NieuwsTechbedrijven

Gaan de machtige techbedrijven bepalen wie er onder censuur komt te staan?

Grote techmonopolisten hebben sinds de bestorming van het Capitool in Washington D.C. een radicale draai gemaakt: een app waar opruiende taal werd verspreid, is geblokkeerd en de Amerikaanse president is zijn Twitter-account kwijt. Moet een dergelijke vorm van censuur wel in handen liggen van bedrijven als Google en Amazon?  

Een tweet van zangeres Dionne Warwick, afgelopen december. New York.  Beeld Getty Images
Een tweet van zangeres Dionne Warwick, afgelopen december. New York.Beeld Getty Images

Als Amazon maandagochtend om 9 uur (Nederlandse tijd) alle servers afsluit waarop Parler draait, is het Twitter-alternatief dat populair is onder Trump-aanhangers van ene op het andere moment niet meer bereikbaar. Dit is ‘een poging om de vrijheid van meningsuiting geheel van internet te laten verdwijnen’, fulmineert Parler-oprichter John Matze. Die direct aankondigt dat Parler zal terugkeren op internet, hoewel dat een week kan gaan duren.

null Beeld Parler
Beeld Parler

Hostinggigant Amazon reageert heel anders: Parler is verworden tot een broeinest van haat en geweld, en dus zijn de servers afgesloten. Dit weekeinde verwijderden Apple en Google de socialemediadienst om dezelfde redenen al uit hun appstore. ‘In de afgelopen weken hebben we aan Parler 98 voorbeelden gemeld van berichten die duidelijk aanzetten tot geweld’, stelt Amazon. Verder constateert het bedrijf een geleidelijke toename in gewelddadige berichten op Parler die strijdig zijn met de algemene voorwaarden van de hostinggigant. Ook voert Amazon, opnieuw net als Google en Apple, aan dat Parler geen deugdelijk moderatieproces heeft om zijn platform te vrijwaren van onwenselijke berichten.

Al met al levert het een interessante vraag op. Dat Twitter en Facebook bepalen wat er wel en wat er niet op hun netwerken mag worden gezegd, voelt voor velen al ongemakkelijk. Maar dat Amazon, Google en Apple bepalen welke sociaalmedia-apps in hun winkels staan, gaat nog een stap verder. Worden de techbedrijven nu definitief actief ingrijpende mediabedrijven?

Grijs gebied

Volgens de wet zijn ze dat in ieder geval niet. Zo genieten ze in de VS al sinds 1996 een voor hen gunstige uitzonderingspositie: ze zijn noch mediabedrijf noch telecombedrijf. In dit grijze gebied hoeven ze niet of nauwelijks verantwoording af te leggen voor wat er op hun platformen gebeurt, wat mediabedrijven wel moeten.

Die wetgeving staat zwaar onder druk. Van beide kanten: de Conservatieven vinden dat Twitter, Facebook cum suis zich veel te veel bemoeien met wat er op hun platformen gebeurt. De Democraten vinden juist dat ze te laks zijn: too little, too late. President Trump kondigde in mei aan van die speciale beschermende wetgeving af te willen en vermoedelijk zal zijn opvolger Joe Biden het op dit punt met hem eens zijn.

Parler-oprichter Matze spreekt van een ‘gecoördineerde actie’ van de techgiganten Apple, Google en Amazon om een concurrent een kopje kleiner te maken. Met deze analyse raakt hij een gevoelige snaar. De onvrede in zowel Europa als het thuisland de VS over de macht van de platformmonopolisten is groeiende. Zo werkt Europa aan strenge techwetten, terwijl er in de VS diverse onderzoeken naar machtsmisbruik door ‘Big Tech’ lopen. Via de rechter wil Parler nu afdwingen dat Amazon zijn maatregelen intrekt.

null Beeld Parler
Beeld Parler

Mark Deuze, hoogleraar Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam, ziet het huidige optreden van Big Tech als een duidelijk voorbeeld van hun macht. ‘Apple, Google en Amazon hebben ongekende mediamacht, omdat zij bepalen welke media worden gedistribueerd.Het is absurd dat Parler door hen wordt geblokkeerd. Dit heeft alles weg van opportunistisch optreden op basis van een verschuivende publieke opinie.’ Probleem daarbij is, vindt Deuze, dat die bedrijven niet kunnen beoordeeld op afrekenbare principes.

Dat Twitter en Facebook vorige week plots snoeihard ingrepen met respectievelijk een permanente ban en een voorlopige blokkade van Donald Trump, heeft volgens Deuze vooral met de waan van de dag te maken. ‘Ze laten daarmee zien dat ze hun beste beentje voorzetten: kijk, we zijn geen mediabedrijf, maar doen toch ons best.’

Overgeleverd

Internetcriticus Shoshana Zuboff, auteur van The Age of Surveillance Capitalism, roemt op Twitter juist dit ingrijpen: ‘Goed!’ Maar, vraagt ze zich ook retorisch af, hoe zou de wereld eruit hebben gezien als Facebook en Twitter dat al twee jaar geleden zouden hebben gedaan? Of vier? Zo’n belangrijke rol kan niet aan de bedrijven zelf worden overgelaten, vindt ze. ‘We hebben ze in staat gesteld om de wereldwijde informatiestroom te beheersen, waardoor we zijn overgeleverd aan particuliere bedrijven en hun politieke en economische agenda’s.’ Haar oplossing: niet het kapitaal moet hier regeren, maar de politiek, met nieuwe regels en wetten.

Ook Deuze ziet dat de timing niet uit de lucht komt vallen: ‘Als Trump de verkiezingen had gewonnen, was dit niet gebeurd. Nu de Democraten de macht krijgen, zien de techbedrijven de bui hangen. Democraten zullen harder ingrijpen.’ 

Ondertussen belooft Matze dat de ‘gecoördineerde’ pogingen van Big Tech om een kleine concurrent eronder te krijgen, zullen falen. Hij werkt hard aan een terugkeer. Naast een technische oplossing zal hij dan ook met een betere invulling moeten komen van zijn ‘schoolplein waar alles gezegd mag worden’-metafoor. Het afgelopen weekeinde nog verwijderde Parler zelf een bericht van pro-Trump-advocaat Lin Wood waarin hij opriep tot het executeren van vicepresident Mike Pence: ‘Zet het vuurpeloton klaar. Pence gaat als eerste.’

MEER OVER PARLER:

Nu Big Tech steeds vaker ingrijpt, vluchten extreme stemmen naar alternatieven als Parler, Bitchute of Gab

Conservatief Amerika vlucht naar Twitter-alternatief Parler, waar geen ruimte is voor factchecks