Gelogen Indisch

Eén zaal in het Fries Museum dat vandaag door de koningin wordt heropend, is ingericht ter nagedachtenis aan Mata Hari, de exotisch dansende spionne uit de Eerste Wereldoorlog....

PATRICK FAAS

Margaretha moest werk vinden. Zij ging naar Parijs en trad op met oosterse dansen. Zij beweerde de choreografie ontdekt te hebben bij geheime rituelen ter ere van Sjiva. In werkelijkheid bedacht ze alles zelf.

Ze doet denken aan tante Elly, die ook een paar jaar in de Oost geweest was en zich sindsdien gedroeg als een Indische. Haar huis stond vol Indonesische kunst. Daartussen zat zij, meestal met een fles jenever en een pak kaarten. Dol op spelletjes en op gokken.

Tante Elly deed geheimzinnig over de stille krachten van Indië en kookte sajor kiemblo voor haar neefjes. Een pond varkensvlees werd in blokjes gehakt als voor de hond en gekookt in water. Daarbij gingen groentes als prei, peultjes en bleekselderij. Ook soehoen (een soort vermicelli) ging in de pot 'En de djamoer koeping erbij', zei tante, terwijl ze een bakje gewone champignons toevoegde.

Ondertussen maakte ze balletjes van fijngehakte garnalen en een losgeslagen ei, die ze door de bloem wikkelde. De balletjes werden gebakken in de olie en zagen er wel smakelijk uit, maar er mocht niet van geproefd worden, want ze gingen later bij het vlees, dat tante aan het verpesten was met een onbehoorlijke hoeveelheid specerijen.

Bijna ieder potje maakte zij open, oude voorgemalen kruiden: 'Een beetje van dit en een beetje van dat.' Ze deed maar wat. 'Zo deed kokkie het ook' riep zij ter verdediging. De specerijen roken gewoon naar gemberpoeder, komijn en koriander, maar tante kende alleen de Indische namen. Zij sprak graag Indisch en begon, al kokende, een eindeloos lange redevoering in het Maleis, die zij gehouden had voor een Javaanse sultan. Er was geen woord van te verstaan.

Het eten begon aan te branden, de soehoen was veel te lang doorgekookt en de garnalenballetjes desintegreerden in de stinkende vleesmassa. Maar tante mocht niet onderbroken worden. Ze nam zelfs de moeite niet om haar hondjes bij de pan weg te houden. Wie bij tante Elly wilde logeren, moest dapper zijn tijdens de maaltijden.

Zo zou Mata Hari misschien geworden zijn als ze net zo'n hoge leeftijd bereikt had als tante Elly, maar dat heeft niet zo mogen zijn. De Friese schone is gaan spioneren voor de Duitsers. Daarop is zij gepakt. Zelf beweerde ze een dubbelspion te zijn, maar dat is nooit bewezen. In 1917 is ze gefusilleerd.

In Friesland weet men welk galgemaal Mata Hari bestelde, tijdens de laatste uren van haar leven. Geen sajor kiemblo of kwee kiepon, maar gewoon gebakken biefstuk met tomaten en uitjes. In het aanschijn van God durft niemand te liegen.

Patrick Faas

Meer over