Geen Franse wijn en Griekse olijven meer, maar Russen zullen niet verhongeren

Een ding is zeker, door het verbod op voedsel uit Europa en de VS, zal het aanbod in de Russische supermarkten sterk versoberen. Geen Griekse olijven, Australisch rundvlees, Britse cheddar, Finse yoghurt, Belgisch bier en Nederlandse kaas meer. Maar hongerige Russen en voedsel op rantsoen is geen waarschijnlijk beeld meer in het Rusland van 2014.

Spaanse ham in een supermarkt in St. Petersburg. Beeld afp
Spaanse ham in een supermarkt in St. Petersburg.Beeld afp

Gewone Russen zouden geen enkele hinder mogen ondervinden van de wraaksancties van Rusland jegens de EU en de VS, verklaarde president Vladimir Poetin. Maar dat lijkt nauwelijks mogelijk. De supermarkten in Rusland liggen vol met groente, fruit, aardappelen, varkensvlees en zuivel uit Europese landen en de Verenigde Staten.

Analisten verwachten dat er naast prijsverhogingen ook lege schappen in de supermarkten zullen ontstaan, vooral in steden als Moskou, waar de import 60 tot 70 procent van de markt uitmaakt. De Russische aandelenmarkt zakte 1,5 procent nadat het nieuws bekend werd, meldt AP. Op Twitter wordt ondertussen geklaagd door inwoners van Rusland. 'Vandaag staat er in ieder geval Franse wijn, Italiaanse risotto en Australische worst op het menu', zegt de correspondent van de Washington Post Michael Birnbaum die in Moskou woont.

Oesterbar
Volkskrant-correspondent Olaf Koens, die in Moskou woont, baalt dat er het komende jaar geen Spaanse ham en ansjovis te verkrijgen is in Rusland, en dat zijn favoriete oesterbar in de problemen gaat komen. 'Het enige restaurant waar ik ooit heb gegeten in Moskou waar alle producten uit Rusland kwamen, is de McDonalds', zegt Koens. 'Een goed stukje biefstuk, een eendenpasteitje, heel veel soorten vis, het wordt allemaal geïmporteerd. En niet alleen luxeproducten, ook kool - zowat het nationale voedsel van Rusland - komt grotendeels uit Nederland.'

Het zuivelschap in een supermarkt in Moskou. Beeld belga
Het zuivelschap in een supermarkt in Moskou.Beeld belga

De Russische minister van Landbouw, Nikolaj Fyodorov, waarschuwt de Russen dat zij aanvankelijk meer voor hun voedsel zullen moeten betalen, maar dat de prijzen op de langere termijn zullen stabiliseren. Schaarste zal er zeker niet komen, er is sinds de jaren 90 veel veranderd. Rusland produceert inmiddels 60 tot 90 procent van alle vereiste voedingsmiddelen zelf.

Na de ontbinding van de Sovjet-Unie was de situatie in de landbouw zeer problematisch en was Rusland genoodzaakt om het grootste deel van zijn voedsel te importeren. Voedsel was schaars en er werd zelfs op vele plaatsen gerantsoeneerd. Andere grootmachten gebruikten de machtssituatie op voedselgebied als politiek pressiemiddel. Rusland kwam met een plan om wat betreft voedsel volledig onafhankelijk te worden. Door grote investeringen in de landbouwsector, die nog altijd grotendeels gesubsidieerd is, is Rusland zelfvoorzienend geworden op het gebied van meel, pasta en suiker, ingeblikt vlees en suikergoed. Rond de 90 procent van de behoefte aan plantaardige olie wordt gedekt door binnenlandse productie, meldde de Russische krant Pravda in maart.

Kwestbare positie
Rusland heeft op dit moment nog een kwetsbare positie op het gebied van vlees, melk en vis. 40 procent van de vis-import komt uit Noorwegen. Echter, in totaal komt slechts 15 tot 17 procent van deze producten uit de landen die onder de Russische sancties vallen. China is goed voor 10 procent van het totaal aan import. Wat melk en zuivelproducten betreft komt 50 procent uit Wit-Rusland, dat economisch sterk afhankelijk is van Rusland. Voor vleesproducten heeft Rusland zich al geheroriënteerd op de Zuid-Amerikaanse markt, wegens een al langer lopend vleesconflict tussen Rusland en de VS. Rusland is van plan om nog meer vlees in te voeren uit Brazilië, zei de landbouwminister. Nieuw-Zeeland moet de nieuwe belangrijkste kaasleverancier worden.

Een doosje snoeppaprika uit Nederland in een supermarkt in Moskou. Beeld ap
Een doosje snoeppaprika uit Nederland in een supermarkt in Moskou.Beeld ap

Om de onvrede bij de Russen hierover weg te nemen, draait de Russische propagandamachine op volle toeren. Zo zegt de Russische premier Medvedev dat de sancties een positief effect hebben op de binnenlandse markt. 'Het geeft Russische boeren, die worstelen met de concurrentie uit het Westen, een goede kans om hun marktaandeel te vergroten.'

Een Russische senator blikt vooruit op verdere sancties, zoals een verbod op buitenlands gedestilleerde dranken. 'Laten we onze aandacht verleggen op binnenlandse dranken en schenk Russisch bier bij officiële gelegenheden', zegt hij tegen de Russische zakenkrant Kommersant. 'Dat zal helpen om de gezondheid van de natie te verbeteren en de Russische burgers beschermen tegen de tweederangs producten die Rusland al jarenlang overspoelen.'

Lege schappen
De vraag is of de inwoners van Moskou dit gaan pikken, zegt Olaf Koens. 'Sommige dingen kun je gewoon niet overal produceren dus lege schappen zijn onvermijdelijk. En het einde van de lege schappen is juist één van de redenen van het succes van Poetin. De armoedige situatie van voorheen, toen je maar één soort worst en één soort kaas kon kopen is voorbij.' Onder het bewind van Poetin is Moskou gaan bloeien, zegt Koens. 'Het is erg duur, maar je kunt er alles kopen wat je hartje begeert. Ik kan me bijna niet voorstellen dat dat er allemaal niet meer is. Misschien wordt er een tussenweg gevonden. Ik ben zeer benieuwd hoe dit gaat uitpakken'.

Er is in ieder geval één Rus die het volledig met zijn leiders eens is. Hij is boos op de Verenigde Staten en slaat uit protest zijn iPhone en iPad van het Amerikaanse Apple kapot met een hamer. Zijn video is een ware hit, afgelopen week is de video al een kwart miljoen keer bekeken op YouTube.

Een worstenwinkel in St. Petersburg. Beeld epa
Een worstenwinkel in St. Petersburg.Beeld epa
Meer over