Geen praatjes maar prullen

Geen belangrijke politieke sjaal, jojo, lolly of ballon, of het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen bewaart er een exemplaar van. Campagne-afval, achteloos achtergelaten na elke verkiezing, zegt vaak meer over het karakter van een partij dan het programma. Door

Pennen, T-shirts, buttons, stickers: elke partij verspreidt er per campagne duizenden. Met leuzen, met afbeeldingen, alles wat campagnemedewerkers maar kunnen verzinnen.

Petten met 'Heerlijk Helder Henk' (voor Henk Bleker, die ooit het CDA-leiderschap ambieerde), de overblijfselen van de BAM!-campagne van Tofik Dibi die een gooi naar de macht deed bij GroenLinks. Allemaal delen ze hun vergankelijkheid. Parafernalia uit succesvolle campagnes raken meestal daags na de verkiezingen in onbruik, die uit mislukte campagnes gaan roemlozer ten onder dan heet gewassen Oezbeekse onderbroeken.

Toch is er weinig dat, achteraf, meer over een tijdsgewricht en een politieke cultuur kan vertellen dan een campagnevoorwerp. Daarom is er op het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen nog plek voor de Henk-pet en voor het VVD-shirt (maat XXL-large) met achterop de tekst 'Rita, wij staan vierkant achter je'.

Het is vast geen toeval dat de eikenhouten voorwerpenkast - onder supervisie van documentalist Berend de Boer - ooit op het archeologie-instituut stond. Toen waren de laden gevuld met oude stenen. Aan de hand daarvan probeerden archeologen iets te weten te komen over onze verre voorouders. Aan de hand van de buttons, bierviltjes, jojo's en ballonnen die de kast nu herbergt, kunnen archeologen van de toekomst wat leren over ons.

Het DNPP streeft ernaar van elke belangrijke politieke sjaal, jojo, lolly of ballon een exemplaar te bemachtigen. Met grote regelmaat arriveren dozen van politieke partijen. Collega's roepen wel eens gekscherend tegen De Boer: 'Is dat weer voor je spiegeltjes en kraaltjes-verzameling?' De politieke prullenkast bevat veel buttons en ballonnen, maar ook voorwerpen die uniek zijn in hun soort.

Berend de Boer heeft bijvoorbeeld een zwak voor een slabbetje dat in omloop werd gebracht door de SGP. Opschrift: 'SGP: Daar wil ik groot mee worden'. Doe een staatkundig gereformeerde peuter zo'n slabbetje om en hij is meteen al recht in de leer, hoeveel fruithapjes hij ook knoeit.

Een slabbetje zou GroenLinks ook passen. Andersom zou de SGP nooit een groen condoom in omloop brengen met de slogan 'Ik heb zin in Europese gemeenschap'. Dit was één van de attributen waarmee GroenLinks de campagne voor de Europese Verkiezingen van 2009 opluisterde.

Attributen zeggen vaak meer over het karakter van een partij dan verkiezingsprogramma's. Stel dat een politiek archeoloog in de 26ste eeuw de VVD-la opentrekt. Daarin zitten onder meer een blauw-oranje stropdas: Pure silk, exclusively designed for VVD, een fles witte wijn uit 1983: Sauvignon Libéral - VVD: als de toekomst je lief is, en een chique parkeerschijf met het opschrift 'Het is tijd voor de VVD'. Onmiddellijk weet de onderzoeker van de toekomst dat deze partij de auto gunstig gezind was. In zijn aantekeningen kan hij de letters VVD verbinden met begrippen als Audi, 130 km, corpsbal en old boys.

Het kan niet anders of onze achterachterkleinkinderen zal het ook opvallen dat de VVD nauwelijks aan buttons deed - in tegenstelling tot bijna alle andere partijen. Zijn hoogtijdagen beleefde de button in de jaren zeventig in klein-linkse kringen. Berend de Boer haalt diep uit de GroenLinks-la een bruine envelop tevoorschijn met de materiële erfenis van de PSP en keert die om op tafel. Buttons met vredestekens buitelen over elkaar heen. Er zijn ook ijzeren speldjes van gebroken geweertjes. Uniek in hun soort waren de PSP-stickertjes die je op een rijksdaalder kon plakken. Opschrift: 'bij rechts is uw riks een gulden waard'.

De button is al jaren op zijn retour, evenals de sticker, waarvan we tegenwoordig weten dat die milieuonvriendelijk is. De SP doet nu in ecologisch geteste sponsjes in de vorm van een tomaat. Vers gearriveerd in Groningen is een rood shirt met het volle hoofd van Emile Roemer en de licht aangepaste wilderiaanse tekst 'Doe effe sociaal man'. De Groep Wilders kwam in 2004 als een van de eersten met een muismat met de afbeelding van de Leider. Wie geen last heeft van sympathie voor de blonde Mozart maar wel van een muisarm, kan met dit object zijn computergebruik aanzienlijk beperken.

'Muismatten, usb-sticks, keycords - dat zijn typische campagneobjecten die in opkomst zijn', zegt Berend Boer. Aan veel campagnevoorwerpen kun je ook zien dat Nederland zijn calvinistische veren afwerpt, zegt hij. Met een paar ballonnen, vlaggetjes en pennen kom je er tegenwoordig niet meer, je moet orgineler zijn. In de kast in Groningen is al tijden sprake van ruimtegebrek. Dat komt door alle nieuwe parafernalia, maar ook, benadrukt De Boer, 'doordat je in Nederland tegenwoordig zo vaak verkiezingen hebt'.

undefined

Meer over