Geheime X-factor tl-buis staat in octrooi WO 02/23589

Het is een oud en kennelijk dus hardnekkig sprookje: Philips heeft in het diepste geheim een lamp op de plank die het eeuwige leven heeft....

Het is maar een sprookje, natuurlijk. Maar vorige week introduceerde Philips twee nieuwe tlbuizen die toch heel aardig in de richting van het eeuwige leven beginnen te komen. Althans voor verlichting.

Deze Master TL-D Xtra en Master TL-D Xtreme gaan volgens de specificaties van de lampenmaker zelf 21 duizend en 36 duizend uren mee. Dat laatste betekent dat statistisch gezien negen van de tien geteste lampen meer dan driealf jaar aan stuk blijven branden. Wat twee tot drie keer zo lang is als een ordinaire TL-D-buis meegaat.

Nu is de nieuwe generatie Master-buizen ook vier tot zes keer zo duur als een fatsoenlijke standaard fluorescentiebuis. Maar dat zullen de beoogde gebruikers grif op de koop toenemen, verwacht Gert van Doorn van Philips in Eindhoven.

Van Doorn: 'Dit zijn lampen voor grote professionele verlichtingsprojecten waarbij vervanging problematisch is. Tunnels, hoge fabriekshallen, parkeergarages. Alle locaties waar je bij een defecte lamp niet zomaar even een nieuwe buis indraait.'

De Xtra en Xtreme gaan natuurlijk nog steeds een keer kapot, maar omdat voorspelbaar veel later de eerste uitval komt, kunnen beheerders er hun planningen op uitleggen.

Zo open als Philips is over de vermeende voordelen van de nieuwe duurlampen, zo vaag wordt het als het over de gebruikte technologie gaat. Het is, staat er letterlijk in de enige openbare presentatie die beschikbaar is, allemaal te danken aan 'de nieuwe Xtechnologie'. Die maakt dat de kans op vroege uitval veel kleiner wordt.

Op de techniek, gaat de documentatie verder, is octrooi aangevraagd. Patent pending staat er op de buizen, die sinds begin maart in Roosendaal van de lopende bandenrollen. Maar wat X-technologie is, wil Van Doorn niet zeggen. Ja, het is iets met de contacten aan een van de uiteinden van de buis. 'Dat is zeer sterk verbeterd. Maar verder houden we dat gewoon voor ons.'

Het betreffende octrooi is nog niet gepubliceerd. Maar in de internationale octrooi-literatuur is er toch wel iets te vinden. Projectleider van het Xtreme-programma van Philips Lighting is Suzanne van Egmond, lampen-expert van de vestiging in Roosendaal. Een speurtocht in de databanken, op haar naam en Philips, levert twee wereldwijde octrooien uit 2002 op over verbeterde elektrodes in tlbuizen.

Een tl-buis geeft licht doordat fluorescentiepoeder op de binnenkant van de glazen buis van binnenuit met ultraviolet licht wordt aangeslagen. Dat uv-licht komt van een ijle kwikdamp die in de buis zit, waar elektronen doorheen jagen van het ene eind van de buis naar het andere. Die elektronenstroom ontstaat doordat elektronen uit een gloeidraadje door de elektrische spanning naar de andere kant worden gezogen.

Dat gloeidraadje is het zwakke punt van alle tl-buizen omdat het door de hitte deeltjes loslaat en dus slijt. Op den duur vervuilen die metaaldeeltjes het contact en beginnen glazen delen te smelten. Einde lamp.

Van Egmond en haar team ontwierpen blijkens de octrooien een hele nieuwe gloei-elektrode waarin de warmte-ontwikkeling is geminimaliseerd. Daarin worden dunne metalen draden meegesmolten, die de warmte naar de buitenwand afvoeren. Weg grootste oorzaak van voortijdige uitval van tl-buizen.

Of die ingreep echt vier tot zes maal duurdere tl-buizen rechtvaardigt, of dat er gewoon meer geld moet worden verdiend aan veel minder lampen, is het te geheim van Philips.

Meer over