GALERIE BARBARA FARBER Een oor met ogen en een open boek

Als kind omlijnde de Amerikaanse kunstenares Jane Hammond (1950) een stukje grond in de achtertuin. Ze boog zich over het afgebakende gebiedje en raapte op wat ze er aantrof: dingetjes en groeisels die ze van alle kanten bekeek en, soort bij soort, in groepjes onderbracht....

WILMA SUTO

Binnen de veranderlijke contouren van haar schildersdoek en tekenpapier herziet Hammond voortdurend de ordening van deze collectie en van haar herinneringen. Ze maakt landkaarten van de geest. Bijvoorbeeld een zwembadblauwe globe vol droomeilanden annex vakantieparadijzen, die worden bevolkt door exotische vlinders, zwemsters en drenkelingen. Dit grote, ronde doek, The Friendly Sea, hangt in de Amsterdamse Galerie Barbara Farber nabij twee schilderijen met de contouren van een opengeslagen boek: atlassen van een particulier territorium of een in fragmenten overgeleverde encyclopedie.

Hammonds schilderijen zijn verhalend maar laten zich niet zomaar lezen. Oneerbiedig geformuleerd ogen de decoratieve doeken zelfs als letterbakken voor de intellectueel die in zijn vrije uren graag uitstapjes maakt naar terreinen die in vroeger tijden wetenschappelijk omstreden waren of dat vooralsnog zijn. Met haar diversiteit aan mysterieuze parafernalia memoreert de kunstenares nu eens het lot van Galileo Galilei en dan weer het geneeskundige steekspel van de acupunctuur. Harde feiten en schaduwgestalten, alsook een met de hand op de muur geprojecteerd konijntje, doen bij haar niet voor elkaar onder.

Ofschoon barsten in de ooit oerdegelijk geachte fundamenten van onze wetenschappelijke kennis al vaker zijn geconstateerd en Hammonds verzamelingen van over het doek tuimelende (on-)gelijkwaardigheden in die zin geen baanbrekende visie vertegenwoordigen, doet haar werk wel een aanstekelijk beroep op de verbeelding. Het is geïnspireerd op van te voren op haar verzoek door de dichter John Ashbury (1921) vervaardigde titels, en veel te speels en springerig om beschouwd te kunnen worden als een serieus educatief exposé.

De schilderijen wemelen van de illustratieve fragmenten en onnavolgbare instructies, net als op kindertekeningen van een denkbeeldig gebied waar een schat van zeerovers begraven moet liggen. De schat zelf blijft onvindbaar, ook bij Hammond, òf hij moet bestaan uit haar veelkleurige en zinneprikkelende schilderijen zelf.

Op een doek in de vorm van een oor-met-ogen, Sore Models no. 5, correspondeert een veelvoud aan blauwe stippen volgens de leer van de acupuntuur met de lichaamsdelen die de kunstenares eronder, ernaast of erboven weergaf, zwevend tegen de in nuances oplichtende achtergrond. De vele olieverflagen waaruit Hammond haar schilderijen opbouwt, zijn vaak vermengd met was en fijngemalen terracotta. Ze geven haar doeken het aanzien van overgeschilderde middeleeuwse panelen, waar hier en daar nog wat restanten van bladgoud of -zilver doorheen schemeren.

Behalve vier monumentale schilderijen, toont Galerie Barbara Farber een reeks collage-achtige tekeningen van Hammond, eveneens uit 1995, die minder dicht en precieus doorwerkt zijn en daardoor ook wat toegankelijker. Heel sierlijk is Various Positions met diverse opgeplakte plaatjes en geschilderde beeltenissen van vrouwen die hun lange haren borstelen of zichzelf koelte toewaaieren, temidden van verzelfstandigde lussen en lokken, diertjes, dahlia's en diamanten.

Wilma Sütö

Jane Hammond tot en met 22 februari in Galerie Barbara Farber, Keizersgracht 265, Amsterdam, di-za 13-18 uur.

Meer over