Gas en gedumpte chemische wapens

Een beetje cynisch is Newsweek deze week: 'Nog een obstakel om het Russische gas naar Europa te krijgen: een zeebodem vol met chemische bommen uit de Tweede Wereldoorlog.' En dat terwijl Europa net weer opgelucht kan ademhalen, want het gas wordt via Oekraïne, geheel zoals we gewend zijn, in overvloed...

Nanda Troost

Maar Newsweek brengt een nieuw huiveringwekkend verhaal datte maken heeft met het Russische gas waaraan Europa zich toch minof meer heeft uitgeleverd. Kapitein-luitenant Konstantin Tersjkovheeft in de tweede helft van 1947 de Baltische Zee volgegooid met34 duizend ton chemische wapens. Behalve de duizenden granatenmoest Tersjkov ook bommen dumpen. Die bleven vaak drijven. 'Wemoesten ze vanaf de vissersboten met onze machinegeweren lekschieten', schrijft de Rus in zijn dagboek daarover.

Met duizenden verdwenen de granaten in het water, precies ophet traject waar Rusland en Duitsland een 1200 kilometer langepijpleiding willen aanleggen voor het transport van gas vanSt.Petersburg naar Noord-Duitsland. Niet doen, die pijp, zegtAlexei Jablokov van het Russisch Centrum voor Ecologisch Beleid.Althans, niet zonder goed in kaart te hebben gebracht waar hetgif ligt.

De Baltische landen waarschuwen al langer, maar wordengenegeerd. Premier Algirdas Brazaukas van Litouwen: 'Niemandheeft ooit naar onze mening gevraagd. Alles is achter onze rugom geregeld.' Vorig jaar noemde de toenmalige Poolse presidentAleksander Kwasniewski de aanleg van de pijpleiding gevaarlijkvoor het milieu en hij stelde voor de leiding over Poolsgrondgebied aan te leggen. Rusland doet de klachten van devoormalige Oostblok-collega's af als 'russofobisch'.

Feit blijft wel dat al twee keer, in 1969 en 1985, Deensevissers in het ziekenhuis belandden nadat ze granaten metmosterdgas in hun netten hadden opgevist. Als zeewater de -roestende - granaten binnensijpelt, is het zenuwgas in zes wekentijd afgebroken. Maar in die tijd is het dodelijk voor wie ermeein aanraking komt.

Ondertussen roepen partijgenoten van bondskanselier AngelaMerkel op de kerncentrales vooral in bedrijf te houden, wakkergeschud als ze zijn door de Russische gascrisis. Of Merkel, diemaandag bij Putin op bezoek was, de pijpleiding aan de orde heeftgesteld, dat kunnen de weekbladen nog niet weten. Maar TheEconomist zet de Merkel-methode nog eens uiteen. Als dewetenschapper die ze is - de bondskanselier is doctor in denatuurkunde - analyseert ze een situatie en onderneemt danpragmatische, probleemoplossende acties. Politieke rivalen,doorgewinterde Europese politici als Tony Blair of JacquesChirac, ze laat ze elkaar afmatten en dan slaat ze toe. PresidentBush kapittelde ze liefjes over de gevangenen van Guantánamo Bay('dat kan en moet niet lang in stand blijven'). Het Balticum moetmaar hopen dat ze ook de gaspijpleiding op haarlijstje-te-doen-bij-Putin heeft staan.

Meer over