Nieuws

Gelekte documenten: Hooggerechtshof VS wil federaal recht op abortus afschaffen

Het Amerikaanse Hooggerechtshof is van plan het federaal recht op abortus in de Verenigde Staten te vernietigen. Vijf van de negen rechters zouden het recht na vijftig jaar willen afschaffen. Dat blijkt uit gelekte documenten, gepubliceerd door politieke nieuwswebsite Politico.

Hessel von Piekartz
Voorstanders van abortus demonstreren bij het Hooggerechtshof naar aanleiding van de gelekte documenten. Beeld AP
Voorstanders van abortus demonstreren bij het Hooggerechtshof naar aanleiding van de gelekte documenten.Beeld AP

In een concept van een aanstaande uitspraak van het Hof, die Politico in handen kreeg en online publiceerde, schrijft de conservatieve opperrechter Samuel Alito dat de zaken ‘Roe en Casey verworpen moeten worden’. Roe versus Wade was de zaak uit 1973 die Amerikanen het recht op abortus gaf. In 1992 bevestigde de uitspraak in de zaak Planned Parenthood versus Casey dat recht.

‘Roe is altijd een verkeerde beslissing geweest. Het is tijd om naar de grondwet te luisteren en de kwestie rond abortus terug te brengen naar de vertegenwoordigers van het volk’, schrijft Alito in de uitspraak die nog niet definitief is. De uitspraak van de rechtbank is pas definitief als deze is gepubliceerd, waarschijnlijk in de komende twee maanden, schrijft Politico.

Opperrechter John Roberts bevestigde de authenticiteit van het document, maar benadrukte dat het Hof nog geen definitief standpunt heeft ingenomen. Het lekken van de conceptuitspraak was volgens hem ‘bedoeld om de integriteit van ons werk te ondermijnen’, maar hij verzekerde dat het daarin niet zou slagen. Roberts kondigde aan dat hij onderzoek zou laten doen naar de bron van het lek.

Ontwerpbeslissing

Het document dateert van februari. Volgens de nieuwssite is dit de eerste keer in de moderne geschiedenis van het Hooggerechtshof dat een ontwerpbeslissing openbaar wordt terwijl een zaak nog hangende is.

Als het Hof uiteindelijk definitief besluit om het federale recht op abortus af te schaffen, mogen de individuele staten beslissen of ze abortus toestaan. Op dit moment mogen zij abortus niet verbieden en moet er in elke staat minimaal één abortuskliniek zijn. Staten mogen al wel de voorwaarden bepalen, zolang die het recht niet te veel inperken.

In zo’n dertien conservatieve Amerikaanse staten werden de afgelopen tijd strengere maatregelen ingevoerd, zoals een flinke beperking van het maximum aantal weken zwangerschap waarbinnen abortus is toegestaan. Als Roe vs. Wade van tafel wordt geveegd, zullen mogelijk 24 van de 50 staten abortus verbieden of aanzienlijk beperken, blijkt uit een analyse van mensenrechtenorganisatie Center for Reproductive Rights.

Conservatieve meerderheid

Volgens Politico stemmen naast Alito vier andere opperrechters, Clarence Thomas, Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh en Amy Coney Barrett, voor afschaffing. Drie progressieve opperrechters, Stephen Breyer, Sonia Sotomayor en Elena Kagan zijn bezig een zogeheten afwijkende opinie te schrijven. Onbekend is hoe de voorzitter van het negenkoppige hof, de conservatieve John Roberts, van plan is te stemmen. Mogelijk veranderen de rechters in de komende twee maanden nog van mening voor ze het besluit definitief nemen.

Alito, die in 2006 door toenmalig president George W. Bush in het Hof werd benoemd, stond al langer bekend als een tegenstander van het federale recht op abortus in de Verenigde Staten. Eerder was er in het Hooggerechtshof geen uitgesproken meerderheid voor afschaffing van dit recht. Maar door benoemingen in de afgelopen jaren is het Hof aanmerkelijk conservatiever geworden.

