Geen brandende meteorieten opgespoord, maar zelf vlam gevat

Meteor zou onze kennis over ruimtepuin moeten verruimen. Voordat hij daaraan toe kwam, werd hij zelf ruimtepuin.

Enith Vlooswijk
null Beeld AFP
Beeld AFP

Hij was ontworpen om brandende meteorieten op te sporen. Helaas vatte het Meteor Composition Determination Instrument (Meteor) van de NASA vlak na zijn geboorte zelf vlam.

Oud zou hij sowieso niet worden, zijn missie was geraamd op twee jaar. Maar gedurende dat korte leven zou Meteor de mensheid voorzien van cruciale informatie over het ontstaan van planeten. Voor het eerst in de geschiedenis zou hij vanuit het internationale ruimtestation ISS speuren naar meteorieten die verbranden in de dampkring van de aarde.

Meteorieten - stukken ruimtepuin die onze dampkring binnenkomen - worden afgeremd door de dampkring en vatten vlam. Bij heldere nachten zijn die 'vallende sterren' vanaf de aarde tamelijk goed te zien. Met behulp van een spectrograaf kunnen wetenschappers het verbrandende puin analyseren: de golflengten van het licht dat ze uitzenden, verraden onder meer de omvang, de dichtheid en de chemische samenstelling van het materiaal. En dat zegt weer iets over de planeten waarvan ze soms afkomstig zijn.

De nachten zijn echter niet altijd helder en de onderzoekers speuren maar een klein deel van de atmosfeer af naar brandend puin. Door de ozon in de atmosfeer is het bovendien heel lastig om organische materialen in de meteorieten te onderscheiden.

Meteor zou een einde maken aan al deze beperkingen. Ongestoord door aardse ozon en weersomstandigheden zouden zijn camera's dag en nacht foto- en filmopnamen maken van de aardse atmosfeer. Software zou oplichtende punten op de beelden opsporen en analyseren. De astronauten van de ISS hoefden hem alleen te installeren, wat lenzen vast te schroeven en scherp te stellen - verder deed hij alles zelf.

Eindelijk zouden wetenschappers een volledig beeld krijgen van het ruimtepuin dat continu onze dampkring in vliegt. Ook onvoorspelde meteoren zouden ze in het vizier krijgen. Ze zouden zeldzame organische materialen kunnen onderscheiden en zo wellicht iets te weten komen over het ontstaan van leven op aarde. Kort na Sinterklaas zou Meteor voor het eerst een grote meteorietenregen verslaan - zijn eerste grote wapenfeit.

Op zijn sterfdag bevond Meteor zich samen met ander onderzoeksmateriaal in de ruimtesonde Cygnus Orb-3. Er waren erwten die in de ruimte mochten ontkiemen en bloeddrukmeters om de bloedtoevoer naar de hersenen van astronauten te meten. Muggelarven wachtten tot ze volwassen zouden worden in de ruimte en melk mocht gewichtloos bederven. Bij elkaar vormden ze een vracht van ruim zevenhonderd kilo aan wetenschappelijke beloften.

Al enkele seconden na de lancering kwam aan die belofte een einde. De lanceerraket Antares ontplofte om iets voor half zeven lokale tijd om onbekende redenen. Omstanders in Virginia vergaapten zich aan het tragische, maar schitterende vuurspektakel. Vanuit de ruimte had Meteor het perfect in beeld kunnen brengen.

Meer over