GEACHTE REDACTIE

Bravo Dorien Pessers voor uw kritiek (de Volkskrant, 22 april) op het Nederlandse onderwijs, waarin culturele waarden te vaak worden afgedaan (en weggedaan) als ouderwets, soft of, wat erger is, niet-productief....

Kwantiteit

De Nederlandse universiteiten rekenen nog bijna uitsluitend in kwantiteit van productie. Ze noemen dat zelfs wel kwaliteit. In mijn eigen vak, biologie, wordt het marktprincipe zelfs meer en meer uitsluitend gehanteerd als verklaring voor het bestaan, de bouw, het functioneren, het gedrag, het leervermogen en de evolutie van planten en dieren. Door deze eenzijdige wetenschappelijke stellingname scheppen deze biologen een schijn van rechtvaardiging voor marktdenken in de politiek.

Biologie-studenten zijn in een of twee jaar zo ver dat ze bij iedere levensuiting van dier of plant vragen wat de 'kosten' en de 'baten' ervan zijn. Dat kan op zich zelf geen kwaad, maar benauwend is dat zij zo vaak genoegen nemen met alleen dit soort verklaringen, en niet meer toegankelijk zijn voor zovele andere vragen, zoals: hoe functioneert dit organisme? Hoe is het zo gegroeid? Wat is leven? Hoe ervaart een dier zijn omgeving? Wat is een dier meer dan zijn opbrengst in geld?

Gelukkig zijn er ook studenten die zich, ondanks de prestatiedruk, niet laten indoctrineren. Die hebben van thuis of van die ene leraar op school ook nog iets anders meegekregen, of ze hebben voldoende vrije intelligentie. Zij kunnen een nieuwe voorhoede worden als de universiteit in de toekomst zijn rol als cultuurdrager weer van harte aanvaardt.

LEIDEN Koenraad Kortmulder

Deeltijdvirus

Het is een goed gebruik in Nederland dat overheid en docenten elkaar de schuld geven van de verloedering van het voortgezet onderwijs. In het hoofdartikel van 24 april doorbreekt De Volkskrant die traditie door beide partijen de schuld te geven, maar vooral ook een derde partij: de parttimers oftewel het 'deeltijdvirus'.

De overheid, zo stelt de krant, moet de financiële mogelijkheden van de scholen verruimen. Dat is inderdaad van het hoogste belang. Van allerlei door de overheid beoogde vernieuwingen worden de kosten afgewenteld op de scholen, zodat de financiële middelen eerder krapper dan ruimer worden.

Daarnaast zijn in vergelijking met het buitenland de Nederlandse scholen voor voortgezet onderwijs een chaos, waarbij in elke klas andere regels van orde heersen. Ook dat klopt, en het is zeker mede verantwoordelijk voor de uitval van oudere leerkrachten. Maar daarin zijn de Nederlandse scholen niet meer en niet minder dan een afspiegeling van de samenleving. En over gebrek aan regels in die samenleving wordt in de Volkskrant minder geklaagd. Dan heet gebrek aan regels tolerantie.

Ronduit bedenkelijk zijn de sneren in de richting van de parttimers, die worden beschreven als 'lesboeren' die 'slechts' hun lessen brengen. Bedenkelijk in maatschappelijk opzicht, in het licht van een betere verdeling van het werk. Beledigend voor de parttimers, die helemaal geen lesboeren zijn.

Vaak kiezen mensen voor een parttime onderwijsbaan omdat alleen 'parttime' de klus 'fulltime' te doen is. Of omdat alleen een vrije dag tussendoor het mogelijk maakt de rest van de week fris en energiek voor de klas te staan. Het is de vraag of de parttimer door leerlingen en schoolorganisatie wordt ervaren als minder bereikbaar dan de fulltimer.

In het buitenland moeten de leraren op school zijn, in Nederland trekken ze na de lessen de deur achter zich dicht. Nog zo'n karikatuur. De experimenten met 'kantoorbanen' op Nederlandse scholen bleken een heilloze mislukking. Immers, in de kortste keren is de beperkte tijd die na de lessen overblijft, geheel gevuld met vergaderingen en begeleiding. En het ook noodzakelijke individuele werk (correctie en voorbereiding) verschuift naar de avonduren. Gevolg: nog sneller opgebrande leraren.

Als de leraar na gegeven lessen zo snel mogelijk de school verlaat, dan is dat uit lijfsbehoud. Met te volle klassen en te lange lesdagen is 'wegwezen' de enige mogelijkheid om gezond te blijven en het werk af te krijgen. Dat er weinig wordt samengewerkt, heeft niets te maken met het ontbreken van een verplichting om op school te blijven, maar alles met het feit dat er geen tijd én energie meer over is om in samenwerking te steken.

Natuurlijk heeft niet alleen de overheid schuld; natuurlijk kunnen docenten hun werk beter doen en scholen hun zaken beter organiseren. Maar als de financiën zo beperkt zijn, is het beledigend om het functioneren van scholen en docenten aan de kaak te stellen.

ALMERE A. Algra

Dichtbij

Citeren is 'eine Kunst an sich'.

Schiller schreef: 'Der Mann musz hinaus ins feindliche Leben.' Maar Liesbeth Wytzes zat er dichtbij met 'Der Mann soll hinaus ins Feindliche gehen.' (Forum, 30 april).

MIDDELSTUMJan Klompsma

Meer over