspraken, een nieuw sociaal contract, gedragen door een nieuwe coalitie.’ De gemeenten zeggen dat Tata alleen kan voortbestaan als het ‘groen, gezond en veilig staal’ produceert. ‘Staalproductie in onze regio heeft toekomst. Maar alleen als we samen in een verregaande dialoog alle rechten en belangen wegen: gezondheid, economie, leefbaarheid, klimaat, werkgelegenheid, innovatiekracht en kenniskapitaal.’

Meer over