‘Geboorte juist niet medicaliseren’

Nederland heeft hogere babysterftecijfers dan Zweden. De thuisbevalling, waarin Nederland vooroploopt, ligt daardoor onder vuur. Onzin, zegt de Amerikaanse neonatoloog Marshall Klaus....

De Nederlandse praktijk rond geboorte en bevalling staat onder druk. Door de relatief hoge babysterfte is een discussie losgebarsten over de thuisbevalling en (het gebrek aan) prenatale screening. Ten onrechte, vindt de Amerikaanse neonatoloog Marshall Klaus. ‘Verdere medicalisering van zwangerschap en geboorte is geen oplossing. Integendeel.’

Klaus is in Nederland voor de promotie van zijn boek Je wonderbaarlijke baby en gaf donderdag een gastcollege aan de universiteit van Leiden over onder meer de band tussen moeder en kind en over wat een baby de eerste weken van zijn bestaan al kan.

De opwinding in Nederland over de relatief hoge babysterfte begrijpt Klaus wel, maar nodig is het niet. ‘Jullie vergelijken jezelf met Zweden en een handjevol andere EU-landen. Dan valt de uitslag tegen. Maar jullie zijn nog altijd een middenmoter in Europa. En daar is echt helemaal niets mis mee.’

Een verdere medicalisering van de zwangerschap en geboorte is een heilloze weg, voorspelt Klaus. ‘De praktijk in de VS is daarvan het levende bewijs. Bij ons sterven elf tot twaalf op de duizend baby’s rond de geboorte. Bij jullie zeven op de duizend. Natuurlijk, het kan altijd beter. Maar dat bereik je niet door de dokter vaker te laten ingrijpen. Het is mooi dat we kunnen ingrijpen als het mis gaat, maar op voorhand ingrijpen is funest.’

In de VS wordt 99 procent van de kinderen geboren in het ziekenhuis. Negentig procent van de vrouwen is tijdens de bevalling verdoofd met een ruggenprik. Een kwart van de bevallingen eindigt in een keizersnee, terwijl dat volgens de Wereldgezondheidsorganisatie hooguit in 12 procent van de gevallen nodig is. Bijna de helft van de bevallingen in de VS wordt kunstmatig opgewekt (ingeleid).

‘En dat alles heeft de babysterfte niet doen afnemen’, aldus Klaus. ‘Dus mijn advies: gooi die typisch Nederlandse aanpak niet overboord. Jullie hebben goud in handen.’

De groeiende medicalisering gaat volgens Klaus vooral ten koste van de band tussen moeder en kind. ‘Neem de ruggenprik. Die verdooft niet alleen de moeder, maar ook de baby. Nog dagen na de bevalling zijn de mondspieren van de baby verslapt. Dat bemoeilijkt het op gang komen van de borstvoeding.’

Ook de pijn tijdens de bevalling heeft volgens Klaus een belangrijke functie. ‘Er komen endorfines in de hersenen vrij, die de vrouw open en ontvankelijk maken. Het is bekend dat dit het hechtingsproces bevordert, maar de medische stand bij ons houdt er geen rekening mee.’

Al veertig jaar strijdt Marshall Klaus tegen de medicalisering van de bevalling in de VS. Op een enkel punt heeft hij een overwinning geboekt, vindt hij. ‘Het is anno 2005 niet meer voorstelbaar dat een te vroeg geboren baby weken in de couveuse ligt zonder contact met de moeder. Die mocht vroeger één keer per dag door een kijkgaatje naar haar kind kijken.’

Ook het percentage vrouwen dat borstvoeding geeft, is de afgelopen decennia gestegen in de VS. ‘Dat vind ik fantastisch. Maar we moeten realistisch zijn: het is duidelijk dat steeds meer kinderen ter wereld komen met medische ingrepen. Veelal medisch onnodige ingrepen.’ Klaus kent ziekenhuizen in de VS waar alle bevallingen kunstmatig worden ingeleid. Ook het inknippen van vrouwen is hem een gruwel. ‘Dat is bijna crimineel. Er is geen spoortje wetenschappelijk bewijs dat dat ergens toe dient.’

Ook in Nederland kan er nog wel wat verbeteren, vindt Klaus. De routine om de baby vrijwel direct na de geboorte te wassen, vitamine K toe te dienen en aan een medisch onderzoek te onderwerpen, is volgens hem erg verstorend. ‘Als de baby roze is en normaal adem haalt, en dat geldt voor vrijwel alle baby’s, kan dat allemaal best een uurtje wachten.’ Moeder en kind verkeren de eerste uren na de bevalling in de perfecte toestand om de basis te leggen voor een hechte band. ‘We moeten leren onze handen thuis te houden’, grinnikt Klaus, ‘al klinkt dat misschien gek uit de mond van een kinderarts.’

In zijn boek heeft Klaus een groot aantal foto’s opgenomen van baby’s die een paar minuten oud zijn. ‘Zie je hoe ze contact maken met hun moeder? Direct na de geboorte zijn baby’s erg alert. Ze kunnen, net als andere pasgeboren zoogdieren, zelf de borst vinden. Helaas beseffen veel dokters dat niet.’ Dat baby’s na de geboorte steevast huilen, is volgens hem onzin. ‘Baby’s die bij hun moeder worden gelegd, huilen niet. Ze gaan pas huilen als je ze bij hun moeder weghaalt.’

Meer over