NIEUWSBELARUS

Geen solidariteit Amsterdam met demonstranten Belarus: historische vlag zal niet boven stadhuis wapperen

Waar een klein land ook klein in is: het symbool van de Belarussische oppositie, de wit-rode vlag waar menig Belarus al om is gemarteld of gevangengezet, zal niet wapperen op het stadhuis van Amsterdam.

Demonstranten met een gigantische historische vlag van Belarus in Minsk, in augustus. Beeld AP
Demonstranten met een gigantische historische vlag van Belarus in Minsk, in augustus.Beeld AP

De protesten tegen de Belarussische dictator gaan richting hun honderdste dag. Nog steeds gaan elke zondag duizenden Belarussen de straat op met hun eisen: het vertrek van president Loekasjenko, eerlijke nieuwe verkiezingen en een einde aan het geweld.

Dat geweld blijft schrikbarend, zoals ook afgelopen weekend bleek uit de rapporten van behandelende artsen die botbreuken en erger constateerden bij sommige van de meer dan duizend die dag opgepakte demonstranten.

Nederland behoort vanaf het begin van de crisis tot de landen die de gang van zaken scherp veroordelen, nieuwe verkiezingen eisen, en ook de legitimiteit van de herverkiezing van Loekasjenko niet erkennen. Op verzoek van Lilianne Ploumen (PvdA) heeft minister Blok toegezegd dat Nederland een ‘bewijzenbank’ gaat financieren om de schendingen van mensenrechten in het land te staven.

Toch kreeg de Belarussische diaspora in Nederland deze week nul op rekest van de gemeente Amsterdam op hun verzoek uit solidariteit de rood-witte vlag te hijsen. Andere Europese steden deden dat eerder wel.

De rood-witte vlag is het nationale symbool van verzet in Belarus. De vlag werd door Loekasjenko vervangen in 1995 door de groen-rode vlag uit de Sovjettijd (zonder hamer en sikkel). Wie er in Belarus mee rondloopt, wordt gearresteerd. Het bakken van wit-rode taartjes, het uitdelen van wit-rode bloemen, het ophangen van wit-rood-wit ondergoed op je balkon – allemaal redenen voor arrestatie.

Het verzoek aan Amsterdam stamt uit september. De gemeente vroeg en kreeg advies van het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar vergat de Belarussen te antwoorden – wat de vraag oproept hoe hoog de stad internationale solidariteit nog in het vaandel heeft. Het ministerie adviseerde in september ‘dit niet te doen, gelet op de precaire binnenlands-politieke situatie in Belarus op dat moment, en het belang daarin juist ruimte te laten voor een binnenlandse dialoog in Belarus’.

In de Tweede Kamer wekt de frase verbazing. ‘Onbegrijpelijk’, noemt Bram van Ojik (GroenLinks) het. ‘Het is toch al langer bekend dat Loekasjenko de laatste dictator van Europa is?’, zegt Ploumen. Volgens Sjoerd Sjoerdsma (D66) kan het ministerie dit advies ‘wel loslaten nu er tot en met de president aan toe sancties zijn afgekondigd’.

Inmiddels denkt het ministerie er anders over, laat een woordvoerder weten. ‘Begin september leek de Belarussische regering nog open te staan voor dialoog, en leek ook bemiddeling door de OVSE een optie. Daarom was de inschatting dat het (mogelijk) creëren van het beeld dat de oppositie banden had met buitenlandse overheden hun positie in de binnenlandse dialoog zou kunnen schaden. Op dit moment lijkt dat risico niet langer sterk aanwezig. Op basis van die andere omstandigheden zouden we nu inderdaad een andere inschatting kunnen maken. Het blijft altijd aan de gemeente Amsterdam hoe zij met het advies van Buitenlandse Zaken omgaan.’

Dat minister Blok zelf de wit-rode solidariteit niet schuwt, bewees hij op 24 september in Litouwen, waar hij oppositieleidster Svetlana Tichanovskaja ontmoette. Hij ging in wit overhemd op de foto met de in het rood gestoken ambassadeur Bonnie Horbach en Tichanovskaja in witte blouse. Voila: wit-rood-wit. Solidariteit getoond, zo moeilijk is het dus niet.

Meer over