Geef eens een geit *of een ezel

Hedonisten opgepast! Grote kans dat u deze feestdagen wreed beroofd wordt van het genot gadgets uit glanzend pakpapier te scheuren....

tekst NICOLE GOMMERS

Theo Schuyt, hoogleraar filantropie aan de VU in Amsterdam, bevestigt dat de cadeauverzadiging is doorgedrongen tot de Hollandse huiskamer. ‘Ik was dit weekend nog op de verjaardag van mijn schoonzus. Zij wilde geen cadeaus voor zichzelf. In plaats daarvan hebben we op haar verzoek allemaal een boom ‘gekocht’ die geplant wordt in Midden-Amerika.’ Want er bestaat behoefte om concrete dingen te doen. ‘We beseffen dat we zelf verantwoordelijkheid moeten nemen als we de wereld willen verbeteren.’ Al weten we natuurlijk ook wel, aldus Schuyt, dat we nooit echt iets wezenlijks kunnen veranderen. ‘Als filantroop kun je niet bewerkstelligen dat er een eerlijke wereldhandel komt, of dat niemand meer honger lijdt. De kernwaarden liberté en egalité uit de Franse Revolutie kunnen alleen door de overheid gerealiseerd worden. Maar fraternité, dat is onze eigen verantwoordelijkheid.’ Schuyt is daarom enthousiast over goede-doelen-cadeaus: ‘Door op kleine schaal bij te dragen, toon je betrokkenheid.’

/

Geïnspireerd? Wie goede-doelen-cadeaus wil geven, heeft voldoende keuze. Van wijn van No House Wine (www.nohousewine.com) komt de opbrengst ten goede aan dakloze aidswezen. Van het geld dat wordt verdiend met de flessen wit, rood en rosé bouwt de Nederlandse stichting HomePlan huizen in Kwazulu-Natal voor genoemde kinderen. De wijn is behalve op de website ook verkrijgbaar bij C1000. Ook lekker: de eerlijke chocoladeletter die Oxfam- Novib aanbiedt in samenwerking met Tony Chocolonely. De cacaoboeren krijgen een behoorlijke prijs voor hun product en doen hun werk onder goede omstandigheden. Te bestellen via de site www.groenesint. nl en sinds november ook te koop bij onder meer Deen, Jumbo en Fair Trade Shops. Een laatste in de categorie ‘niet te duur’: de ArtBags (www.stopaidsnow.nl/artbag) van Stop Aids Now, te koop bij onder meer de Bijenkorf, Bruna en V & D. Voor 5 euro heb je een echte van bijvoorbeeld Percy Irausquin en red je en passant een leven.

Groter uitpakken kan ook. Je geeft dan geen cadeaus aan elkaar, maar aan de derde wereld. Vooral vee is populair. Het brengt de ontvanger eieren, vlees, melk en nakomelingen, en dus klinkende munt. Op www.oxfamnovibpaktuit.nl kun je voor 75 euro, namens jezelf of namens een ander, een ezel cadeau doen aan een arme boer. Voor 35 euro krijgt een arme familie een geit. Tien kuikens kosten 15 euro. En ook niet-levende producten, zoals schoolboeken en een opleiding voor vroedvrouw, kunnen worden gedoneerd. Het geld voor het cadeau gaat naar de partnerorganisaties van Oxfam Novib, die het ter plekke uitgeven.

‘Vooral rond de feestdagen loopt het storm’, zegt Elke Botje van Oxfam Novib. Volgens Botje worden de cadeaus vooral verkocht omdat mensen iets origineels en iets educatiefs willen geven. ‘Moeders geven hun pubers een geit cadeau om een statement te maken. Hun kinderen hebben al zo veel.’ En die pubers vinden dat volgens Botje leuker dan steeds te moeten horen dat ze hun bord moeten leegeten omdat de kindertjes in Afrika honger lijden.

Vorig jaar hebben tienduizenden mensen cadeaus besteld via de site van Oxfam Novib. En ze kregen zelf ook nog wat: een koelkastmagneet, een foto van het beest dat ze hebben gegeven en voldoening natuurlijk.

