Gemeentelijke verkiezingen test voor Sarkozy

Al maanden mopperen de Fransen over weinig anders dan over hun koopkracht. De prijzen – vooral ook die van levensmiddelen – stijgen, de lonen blijven achter en niet alleen gepensioneerden en uitkeringstrekkers, maar ook mensen met een minimumloon krijgen het steeds moeilijker.

Elke dag weer laat het Journaal beelden zien van bejaarden, gezinnen of jongeren voor wie een stuk kaas pure luxe is en die na sluiting de markten afstruinen, op zoek naar iets eetbaars.

Een Franse burgemeester kan daar niet zo veel aan doen: gemeentelijke belastingen hebben amper invloed op de koopkracht. Toch zullen de gemeentelijke verkiezingen van zondag sterk worden gekleurd door het gevoel van economische malaise dat Frankrijk in de greep heeft.

Want hoe de lokale politici zich ook inspannen om de gemeentelijke belangen te benadrukken, de verkiezingen zijn ook een momentopname van de populariteit van de regering. En de Fransen zijn zeer geneigd één persoon de schuld te geven van hun smallere portemonnee: president Nicolas Sarkozy, die had beloofd dat hij hun koopkracht zou verbeteren.

Vandaar dat veel burgemeesterskandidaten van zijn partij, de UMP, hem hebben verzocht zich vooral niet met de verkiezingen te bemoeien. Sommigen gingen zelfs zo ver de naam UMP van hun affiche te verwijderen om zo besmettingsgevaar te voorkomen.

Terwijl Sarkozy noodgedwongen met de handen op de rug toeziet, is zijn eerste minister juist een veelgevraagd man. De bescheiden François Fillon, die de beleidsopvattingen van de president deelt, maar verder in alles diens tegendeel is, mag zich in een nog steeds groeiende populariteit verheugen. Ruim 57 procent van de Fransen zegt vertrouwen in hem te hebben (tegen 38 procent in Sarkozy). Dat maakt hem tot een ideale gastspreker voor UMP-kandidaten in nood. En dat zijn er nogal wat.

De UMP loopt het gevaar in de drie grootste steden aan het kortste eind te trekken. Parijs herkiest vrijwel zeker de socialistische burgemeester Bernard Delanoë, die de afgelopen jaren amper kritiek van betekenis kreeg. Het is zelfs denkbaar dat Delanoë in de eerste ronde de absolute meerderheid haalt, en dus geen verbond met de groenen of middenpartij MoDem hoeft te sluiten. De vraag die dan resteert is of hij zijn volledige ambstermijn van zes jaar zal uitdienen, of een gooi zal doen naar het leiderschap van de PS, de socialistische partij.

In Lyon staan de twee kandidaten, Gérard Collomb en Dominique Perben, elkaar zo naar het leven dat ze elkaars naam niet uitspreken. Ook daar lijkt de zittende burgemeester, de socialist Collomb, de beste papieren te hebben. Zelfs Marseille, de tweede stad van Frankrijk en al lang een bolwerk van rechts, wankelt. Veteraan Jean-Claude Gaudin, al twaalf jaar burgemeester, ligt volgens de peilingen achter op de socialist Jean-Noël Guerini. Ook in Toulouse, Bordeaux en Straatsburg kan links aan de macht komen.

De gemeentelijke verkiezingen zijn overigens onmogelijk te herleiden tot een simpele strijd tussen links en rechts. Middenpartij MoDem van François Bayrou is een factor van betekenis en buigt al naar gelang de situatie ter plekke naar één van beide kanten. In Pau doet Bayrou zelf een gooi naar het burgemeesterschap. Het Front National van Jean-Marie Le Pen, dat zeven jaar geleden nog belangrijk was zal, mede door een gebrek aan financiën, geen grote rol spelen. Wellicht dat dochter Marine Le Pen in het verpauperde Hénin-Beaumont in Noord-Frankrijk voor een mirakel kan zorgen.

Daarnaast wordt het lokale strijdtoneel bevolkt door een baaierd aan partijtjes, afsplitsingen, facties en éénmanslijsten. Die splinters gaan vaak per gemeente een alliantie aan met elkaar of met een van de grote partijen.

Dat alles maakt dat de uitslag van maandag niet een op een naar de landelijke politiek kan worden vertaald. Maar één voorspelling kan zonder risico worden gedaan: de socialistische partij gaat een mooie uitslag maken. En dat zonder landelijk ook maar enige oppositie van betekenis te hebben gevoerd.

Meer over