Gedonder in het dorpie

Alhoewel we werken in de town ship Elandsdoorn hebben Liesje en ik jaren geleden besloten dat het voor de kinderen beter was in Groblersdal te wonen, twintig kilometer verderop....

Hugo Tempelman

Groblersdal is een typisch 'boeredorpie' met een zeer conservatieve bevolking. Veel dorpsgenoten leven in het verleden, al is de apartheid zeven jaar geleden ten grave gedragen. Zelfs op de kleuterschool, waar het nieuwe Zuid-Afrika wordt gevormd, heerst nog de oude mentaliteit.

Daar kwamen we achter toen we een crèche zochten voor Emma, onze jongste. Zoon Koen zat al op de Engelse kleuterschool, maar Emma kreeg een plek op de crèche van de Afrikaner kleuterschool. Ze kwam in een klas met 21 blanke kindjes. Koen deelde zijn lokaal met 38 zwarte en Indiase kinderen. Beide schooltjes zijn eigendom van een en dezelfde mevrouw.

Omdat we een kind hadden aan beide kanten van de taal- en kleurlijn, konden we mooi eens vergelijken. En wat bleek: het versleten speelgoed van de Afrikaner school ging naar de Engelse, en als Emma een bord spaghetti kreeg, at Koen een bruine boterham. Maar ouders die hun kinderen op de Engelstalige school hadden, moesten wel 40 rand per maand meer betalen.

Liesje was lid van de ouderraad en bracht dit in een vergadering ter sprake. Een rel volgde: zwarte ouders waren boos, en van de blanke ouders zeiden velen niets van de ongelijkheid te weten.

De kwestie leidde tot een breuk. De eigenares ging ermee akkoord dat de zwarte kleuterschool zelfstandig verder zou gaan. Ze zou het gebouw waar de kinderen zaten aan het nieuwe bestuur verhuren. Nieuwe ouderraad gekozen, leraren weer blij, alles leek geregeld.

Toen kwamen de dirty tricks.

Een maand voor het einde van het schooljaar kwam de eigenares ineens met de mededeling dat ze het huurcontract opzegde. Ze wilde de Engelse school er volgend jaar niet meer in hebben. De puinhoop was compleet; 112 peuters en kleuters op straat en nergens om heen te gaan.

Iedereen voelde wat er achter zat: we gooien ze er nu uit, ze hebben op korte termijn geen alternatief, dus in het nieuwe schooljaar kon deze mevrouw weer vrolijk een Engels schooltje starten op haar voorwaarden. Welkom in Groblersdal, parel van het oude Zuid-Afrika.

Liesje en ik waren woedend. We voelden ons natuurlijk verantwoordelijk tegenover de andere ouders, want wij hadden de hele zaak aangezwengeld. Maar 'een boer maak een plan', zoals Afrikaners graag zeggen als ze zich ergens uit moeten redden.

We besloten ons Nederlandse netwerk in te schakelen. Van alle kanten kwam hulp: familie, een bank, een cabaretier, oud-sportlieden en natuurlijk de grote kindervriend Alfred Jodokus Kwak. Binnen drie weken lagen de fondsen voor de bouw van een nieuwe kleuterschool op tafel.

De bouw verliep niet eenvoudig. Er leek wel een geheime Afrikaner broederschap actief, die op allerlei manieren probeerde ons initiatief te dwarsbomen. Mondelinge toezeggingen bij de gemeente bleken niet meer te gelden, een loodgieter kreeg de dominee van zijn kerk op bezoek die hem sterk ontraadde voor deze kleuterschool ook maar één toilet te installeren.

Al het gedonder deed ons enkel meer volharden. We zouden dit dorpie laten zien dat niet iedereen zijn kop buigt voor de oude gevestigde mentaliteit. Drie maanden later stond er een prachtschool, waar nu 120 kleuters op zitten.

Welkom in het nieuwe Groblersdal.

Meer over