GEACHTE REDACTIE: Eerbetoon voor wie bij vijftig jaar bevrijding ?

Vijftig jaar bevrijding! Manifestaties in Londen, Parijs, Berlijn en Moskou. Regeringsleiders in herdenking bijeen. Veel mooie woorden. Tranen in de ogen....

In Nederland niet anders. Strak geregisseerde, in colonnes marcherende veteranen. Prins Bernhard die in Wageningen vijftig F-16-vliegtuigen bewondert. Een landing van mariniers op het strand bij Scheveningen. Een gotspe voor al die miljoenen die door datzelfde oorlogsapparaat werden afgemaakt.

Vijftig jaar bevrijding! Voor wie eigenlijk? In ieder geval niet voor de Wehrmacht-soldaat die ik op de televisie zag. Deserteerde tijdens de oorlog, werd door een nazi-rechtbank veroordeeld en wacht vijftig jaar later nog steeds op een herroeping van dat vonnis. Eigenlijk had hij daar moeten lopen. Als voorbeeld van hoe het anders kan.

UTRECHT Peter Lenssen

Waagschaal

Een oppervlakkig beschouwer van Nederland moet begin mei 1995 ervaren hebben als een periode van eerbetoon; niet aan de bevrijders, maar aan hun voertuigen.

Het eerbetoon bereikte een hoogtepunt tijdens de parade in Apeldoorn, waarbij NOS-sterreporter Joop van Zijl, zich door een krom Nederlands pratende Keep them rolling-fanaat de verschillen tussen een F15 en een C15 liet uitleggen. In plaats van gesprekken te voeren met de mensen die hun leven voor de bevrijding van dit land in de waagschaal hadden gesteld.

HILVERSUM J.G.A. Aldering

Oorlogszuchtig

Voorafgaand aan het vuurwerk bij het bevrijdingsspektakel op 5 mei, toonde de televisie een film over de achtergrond van het bevrijdingsfeest. Als Duitse student in Nederland voelde ik me tijdens het kijken steeds onpasselijker worden.

De bezetting werd als 'Duits' omschreven, de terreur en de daarmee verbonden misdaden als uitgevoerd door 'Duitsers'. Het woord 'nazi' kwam geen enkele keer voor. Duitsland werd geschetst als de enige schuldige aan de bezetting. Miskend werd dat de Tweede Wereldoorlog vooral de oorlog van de nationaal-socialistische ideologie was.

Duitsland bestaat nog steeds. Het telt nu zo'n tachtig miljoen inwoners, van wie het grootste deel de oorlog niet heeft meegemaakt en de daarmee verbonden misdaden zeker niet heeft gewild. Inwoners die, in tegenstelling tot wat de Nederlandse jeugd denkt, bovendien allesbehalve oorlogszuchtig zijn.

De nationaal-socialistische ideologie bestaat ook nog steeds. En net zoals toen, zijn haar volgelingen ook nu niet alleen maar Duits.

De film heeft me diep ontgoocheld. Het trauma van de Tweede Wereldoorlog is, zo schijnt het, nog steeds niet verwerkt in Nederland. Een objectief beeld van Duitsland wordt niet gegeven. Ik heb de indruk dat Nederlanders - voor zover de filmmakers representatief zijn - nog niet geleerd hebben om (zelf-)kritisch met hun verleden om te gaan.

WAGENINGEN Frederik Oberthür

Passief gedrag

Ik heb mij mateloos geërgerd aan de passage uit de toespraak van koningin Beatrix op 5 mei waarin zij haar afkeuring uitspreekt over 'passief gedrag' van Nederlanders tijdens de Duitse bezetting.

Zij is niet de aangewezen persoon om hierover iets te zeggen. Dat kunnen hoogstens die mensen die in die donkere, angstige jaren hun nek durfden uit te steken om hun medemens van de ondergang te redden. Maar deze mensen blijven meestal bescheiden op de achtergrond.

NIEUWEGEIN Peter Meijer

Verandering

Inhoudelijk bevatte de toespraak van koningin Beatrix niets nieuws. Het tragische is dat haar toespraak naar alle waarschijnlijkheid nog vele jaren onveranderd in herdruk zal kunnen verschijnen.

Tenzij de talloze niet politiek geïnteresseerden in Nederland, al diegenen die het in zich hebben positieve veranderingen aan te brengen in een onverschillige en egocentrische maatschappij, nu eindelijk eens iets van zich laten horen. Wij kunnen niet langer passief langs de zijlijn blijven staan en de verantwoordelijkheid afschuiven op de kleurloze 'dubbele moraal' politiek. Racisme, onverdraagzaamheid, intolerantie, gevoelloosheid, egoïsme, spirituele chaos zijn universele begrippen waar wij zelf mee te maken hebben.

Doelloos gepraat, oeverloze discussies en eindeloze analyses over 'waar we in godsnaam mee bezig zijn' zijn niet voldoende. Vijftig jaar 'verdeel en heers' politiek heeft deze samenleving gemaakt tot wat zij nu is. Laten we ons best doen van deze maatschappij het beste te behouden en de rest te veranderen, voor onszelf en voor hen die na ons komen.

RIJSWIJK Louise Gryzen

Vrijheid

Ik vroeg me tijdens al die reportages, defilés, redevoeringen, kransleggingen, feesten en shows af hoe vrij we werkelijk zijn.

De één definieert vrijheid als het kunnen kiezen wat voor werk hij wil doen, maar een werkloze zou jaloers zijn op die keus. Nummer twee voelt zich vrij wanneer hij vrijuit kan spreken, maar Beatrix en haar familie kunnen niet altijd zeggen wat ze willen. De derde stelt dat vrijheid het kunnen stemmen op een van de politieke partijen is; doch een allochtoon die hier al jaren woont, werkt en belasting betaalt mag zijn stem voor de Tweede Kamer niet geven, terwijl een Nederlander die over de grens woont dat recht wel heeft.

Een man bij mij in de straat voelt zich niet vrij omdat er nieuwe bovenburen uit Marokko komen. Hij vertrekt naar Almere. Hij begrijpt de vrijheid niet. De sigarenman op het plein wil geen Turkse kranten verkopen. Hij begrijpt de vrijheid evenmin. 'Er zijn er veel te veel', hoor ik hem zeggen.

Zo kan de waslijst met tientallen kleine 'onvrijheden' worden aangevuld. We worden beknot in onze vrijheid, we laten ons beknotten in onze vrijheid, we beknotten anderen in hun vrijheden. We doen het allemaal, elk op onze eigen wijze. We heffen het vingertje in de hoogte als andermans vrijheden in het geding komen, maar beperken tegelijkertijd de vrijheid van andersdenkenden, gelovigen, werkenden en niet-werkenden.

Het meisje in Carré zei dat vrijheid niet de situatie tussen twee oorlogen in is. Ze heeft gelijk, maar wat is vrijheid dan wel? Hoe vrij is vrij?

AMSTERDAM Hubert Soentpiet

Meer over