Zo wist een Republikeinse senaatsmeerderheid aan het eind van de ambtstermijn van de voormalige president Barack Obama de benoeming van een nieuwe, liberale rechter tegen te houden. Voormalig president Donald Trump trok de rechtelijke macht vervolgens verder naar rechts en kon in zijn ambtstermijn drie conservatieve rechters benoemen. Daardoor is de conservatieve meerderheid in het Hof nu zes tegen drie: een balans die zich mogelijk vertaalt in het historische besluit om Roe versus Wade te verwerpen.

Gemengde reacties

Enkele uren nadat het nieuws via Politico naar buiten kwam, verzamelden demonstranten zich voor het gebouw van het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington om zich uit te spreken tegen het mogelijke besluit. Ze bleven daar tot in de vroege uren van dinsdag.

Politiek leiders van de staten reageren wisselend op het nieuws. Republikeinse gouverneurs zijn blij met de berichtgeving en zien kans om in de nabije toekomst het recht op abortus in hun eigen staten flink in te perken of af te schaffen als het besluit van het Hof definitief wordt. Gouverneur Kristi Noem van South Dakota zegt het nieuws aan te grijpen om ‘levens te redden en het recht van het leven voor elk ongeboren kind te garanderen’. Kay Ivey, de gouverneur van het conservatieve Alabama schrijft op Twitter dat ze in haar staat ‘blijft vechten voor de ongeborenen’.

Kathy Hochul, de Democratische gouverneur van New York, noemt de potentiële afschaffing van het recht op abortus ‘een schandelijke aanval op ons fundamentele recht om te kiezen’. ‘Laat duidelijk zijn: New York zal altijd het recht op abortus blijven garanderen’, aldus Hochul. Ook gouverneur Gavin Newsom, de Democratische leider van Californië, spreekt zich op Twitter hard uit tegen het mogelijke besluit van het Hof. ‘Onze dochters, zussen, moeders en grootmoeders zullen niet het zwijgen worden opgelegd’, schrijft hij op Twitter. ‘We zullen ons hevig blijven verzetten.’

De eerste reacties op het uitgelekte rapport:

Nancy Pelosi, Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en Chuck Schumer, leider van de Democraten in de Senaat : ‘Het terugdraaien van de uitspraak Roe v. Wade door een paar door de Republikeinen benoemde rechters zou een van de slechtste en schadelijkste beslissingen uit de moderne geschiedenis zijn. Ze gooien de reputatie van het Hooggerechtshof te grabbel ten koste van miljoenen vrouwen die van hun grondwettelijke rechten worden ontdaan waarop ze al een halve eeuw konden vertrouwen.’

Hillary Clinton, voormalig minister van Buitenlandse Zaken: ‘Deze beslissing is een directe aanval op de waardigheid, rechten en het leven van vrouwen in het algemeen en op de Amerikaanse wetgeving in het bijzonder. Het zal vrouwen vermoorden en onderwerpen, terwijl de overgrote meerderheid van de Amerikanen voor legale abortus is. Wat een schande.’

Elizabeth Warren, Democratische senator: ‘Een extremistisch Hooggerechtshof staat op het punt om zijn extreemrechtse, impopulaire standpunten aan het hele land opleggen. Het wordt hoog tijd voor de miljoenen die de grondwet en abortusrechten steunen om op te staan ​​en hun stem te laten horen. We gaan niet terug – nooit.’

Tom Cotton, Republikeins senator: ‘Het moet tot de bodem worden uitgezocht waar dit lek vandaan komt. De zaak Roe is een enorme fout geweest en ik bid dat het Hof de grondwet volgt en de staten toestaat om het ongeboren leven weer te beschermen.’

Josh Hawley, Republikeins senator: ‘Links zet zijn aanval op het Hooggerechtshof voort met een ongekende schending van vertrouwelijkheid, met als duidelijk doel om te intimideren. De rechters mogen niet zwichten onder deze poging om het proces te bederven. Als dit de mening van het Hof is, dan is het een verdomd goede mening. Voldoende onderzocht, stevig beargumenteerd en moreel krachtig.’

Amy Klobuchar, Democratische senator: ‘De enige manier waarop we dit kunnen tegenhouden is door onze stem te laten horen. Stemmen zoals we nog nooit hebben gestemd.’

Becky Currie, Republikeins senator: ‘Hiermee komt de besluitvorming weer in de handen van de staten, en dat is waar die altijd had moeten zijn.’

Meer over