Geen ontsnapping mogelijk voor 140 veelplegers

Jan en Roel zaten iets te vaak in de gevangenis en liepen iets te vaak zonder begeleiding de gevangenispoort uit - waardoor ze meteen weer in de fout gingen....

Jan is 41 jaar oud, waarvan hij er 22 jaar in de gevangenisdoorbracht. Roel is 36 jaar. Hij zat in totaal veertien jaar inde bak. Ze staan in de deur van hun cel in de Bijlmerbajes inAmsterdam. Het is een uitkomst, zeggen ze, dat de rechtbank henheeft veroordeeld tot de Inrichting Stelselmatige Daders (ISD).'Anders had ik nu een houten jas aangehad', zegt Jan.

De twee bajesklanten gaan een nieuw leven beginnen. Dedikbuikige Jan werkt al in de groenvoorziening. Roel konafgelopen weekeinde voor het eerst met verlof. Hij oogt vermoeid,hoewel hij na een halve dag alweer terug was: 'Ik wil het rustigopbouwen.'

Ze behoren tot de 140 veelal verslaafde veelplegers die doorde Amsterdamse rechtbank voor maximaal twee jaar in de ISD zijngeplaatst. De vorig jaar ingevoerde maatregel houdt in dat dezecriminelen in de gevangenis verplichte, op hen afgestemde zorgvan bijvoorbeeld de GGD ontvangen. De ISD'ers hoeven niet af tekicken. Dat is toch onbegonnen werk. In de gevangenis leren zewel afspraken met hulpverleners na te komen en op tijd hunmedicijnen te slikken, zodat ze straks op straat minder overlastveroorzaken. Dat is goed voor henzelf en goed voor desamenleving.

Ze mogen geleidelijk aan de vrijheid wennen. De overheidzorgt voor onderdak, zorg, dagbesteding en streng toezicht.Gestoorden, ruimschoots vertegenwoordigd bij de veelplegers, gaannaar een psychiatrische inrichting.

Het is een nieuwe aanpak, vooral omdat van 'gezellig shoppen'in de welzijnswereld geen sprake meer is. Ontsnappen aan gerichtezorg is onmogelijk, zeggen de bestuurders, omdat justitie enhulpverlening gestructureerd samenwerken.

Afgelopen maandag bezocht het Bestuurlijk OverlegProblematische Personen (BOPP) de ISD-afdeling in deBijlmerbajes: burgemeester Cohen, hoofdofficier van justitie DeWit, wethouder zorg Belliot en politiechef Welten maken eenpraatje met Jan en Roel. Vanwege 'de veiligheid en de rust'moeten de overige ISD'ers achter gesloten deuren blijven.

'Voor hoeveel strafbare feiten bent u veroordeeld?' vraagtWelten aan Jan. 'Zestien' 'En voor hoeveel strafbare feiten bentu niet aangehouden?' 'Ontelbare', zegt Jan. Roel wil pasantwoorden als zijn delicten verjaard zijn.

Uit een inventarisatie blijkt dat er in Amsterdam 1393veelplegers zijn, die verantwoordelijk worden gesteld voor60 procent van de criminaliteit, in de vorm vanwinkeldiefstallen, autokraken en geweldsdelicten. 'We zijnuitschot', zegt Roel, 'en anders worden we wel zo behandeld.'

Hij was verslaafd aan gokken, heroïne en cocaïne. Met inbraken probeerde hij zijn verslavingen te financieren. Eenzaamen berooid leefde hij op straat. Roel ziet de ISD als 'eennuttige investering' voor de toekomst.

De afgelopen tijd volgde hij studies om in de horeca aan deslag te kunnen. Hij is bang voor een terugval als hij vrijkomt.'Als je niet kunt rondkomen of je voelt je eenzaam, dan zoek jesnel contact met je oude vrienden. Dan is alles voor nietsgeweest.'

'Ons zijn beloftes over nazorg gedaan', zegt Jan, die doordrugsgebruik van de 'grote misdaad' afzakte naar het kleine, maarvoor de burger zeer irritante, straatwerk. 'Als ze die beloftesniet nakomen, gaat het fout.' Hoe vaak liep hij al niet met eenvuilniszak met kleren de gevangenispoort uit? Geen geld en geenplek om heen te gaan. Diezelfde dag nog ging hij in de fout.

'Dat zal niet gebeuren, bezweert wethouder Belliot, 'Er komt goede begeleiding. De ISD is een geweldig middel om de mensen tehelpen en de overlast in de stad te verminderen.'

Meer over