NIEUWStoeslagenaffaire

Gedupeerde ouders toeslagenaffaire: ‘Dit klinkt als een hoop geld, maar is pas het begin’

Voor de ene gedupeerde ouder is de 30 duizend euro die het kabinet als compensatie biedt ‘een begin’, voor een ander ‘een riant bedrag’. ‘Maar voor lang niet iedereen staat het in verhouding tot de geleden schade.’

Leigh-Anne Jansen: ‘Als gedupeerde ouder heb ik nog steeds voor ogen: wat je krijgt, moet je terugbetalen.’ Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Leigh-Anne Jansen: ‘Als gedupeerde ouder heb ik nog steeds voor ogen: wat je krijgt, moet je terugbetalen.’Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Toen het kabinet dinsdagavond bekendmaakte dat ouders van de toeslagenaffaire 30 duizend euro compensatie per persoon tegemoet kunnen zien, maakte Leigh-Anne Jansen thuis in Eindhoven meteen een rekensom. Dertigduizend euro maal 26 duizend gedupeerde ouders: dat gaat de schatkist dus 780 miljoen euro kosten. ‘En daar betalen we met z’n allen aan mee. Ja, dat denk je op zo’n moment dan.’

De 30-jarige Jansen zou zich natuurlijk helemaal niet schuldig hoeven voelen, nu het kabinet heeft besloten haar leed en dat van de andere ouders in elk geval op deze manier te erkennen. Jansen schat haar geleden schade op zeker 21 duizend euro, en dat is nog zonder bijvoorbeeld de studievertraging en alle jaren die ze niet betaald kon werken omdat er kennelijk in de belastingsystemen een kruisje achter haar en haar mans naam was gezet.

Toch voelt ze zich ‘een beetje schuldig’. Straks moet de rest van het land meebetalen aan de nietsontziende fraudejacht die de Belastingdienst er jarenlang op heeft nagehouden, zegt ze. Het intense gevecht dat ze voerde met de overheid heeft haar nederig gemaakt. ‘Als gedupeerde ouder heb ik nog steeds voor ogen: wat je krijgt, moet je terugbetalen.’ Misschien dat daarom zo veel ouders dinsdagavond tegen haar zeiden te twijfelen of ze die 30 duizend euro wel echt mogen houden.

Verdienmodel

Over de hoogte van het bedrag is ze stelliger. Want het klinkt misschien voor buitenstaanders als een hoop geld, 30 duizend euro. ‘Maar het staat zeker niet voor iedereen in verhouding tot de geleden schade. Als je vijf jaar niet kunt werken, gedwongen ontslag hebt gehad en nergens aan de slag kunt bij een overheidsinstantie, dan is 30 duizend euro echt niet zo heel veel geld.’

Voor de Belastingdienst, zegt Jansen, is de fraudejacht immers ook een soort ‘verdienmodel’ geweest. ‘Als je iemand zes jaar lang geen kinderopvangtoeslag hebt hoeven uitkeren, spaar je toch een hoop geld uit.’

Ze ziet het compensatiebedrag in elk geval als een ‘blijk van goede wil, na jaren van onwil’. Sommige ouders zullen er ongetwijfeld erg mee zijn geholpen. ‘Want het betekent wel dat je even geen zorgen hebt of je boodschappen kunt doen.’

‘Ik weet zeker dat voor veel ouders deze compensatie niet boven aan hun lijstje staat’, zegt advocaat Eva González Pérez, die een grote groep ouders in de toeslagenaffaire bijstaat. ‘Deze zak geld hoort daar zeker bij, maar wat worden de volgende stappen van het kabinet om het vertrouwen in de overheid te herstellen? Dat is voor ouders het allerbelangrijkste.’

Roger Derikx: ‘Als een motoragent me inhaalt, ben ik bang dat hij me aan de kant zet.’ Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Roger Derikx: ‘Als een motoragent me inhaalt, ben ik bang dat hij me aan de kant zet.’Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Een ‘begin’, noemt Roger Derikx, een andere gedupeerde ouder, het compensatiebedrag. ‘Mensen die 13 duizend euro schade hebben geleden, zullen zeggen: dit verhaal is nu klaar. Er zijn er misschien ook die 70 duizend euro schade hebben en het geld accepteren. Zo van: strik eromheen. Maar je hebt er zeker ook bij die zullen zeggen: dit is maar een schijntje.’

Voor Derikx en zijn ex-vrouw ís deze compensatie een begin, zegt hij. Welk bedrag er precies wordt gehangen aan al die jaren dat ze probeerden op te boksen tegen de instanties, weet hij nog niet. Daarover buigt de onafhankelijke Commissie Werkelijke Schade (CWS) zich.

Onzichtbare schade

Derikx heeft meer last gehad van wat hij ‘de domino’ noemt – de steentjes die maar bleven omvallen en zijn leven overhoop gooiden – dan van de duizenden euro’s aan kinderopvangtoeslag die zijn ex en hij moesten terugbetalen. Tien jaar geleden wilde hij een restaurant overnemen, maar de bank gaf hem geen krediet. Had dat soms te maken met het onzichtbare stempel dat de Belastingdienst op zijn voorhoofd had gedrukt?

Begrijp Jansen niet verkeerd: ‘Dertigduizend euro is een ontzettend riant bedrag.’ En ze wil niet ondankbaar overkomen. Maar hoeveel compensatie kan ze nog verwachten? Ook zij is daarover in gesprek met de CWS. ‘Die kijkt bijvoorbeeld wat overheidsdiscriminatie aan compensatie waard is, of handelen in strijd met de AVG (privacywetgeving). Of knevelarij. Voor studievertraging zijn vaste schadebedragen bepaald, maar hoe stel je de rest vast?’

Derikx: ‘De laatste zes jaar heb ik de kinderen niet de opvoeding kunnen geven die ze nodig hadden, omdat ik niet stabiel ben. Als een motoragent me inhaalt, ben ik bang dat hij me aan de kant zet. Zo diep zit het bij mij.’ Hij vraagt zich af: wat heeft de overheid daarvoor over? ‘Ik kan wel zeggen: geef me maar 1,5 miljoen. Maar daarmee laat mijn hoofd de blauwe lichtjes van een politiemotor nog niet los.’

Lees ook

Het kabinet geeft alle ouders die gedupeerd zijn door het kinderopvangtoeslagenbeleid 30 duizend euro compensatie. Dat bedrag zal de overheid binnen vier maanden uitkeren.

Informatievoorziening bij Rijksoverheid om te huilen: Het kabinet, de Tweede Kamer, de ministeries van Financiën en Sociale Zaken, de Nederlandse rechtspraak en – last but not least – de Belastingdienst: stuk voor stuk zijn zij verantwoordelijk voor het debacle met de kinderopvangtoeslagen.

De Toeslagenaffaire leert dat een topambtenaar eerst en vooral inhoudelijk gedreven moet zijn, betoogt oud-hoogleraar bestuurskunde Wim Derksen.

Meer over