Gedeelde post is halve post

In Het boek Ont bewijst Anton Valens zich als een lichtelijk absurde humorist met een uitstekende timing.

DANIËLLE SERDIJN

'Het enige argument voor het bestaan van de Martinitoren is dat hij er staat, maar geloof me, dat is dan ook het énige.'

Groningen is de stad waar Het boek Ont, de nieuwe roman van Anton Valens (1964), zich afspeelt. Hoofdpersoon is Isebrand Schut, een aanvankelijk werkloze ex-biologiestudent met kleine fobieën, waaronder angst voor het openen van post. Isebrand blijkt niet de enige die met die aandoening is behept, daarom richt hij een zelfhulpgroep op, Man&Post. Eens per maand opent een bont gezelschap van postmijders elkaars brieven, want, zo menen ze, 'gedeelde post is halve post'.

De toon is gezet. In vrijwel iedere alinea laat Valens zich kennen als een licht absurde humorist met een uitstekend gevoel voor timing. Zo vindt Isebrand na verloop van tijd emplooi als 'toiletjuffrouw' in de ondergrondse hal van de metro. In Groningen. Toch ontstaat er een geloofwaardig verhaal.

Naast de Limburger Jean Luc, de psychiatrisch verpleegkundige Sylvio en in een later stadium de oer-Groningse Ebel, sluit ene Meckering, organisatieadviseur van beroep, zich aan bij de groep. Hij lacht 'korenveldachtig' - hoe dat eruitziet blijft in nevelen - en is bemiddeld, wat hem een uitzonderingspositie geeft. Die wordt versterkt door zijn bizarre redeneringen, waaronder die over de Martinitoren.

Daarnaast is Meckering gefascineerd door het voorvoegsel ont, waarover hij een boek wil schrijven. Isebrand zal hem daarbij helpen, maar het dilemma is dat ont geen eenduidige betekenis heeft. Dat houdt de twee bezig. En na verloop ook de lezer; ontberen, ontboezemen, ontkennen, ontslapen.

Meckerings fixatie is bepaald aanstekelijk. Plots is ont overal. Ondubbelzinnig is het allerminst. Dat geldt evenzeer voor de thematiek in Valens' roman. Het ene moment weet je je opgenomen bij de apostelen van praatgroep Man&Post, waar masculiene mores gelden, zoals Valens die eerder liet zien in de novelle Vis (2009).

Het volgende moment zie je de contouren zichtbaar worden van een soort hagiografie, waarbij nu eens de fictieve Meckering centraal staat, dan eens het feitelijke punkrockfenomeen G.G. Allin (1956-1993), een beest van een man, wiens oorspronkelijke naam Jesus Christ Allin zou zijn.

Er is meer om je over te verwonderen in deze curieuze geschiedenis. Wat het allemaal te betekenen heeft, blijft ongewis, en ook compositorisch valt er iets af te dingen: niet ieder hoofdstuk is onmisbaar. Wat Het boek Ont toch tot een onvergetelijk avontuur maakt, is de precaire balans die Valens weet te houden tussen zuivere ernst en vrolijke nonsens.

Anton Valens: Het boek Ont.

Augustus; 350 pagina's; € 19,95.

ISBN 978 904570 473 9.

undefined

Meer over