Fuchs getuigt van zijn liefde voor Amerikaanse kunst

Voor het Whitney Museum of American Art in New York was Rudi Fuchs een vanzelfsprekende kandidaat voor de uitvoering van een orgineel idee: laat Europese museumdirecteuren exposities van Amerikaanse moderne kunst samen stellen, die zowel in de VS als Europa te zien zijn....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

NEW YORK

Fuchs behoort tot de generatie museumdirecteuren en kunstcritici voor wie de aanwezigheid van Amerikaanse kunst in Nederland in de jaren vijftig en zestig 'ongelooflijk ingrijpend was'. Bovendien was het Stedelijk Museum dat dit jaar 100 jaar bestaat het eerste grote museum dat Amerikaanse kunst importeerde.

Amerikaanse abstracte kunst wordt in de twintigste eeuwse kunstgeschiedenis een marginale rol toebedeeld, althans door Europeanen, klaagt David Ross, directeur van het Whitney aan Madison Avenue. In geen enkele Britse collectie is een Calder te vinden, in slechts één Europees museum hangt een Hopper en geen enkel Nederlands museum bezit een George Bellows. De gangbare Europese visie is dat Amerikaanse kunst weinig oorspronkelijk en vrijwel zonder betekenis is.

De directeur van het Stedelijk Museum, Rudi Fuchs, behoort in de ogen van het Whitney tot de uitzonderingen en daarom is hij samen met Nicolas Serota, directeur van de Tate Gallery in Londen en Jean-Christophe Ammann van het Museum voor Moderne Kunst in Frankfurt uitgenodigd uit de vaste collectie een selectie te maken. Fuchs heeft onlangs deze reeks van drie tentoonstellingen - Views from Abroad, Amerikaanse Perspectieven - geopend. Hij heeft een keus gemaakt uit 95 Amerikaanse werken en die gecombineerd met twaalf doeken van onder meer Karel Appel en Jan Dibbets uit de collectie van het Stedelijk.

Uit de toelichting van Fuchs en zijn bijdrage aan de catalogus blijkt dat hij zo ongeveer is opgegroeid met Amerikaanse kunst. De exposities van Pollock, Newman, Rothko en uiteraard Willem de Kooning maakten dermate grote indruk dat hij zich bedolven voelde. Op Art, Pop Art, de minimalisten, de abstracte expressionisten: Fuchs en zijn generatie voelde zich overweldigd. Het boek Art and Culture van Clement Greenberg veranderde zelfs zijn leven en stelde voor de toenmalige kunstcriticus 'alles op scherp'. 'Ik ontdekte dat kunstkritiek niet stijf hoefde te staan van esthetische mystiek of metafysisch en intellectueel geëmmer, maar heerlijk helder en zelfs praktisch kon zijn', aldus Fuchs, die vooral gefascineerd is door het Amerikaanse pragmatisme.

Hij duikt diep in de ontstaansgeschiedenis van de Verenigde Staten en haalt er zelfs de Onafhankelijkheidsverklaring bij om van zijn invoelbare bewondering voor dat ook in de kunst waarneembare pragmatisme te getuigen. Amerikaanse kunstenaars - en dat boeit Fuchs mateloos - staan veel meer dan hun Europese tegenhangers in de dagelijkse werkelijkheid. Zij lijken minder last te hebben van geschiedenis, stijlen en sentimenten. Hij citeert met instemming Sol Lewitt, die eens over Jannis Kounellis zei dat de Europeaan 'een hoop moet tobben voor hij iets kan maken'. Werkelijkheidszin, pragmatisme, ondernemingslust, onstuimigheid maar ook fanatisme beschouwt Fuchs als uitingen van het Amerikaanse karakter, die hij ook terugvindt in de abstracte kunst.

In Views from Abroad, dat opent met een reeks van het vroege werk van Marsden Hartley, waaronder zijn landschappen, heeft Fuchs beroemde, maar ook haast vergeten schilderijen bij elkaar geplaatst. Wie zoekt naar een thema of een rode draad in stijl, tijd of invloed zoekt tevergeefs en wordt daarvoor ook door Fuchs gewaarschuwd. Neem ieder werk zoals het is of, geachte bezoeker, bekijk zelf maar welke verbanden er tussen de verschillende werken te leggen zijn: wees pragmatisch.

Dat is de reden waarom hij geen probleem heeft de landschappen van Hartley te hangen naast een abstracte expresionist als Philip Guston. In een tijd dat vrijwel iedere expositie gewijd is aan een thema, een stijl of één schilder is dat een opzet, die enkele New Yorkse kunstcritici in verwarring heeft gebracht. De recensent van The New York Times begreep weinig van de bedoelingen van Fuchs. Wat is het punt van een naakt van een Karel Appel naast een figuur van William Glackens van vele decennia geleden? Er is geen punt, het gaat slechts om een toevallige inval van Fuchs: take it or leave it.

Views from Abroad, Whitney Museum of American Art, 945 Madison Avenue, hoek 75-ste Straat. Tot 1 oktober. Vanaf 17 november 1995 tot 28 januari 1996 zal de expositie in het Stedelijk Museum in Amsterdam te zien zijn.

Meer over