Degenen die hun zinnen hebben gezet op het geven van een kip moeten wel bedenken dat je nooit zeker weet of er daadwerkelijk een beest wordt gedoneerd. Botje: ‘Onze partnerorganisatie ter plekke beslist waaraan het geld wordt uitgegeven. Als er op dat moment geen behoefte is aan kippen of geiten, wordt het geld aan andere basisbehoeften besteed. Anders zouden we iets geven waar niemand iets aan heeft.’ Ook andere organisaties willen ons overhalen levende have te geven. Ben je begaan met arme Thaise boeren? Dan kun je terecht bij Give a Pig, een initiatief van de Nederlandse Ruben van Beek (www. giveapig.com). Voor 60 euro wordt er een varken afgeleverd bij een boer in Thailand. Een koe kost 400 euro. Leuk detail: je mag het dier desgewenst naar jezelf vernoemen en het beest wordt met naambord en al afgeleverd. Nu al wroeten er in Thailand een Annemiek en een Willem in de modder, zien we op de site. De gever ontvangt een foto als bewijs. Liever iets uitzoeken bij een internationale organisatie? Surf dan naar Heifer International (www.heifer. org) en klik op de ‘most important gift catalog in the world’. In 2002 werd Heifer International nog uitgebreid aangeprezen door Oprah Winfrey, en Bill Clinton schrijft erover in zijn boek Giving. Er is keus genoeg: lama’s, ganzen, zelfs bijen. Je kunt ook cadeaumanden met konijnen en eenden bestellen.

De keuze blijft uiteraard niet beperkt tot alles wat kwaakt en knort. Een kind in de derde wereld geef je het (educatieve) cadeau van z’n leven via www.laptopgiving.org. Voor 200 dollar krijgen kinderen in de armste gebieden een limoengroene XO-laptop.

Sommige kinderen moeten dagelijks enorme afstanden afleggen om naar school te kunnen. Voor 35 euro geef je een kind in India een fiets, via www.worldvision. nl/wereldcadeaus. Je kunt via deze organisatie ook stenen doneren om een huis te bouwen, of vitaminen geven aan de allerarmsten in Guatemala. Tevens kun je tijdens de feestdagen een voedselpakket weggeven aan Indiërs. Een hele geruststelling, als je zelf met Kerst je tanden zet in hertenbiefstuk en toast met kaviaar.

Ook wie ’s nachts zwetend wakker wordt van dromen over de toenemende CO2-uitstoot, kan deze feestdagen zijn geweten sussen. Trakteer je partner op een virtueel stukje Noordpool door poolpixels te kopen bij het Wereld Natuur Fonds (1 euro per pixel, www.poolpixels.nl). Zo steun je het klimaatproject van deze organisatie. Liever investeren in groen? Laat een boom planten of schenk een vrouw in Burkina Faso een cashewboom om in haar eigen levensonderhoud te voorzien (10 euro, zie www.geschenkmetverhaal.nl).

Toch het hedonisme niet de baas? Geen zorgen. Zelfs als je per se pakjes onder de kerstboom wilt, kun je goede doelen steunen door producten uit de derde wereld te kopen waarvoor de makers een eerlijke prijs ontvangen. Volgens Bart Hartman, voorzitter van de Stichting Nationale Goede Doelen Test is het beter om producten te kopen dan iets weg te geven. ‘Geef je een man vis om te eten, of een hengel om mee te vissen, dat is de vraag. Als je spullen koopt – en er een eerlijke prijs voor betaalt – dan maak je mensen niet afhankelijk.’

Dus verras je geliefde eens met een horloge van www.nots.nl. Kost 150 euro en met je aanschaf steun je ondernemers in ontwikkelingslanden.

Een bedrukt T-shirt van Nooitmeerwassen.nl is klimaatneutraal en volgens de principes van de Fair Wear Foundation geproduceerd. Er kwamen geen kinderhanden aan te pas en bovendien krijgen de makers een eerlijke prijs voor hun werk. Eén voorbehoud: je moet wel van de humor van Bureau Renkema houden.

In de sloppenwijken van New Delhi (India) zijn ragpickers dagelijks bezig met het verzamelen en wassen van plastic afval. Kleine familiebedrijven maken er prachtige, kleurrijke tassen, organizers en portemonnees van. Een winkelwijzer vind je op www.ragbag.nl.

Ook leuk: de producten van de gloednieuwe stichting van Katja Schuurman, Return to sender (te koop bij de HEMA). Alle producten met dat label – van wollen sjaals uit India tot dierenpuzzels uit Sri Lanka – zijn gemaakt door (kans)arme bevolkingsgroepen. De opbrengst komt uiteraard ten goede van deze mensen. Jij blij, zij blij.

Meer over