G8-top biedt diplomatie zonder besluiten

De G8-top benadrukte dit weekeinde in St.-Petersburg vooral het onvermogen van de acht machtigste leiders ter wereld om het eens te worden over grote internationale conflicten....

Want de meningsverschillen zijn groot en fundamenteel. President Bush steunt de vergeldingsacties van Israël en legt de schuld van het escalerend geweld volledig bij Hezbollah. Ook Iran en Syrië kregen er van hem van langs, vanwege hun steun aan de extremisten.

Rusland en de Europese leiders daarentegen noemden Israëls reactie op de gijzeling buitenproportioneel. President Poetin – die over Iran spreekt als ‘onze partners’ - zegt de indruk te hebben dat het Israëlische offensief ‘een breder doel dient’. De Franse president Jacques Chirac riep de G8-leiders op een onmiddellijk tweezijdig staakt-het-vuren te eisen, maar zijn ambtgenoot Bush toonde zich zondag na urenlange discussies alleen bereid om Israël op te roepen zich te matigen.

De eerste G8-top op Russisch grondgebied stond dit weekeinde grotendeels in het teken van het Midden-Oosten. Niettemin werkten de leiders zich ook in rap tempo door een stapel dossiers heen. Ze tekenden gezamenlijke verklaringen voor beter onderwijs en over de strijd tegen aids en andere infectieziekten – ‘veel te vaag’, zo klaagden teleurgestelde lobbygroepen in de wandelgangen.

Energieveiligheid stond bovenaan de Russische agenda. Poetin toonde zich voor het eerst voorzichtig bereid om de energiesector te openen voor buitenlandse investeerders. De G8-leiders werden het eens over het belang van open en transparante energiemarkten. De Europese Unie – bezorgd over het monopolie van Ruslands energiegigant Gazprom - had daar sterk op aangedrongen.

Over nucleaire energie werden de wereldleiders het niet eens. De acht landen spraken zich voorzichtig uit voor het gebruik van kernenergie, maar de Europese leiders benadrukten de gevaren van deze sector.

Poetin en Bush bereikten zaterdag in een bilateraal overleg een doorbraak over de gezamenlijke bouw van enkele nucleaire centra in Rusland, waar landen met kerncentrales verrijkt uranium kunnen kopen en nucleair afval kunnen afleveren. Voor Rusland kan dat een lucratieve handel betekenen.

Bush en Poetin hielden zaterdag na afloop van hun werkontmoeting een opmerkelijk koele persconferentie. De belangrijkste boodschap luidde: we zijn goede vrienden, maar we zijn het verder vrijwel nergens over eens.

Het was een grote tegenvaller voor Poetin dat Bush nog altijd Ruslands toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) blokkeert. In aanloop naar de top was een doorbraak voorspeld. Rusland streeft al dertien jaar naar het WTO-lidmaatschap en Washington is de laatste dwarsligger. ‘Wij zijn lastige onderhandelaars’, gaf Bush toe, ‘maar ik moet met een overeenkomst komen die voor het Congres acceptabel is.’

Bush gaf een vaag antwoord op de vraag of hij Poetin had aangesproken op zijn autocratische regeerstijl. ‘We hebben openhartig gesproken over de filosofie van bestuur en het nemen van beslissingen. We zijn het niet altijd met elkaar eens.’ Hij suggereerde dat Poetin nog wat zou kunnen leren van Irak, ‘waar vrije verkiezingen zijn en vrijheid van religie’.

Poetin reageerde gevat door op te merken dat Rusland ‘eerlijk gezegd’ niet streeft naar een democratie zoals in Irak. En serieuzer vervolgde hij: ‘We zijn ons bewust van de noodzaak om democratische instanties te ontwikkelen en wij zijn daar ook mee bezig. Maar we doen het op onze eigen manier.’ Poetin benadrukte dat hij het geen bezwaar vindt om geregeld ‘objectief, vriendschappelijk en open’ over dit onderwerp te spreken.

Ook over de benadering van Iran en Noord-Korea verschilden de meningen. Bush is voor de harde lijn, terwijl Poetin tegen sancties is en niet wil afwijken van het diplomatieke pad. ‘Wij zullen niet deelnemen aan kruistochten of heilige allianties’, zei Poetin.

Meer over