Reportage

Gebrek aan woonplekken veroorzaakt turbulent krakersmilieu in Milanese buitenwijken

In tien maanden tijd zijn er in Milaan 1.200 woningen gekraakt. Veelal door arme Milanezen. Wat is er aan de hand?

null Beeld Io Cooman
Beeld Io Cooman

De deuren in het flatgebouw van Edda, een dame van in de zeventig, zijn bijna allemaal beschadigd. Happen hout zijn verdwenen door toedoen van een koevoet. Bij een aantal deuren is de sponning kapotgegaan. Zeven deuren wisten indringers in de laatste drie maanden open te breken. Niet om er iets uit te halen, maar om in de huizen te gaan wonen.

De behoefte aan sociale woningen is in Milaan zo hoog, dat aspirant-huurders het heft in eigen hand nemen. Het zijn Italianen die door de crisis hun huis zijn uitgezet, maar ook Egyptenaren, Roemenen en Marokkanen. In tien maanden tijd zijn meer dan 1.200 appartementen gekraakt. Meestal zijn het woningen die leegstaan. Een enkele keer pikken ze het huis in van een huurder die niet thuis is.

Angst

Edda is de enige met een naambordje op de deur. Al haar buren wonen hier illegaal, op de bovenbuurman na. 'Na vijf uur 's middags ga ik niet meer naar buiten', zegt ze. 'Ik heb me neergelegd bij de bovenbuurvrouw. Dat is een keurige dame. Maar laatst werd ik om half drie 's nachts wakker van het lawaai. Ik deed de deur open en zag allemaal Arabische mannen rondhangen in het trappenhuis.'

Angst is zo de wijk ingeslopen. 'Toen ik op vakantie ging, heb ik iemand de wacht laten houden in het trappenhuis', zegt Giulia Crippa (26), van het buurtcomité van San Siro. 'Sommige buren durven helemaal niet meer op vakantie.'

De woningen in San Siro zijn decennia geleden gebouwd als sociale woningen voor de armere Milanezen en Zuid-Italianen die naar Milaan kwamen om te werken. Door de jaren heen zijn de meeste sociale voorzieningen gesloten en is de kleur van grauw beton door de verflagen van de hoekige gebouwen gebroken. Rolgordijnen hangen als tralies voor de ramen. Soms brandt er licht achter. Vaak ook niet.

null Beeld Io Cooman
Beeld Io Cooman

Brandende vuilniszakken

Appartementen die niet aan de veiligheidseisen voldoen, mogen niet worden verhuurd en de sociale-woningbouwvereniging heeft geen geld om ze op te knappen. Meer dan 9.700 appartementen in Milaan staan al jaren leeg.

'Er was een plan om toekomstige huurders de kosten van de verbouwing te laten betalen en die kosten van hun huur af te trekken', zegt Alessandro Mazzini (68), buurtbewoner van San Siro en oud-medewerker van de bijna failliete woningbouwvereniging Aler. 'Maar woningbouwverenigingen zijn bang dat de mensen na het ondertekenen van het contract aangifte gaan doen van alle onveilige toestanden.'

Het percentage sociale huurwoningen is in de economische hoofdstad van Italië 11 procent lager dan het Europese gemiddelde. En het aantal Italianen dat door de crisis de huur niet meer kan betalen neem toe. Eén op de tien huurders werd de afgelopen vijf jaar om die reden uit zijn huis gezet, blijkt uit onderzoek van persbureau Adnkronos. Een wachtlijst van 22 duizend personen voor een sociale huurwoning, betekent jaren wachten.

Een illegale woning vind je zo, vertellen de illegale bewoners. Ze kloppen op deuren of vragen hulp aan linkse activisten die huur diefstal noemen. Op straat kun je voor vijfhonderd euro een groep mannen regelen die een deur voor je opent. Maffiosi met vuile trucjes, fluisteren de buurtbewoners van San Siro.

Een paar maanden geleden stonden voor het raam van Edda's onderbuurman ineens vuilnisbakken in brand. Toen hij naar de politie ging om aangifte te doen, braken 'buitenlanders' zijn voordeur open. Het duurde dagen voordat de politie ze weg kreeg. Nu is het rolluik dicht en de buurman weg.

Geen andere plek

In de wijk Lorenteggio brak de 26-jarige Antonio een jaar geleden eigenhandig zijn nieuwe woning open. 'Een makkie', zegt hij. 'Ik ben bouwvakker geweest.' Door de crisis raakte de jonge vader zijn beide banen kwijt, als ober en als barman. In het appartement van zijn ouders was geen ruimte voor zijn jonge gezin, dus namen Antonio en zijn Marokkaanse vrouw Loubna (36) al hun meubels mee naar het zelf-gekraakte appartement en verfden de muur knalroze. 'Mij krijgen ze hier niet levend weg', zegt Loubna, zittend op de bank. De flatscreentelevisie staat aan. 'We kunnen geen 800 euro huur betalen', zegt ze. 'En we hebben geen enkele plek waar we terecht kunnen.' Dus was dit de oplossing.

Familieportret van Antonio en Loubna. Beeld Io Cooman
Familieportret van Antonio en Loubna.Beeld Io Cooman

Ontruimen

De gemeente Milaan broedt op een plan om huizen te regelen, maar wil vooral de 'bezetters' weg hebben. Er valt nauwelijks tegen de bezettingen op te ontruimen. Een ontruiming kost al snel 4.000 euro en als er kinderen in het huis zijn, moet de hele operatie worden uitgesteld.

In één keer alles ontruimen met een snelheid van 200 woningen per week, stelde de president van de regio voor. Maar de spanning is groot. De afgelopen weken raakten bij ontruimingen diverse politieagenten gewond. Een kantoor van de woningbouwvereniging werd in brand gestoken. En nog steeds worden er huizen bezet. De wethouder van huisvesting merkte deze week op dat het leger misschien maar moet worden ingezet.

De bezetters zijn net zo bang als hun legale buren. 'Iedere keer dat ik naar mijn werk ga, vrees ik dat ik daarna mijn huis niet meer in kan', zegt schoonmaakster Sehriban Kirisik (34). De uit Turkije gevluchte Koerdische woont niet voor haar lol in een gekraakte appartement, zegt ze. De vloer is verzakt, op de muren groeit schimmel. Haar slaapkamer deelt ze met haar dochters van 13 en 14. Haar meubels betaalt ze in termijnen. Toen ze hier negen jaar geleden kwam wonen, gooiden de buren heet water naar buiten als haar kinderen buitenspeelden. Waar komt ze terecht als ze wordt ontruimd? 'Ik heb een aanvraag ingediend voor een sociale huurwoning', zegt Kirisik. 'Maar die is afgewezen omdat ik een huis heb bezet.'

Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië. Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië.Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië. Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië.Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië. Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië.Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië. Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië.Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië. Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië.Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië. Beeld Io Cooman
Straatbeeld van de wijk San Siro in Milaan, Italië.Beeld Io Cooman
Meer over