Commentaar

'Gelukkig lijkt Merkel te begrijpen dat de Europese ordening op het spel staat'

Poetins agressie in Oekraïne stelt de verdeelde Europeanen op de proef. De Duitse reactie is cruciaal, schrijft Arnout Brouwers in het commentaar van de Volkskrant.

OPINIE - Arnout Brouwers
Merkel na haar speech over het Duitse Oekraïne-beleid. Beeld afp
Merkel na haar speech over het Duitse Oekraïne-beleid.Beeld afp

Het Westen lijkt steeds een stap achter te lopen bij de ontwikkelingen in Rusland en in president Poetins brein. De begrijpelijke reacties op de Russische agressie in Oekraïne - het aanbieden van diplomatieke 'uitwegen' en voorstellen gezamenlijk een compromis te zoeken - lijken gericht aan de 'oude', pragmatische Poetin voor wie economische modernisering belangrijker is dan militaire glorie. En met wie zaken te doen viel.

Vandaar de verbazing elke keer als president Poetin weer olie op het vuur gooit. Gisteren zei hij tegen kanselier Merkel dat hij zich grote zorgen maakt over de 'destabilisering' van Oost-Oekraïne, een ontwikkeling die hij zelf heeft gecreëerd. De dreiging van een Russische invasie daar blijft dus reëel.

Autoritaire Poetin
Want de pragmatische Poetin heeft plaatsgemaakt voor de onbeschaamd autoritaire Poetin, die in eigen land vijanden opsluit en zich daarbuiten laat leiden door revanchisme over het verlies van het Russische imperium. Geholpen door een Orwelliaanse propagandamachine, levert het hem op korte termijn steun op van veel Russen. Poetins aanval op Oekraïne beleefde gisteren zijn voorlopig hoogtepunt in een 'referendum' op de Krim, onder militaire dwang.

Het verdient een eenduidig antwoord, maar dat is moeilijk in een Europa dat over Rusland altijd gespleten is tussen oude en nieuwe EU-leden. Ruslands buren vrezen voor hun veiligheid, Ruslands West-Europese partners vrezen voor hun handelsbelangen. De Nederlandse opstelling is een slechte imitatie van de vroegere neutraliteitspolitiek: nationaal belang gedefinieerd als naakte handelsbelangen, gespeend van elke strategische of andere overweging.

Samenwerking
Links en rechts worden nu redenen gevonden om de Krim dan maar aan Poetin uit te leveren. Feit blijft dat de situatie in Oekraïne na de onverwachte instorting van Janoekovitsj' macht heel goed in samenwerking tussen Oost en West had kunnen worden opgelost. Er was en is geen enkele rechtvaardiging voor de agressie.

Gelukkig lijkt juist Angela Merkel, leider van het schakelland in de relaties met Rusland, wel te begrijpen dat in Oekraïne de Europese ordening op het spel staat. Zij staat voor de opgave Europa te verenigen en met politieke en economische middelen grenzen te stellen aan Poetins bereidheid de status quo met militaire middelen uit te dagen.

Arnout Brouwers is chef opinie van de Volkskrant.

Meer over