Reportage

Geluidsoverlast straten Rotterdam bij wijze van experiment ingeperkt door stille klinkers

De Hillevliet in Rotterdam-Zuid is deels bestraat met stille klinkers. Links op de foto de stille straatstenen, rechts de originele. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De Hillevliet in Rotterdam-Zuid is deels bestraat met stille klinkers. Links op de foto de stille straatstenen, rechts de originele.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In Rotterdam zijn in een aantal straten stille klinkers gelegd om de geluidsoverlast te beteugelen. Winkeliers Ramanand Sardjoe en Leo de Kruijf zijn enthousiast. En omwonende van de Hillevliet Thea van Gils kan de vogels weer horen fluiten.

Robert van de Griend

Nou, en of hij het verschil merkt, zegt Ramanand Sardjoe, eigenaar van tropische winkel Wie-Na-Wie aan de Hillevliet in Rotterdam-Zuid. Voorheen werd hij bijkans hoorndol als hij buiten een praatje maakte met zijn klanten of zijn groente en fruit stond te herschikken. Telkens weer dat ‘doeke-doeke-doeke’, en dat honderden keren op een dag.

Maar als er nu een auto door de straat rijdt, is het net alsof er overal schapenvellen en wollen dekens zijn neergelegd. ‘Ik heb hier al bijna veertig jaar een winkel en het is hier overdag nog nooit zo stil geweest, misschien alleen tijdens de lockdown,’ zegt Sardjoe, leunend tegen zijn voorgevel. ‘Dat komt dus allemaal door die nieuwe straatstenen.’

Nu door het einde van de pandemie in heel Nederland de straten weer tot leven zijn gekomen, herrijst ook een probleem dat de afgelopen twee jaar even vergeten leek te zijn: de straat maakt vaak een enorme bak herrie. Niet alleen de mensen en voertuigen erop, met hun geschreeuw, geschal en gescheur, maar ook het plaveisel zelf draagt zijn steentje bij aan het dagelijkse decibellengeweld.

Voor dat laatste heeft Rotterdam nu een oplossing gevonden: de stille straatklinker. Het is het nieuwste wapen in de strijd tegen geluidsoverlast, die vooral in de grote steden al vele jaren wordt gevoerd en dankzij de coronacrisis een duwtje in de rug lijkt te hebben gekregen.

Poreuze toplaag

Stille straatklinkers hebben, in tegenstelling tot de aloude variant, een poreuze toplaag die een deel van het geluid absorbeert dat wordt geproduceerd bij het contact tussen steen en autoband. Dat scheelt ongeveer twee à drie decibel, wat neerkomt op een halvering van de geluidsbelasting. En dat maakt voor de leefbaarheid van een buurt echt iets uit, zegt Thea van Gils, die om de hoek woont van de Hillevliet. ‘Ik kan nu zelfs de vogels weer horen fluiten.’

Ook Leo de Kruijf is enthousiast. Hij heeft een schoenmakerij in de Burgemeester Baumannlaan in Overschie, een van de andere twee straten in Rotterdam waar stille klinkers zijn neergelegd. ‘Toen ik er voor het eerst over hoorde, dacht ik: ja hoor, tuurlijk, 1 april. Maar het effect is echt bizar. Als er een auto onze straat komt ingereden, lijkt het wel alsof iemand de volumeknop omlaag draait.’

Het voordeel van stille straatklinkers ten opzichte van stil asfalt, dat al langer bestaat, is dat ze een stuk fraaier ogen. Bovendien blijken bestuurders vaak vaart te minderen op klinkers, waar ze bij afvalt juist geneigd zijn om gas bij te geven. Reden genoeg voor Rotterdam om de nieuwe bestrating op meer plekken te gaan toepassen.

Roep om stilte

‘Vooralsnog is het een experiment’, zegt wethouder Duurzaamheid Arno Bonte (GroenLinks). ‘Voordat we de stad vol leggen met stille klinkers, willen we eerst onderzoeken of de werking ervan ook op de langere termijn aanhoudt. Maar de eerste resultaten zijn spectaculair.’

Bonte denkt dat de behoefte aan stillere straten aanzienlijk is toegenomen door de coronapandemie. ‘Nu mensen hebben ervaren hoe fijn het is om in alle rust te naar buiten te kunnen, verwacht ik dat de roep om stilte alleen maar luider zal worden.’

Die roep klonk ook voor corona al vrij stevig. Menig Nederlander beklaagde zich in de media over motorrijders, geluidsinstallaties, popfestivals, mobiele telefoons, windmolens, vliegtuigen, kerkklokken, vuurwerk, bladblazers, rolkoffers – of de oorverdovende optelsom van dat alles.

Stressstand

Ook vanuit de medische hoek wordt al langer aangedrongen op maatregelen tegen geluidshinder, omdat langdurige blootstelling aan lawaai kan leiden tot slapeloosheid, verhoogde bloeddruk, een hartinfarct of een beroerte. ‘Geluid is van nature een signaal voor je lichaam dat er gevaar dreigt’, zegt hoogleraar stedelijke akoestiek Maarten Hornicxs. ‘Je systeem schiet er onmiddellijk van in de stressstand, ook als je je er niet eens bewust van bent dat het er is. Ga maar na wat er gebeurt als iemand de afzuigkap of de airco uitzet, dan ontspant je lijf meteen.’

In Rotterdam geldt verkeersgeluid als overlastveroorzaker nummer één, blijkt uit enquêtes onder de bevolking, niet in de laatste plaats omdat de mobiliteit in de Maasstad nog altijd toeneemt. Het stadsbestuur heeft daarom de laatste jaren al van alles in gang gezet om het kabaal zo veel mogelijk te dempen: van geluidsbarrières tot nieuwbouwwoningen met de slaapkamer aan de achterkant, en van elektrische stadsbussen en vuilniswagens tot aan fonteinen die het verkeer op een prettige manier moeten overstemmen.

Momentum

Aan dat instrumentarium is nu dus de stille straatklinker toegevoegd. De Nederlandse Stichting Geluidshinder, die zich al vijftig jaar inspant voor een stillere leefomgeving, is gematigd positief. ‘Een halvering van de geluidsbelasting is natuurlijk mooi, maar het blijft symptoombestrijding’, zegt voorzitter Erik Roelofsen. ‘Willen we echt iets tegen geluidshinder doen, dan moeten mensen simpelweg minder vaak in de auto stappen.’

Wel is hij het met wethouder Bonte eens dat er nu een momentum is voor de aanpak van het probleem. ‘Als je eenmaal hebt geroken aan een leven waarin je weer even tot jezelf kunt komen, zal je tolerantie voor lawaai er niet groter op worden.’

Ramanand Sardjoe woont boven zijn winkel aan de Hillevliet, zijn slaapkamer zit aan de voorkant. Slaapt hij nu ook beter door de stille klinkers? Hij zou willen zeggen van wel, maar is nog niet halverwege zijn antwoord als er heel zachtjes een verlaagde Golf GTI voorbijglijdt met de speakers op topvolume. ‘Tja’, zegt Sardoe, ‘dat is nog steeds standaard hier. Daar kan geen klinker iets aan doen.’

Meer over