Fransen weten amper nog hoe bestuur van hun land werkt

Zondag worden in Frankrijk regionale verkiezingen gehouden. De elite in Parijs is vol van alle politieke intriges, maar de gewone Fransman haalt z'n schouders op....

Met de besneeuwde bergtoppen van de Glandasse op de achtergrond spelen groepjes bejaarde mannen en vrouwen in Die hun spelletje jeu de boules. De politiek? Hee, laten we het daar vooral niet over hebben, is de stemming onder de spelers in dit plaatsje van 4500 inwoners in de Zuidfranse Dr 'Natuurlijk gaan we stemmen. Onze voorouders hebben voor dat recht gestreden', is het enige wat van hen nog wel kwijt wil.

In een parkje even verderop tuurt de 89-jarige Albert Monier vanonder zijn alpinopet naar de verkiezingspagina's van de streekkrant Dauphinib. De voormalige kapper bekent meer in sport dan in politiek geeresseerd te zijn, maar voelt enkele dagen voor de regionale verkiezingen de plicht zich in de materie te verdiepen. Nee hij weet nog niet op wie hij gaat stemmen.

De keuze is niet eenvoudig, legt Monier uit, want links en rechts beloven hem hetzelfde: instandhouding van de publieke dienstverlening in de streek. Het lokale ziekenhuis, de grootste werkgever van Die, wordt met sluiting bedreigd. 'Daar zijn alle kandidaten uiteraard tegen. Eigenlijk zijn ze allemaal hetzelfde', vindt Monier.

'De mensen zijn nauwelijks in deze verkiezingen geeresseerd', concludeert Claude Feyret, de linkse verslaggever van de rechtse Dauphinib, die in de afgelopen weken de verkiezingsbijeenkomsten in de streek afliep. Ook bij mensen die de moeite nemen om naar zo'n bijeenkomst te komen, constateert hij een schrikbarend gebrek aan kennis. 'Het bestuur is voor gewone Fransen door toevoeging van de regio's erg complex geworden.'

Feyret: 'Ze hebben ooit geleerd dat je een lokaal, departementaal en nationaal niveau hebt en dat was het dan. Sinds daar in 1982 de regio's zijn bijgekomen, is het voor veel mensen onbegrijpelijk geworden. Welke bestuurslaag waarvoor verantwoordelijk is, is voor hen ondoorzichtig.

'De kiezers kunnen komende zondag niet , maar twee stemmen uitbrengen. De inwoners van Die stemmen niet alleen voor de kantonale verkiezingen, het departement van de Dr maar ook voor de veel grotere regio RhAlpes waartoe ook steden als Lyon en Grenoble behoren. Welke onderwerpen op dat hogere niveau spelen, is hen veelal onbekend. Gevolg: de regionale verkiezingen worden als een populariteitstest voor de rechtse regering-Raffarin gezien.'

De landelijk politici en journalisten houden zich vooral met dat aspect van de regionale verkiezingen bezig. Twee jaar na het aantreden van rechts wordt druk gespeculeerd over de gevolgen van een vote-sanction, een electorale afstraffing, die er voor rechts onvermijdelijk aan lijkt te komen. De opkomst zal historisch laag zijn, zo geven de peilingen aan. Maar bovendien zegt 70 procent van de kiezers de komende twee verkiezingsrondes aan te willen grijpen om ontevredenheid met het regeringsbeleid uit te drukken.

Vooral het extreem-rechtse Front National zou daar wel eens van kunnen profiteren. De partij van Jean-Marie Le Pen kruipt in de laatste peilingen omhoog - een beeld dat de Fransen doet denken aan die beruchte '21 april 2002', toen Le Pen ook op het laatste moment opkwam en er in slaagde de socialistische premier Jospin in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen te verslaan.

De speculaties in Parijs gaan vooral over de vraag, wat de consequenties van een eventuele vote-sanction voor de impopulaire Raffarin zullen zijn. Gesproken wordt over het 'Villepin-scenario', waarin president Chirac zijn flamboyante minister van Buitenlandse Zaken Dominique de Villepin tot premier bombardeert in een poging zijn rivaal Nicolas Sarkozy, de populaire minister van Binnenlandse Zaken tegengas te geven. Aan de linkerzijde zou een zege de socialistische leider Frans Hollande zeer welkom zijn, nu de basis in zijn partij in meerderheid op de terugkeer van oud-premier Jospin hoopt.

Die politieke intriges die de elites in Parijs bezighouden, staan zeer veraf van de belevingswereld van de bewoners van Die. 'De mensen zijn hier bovenal in de kantonale verkiezingen geeresseerd omdat daar mensen verkiesbaar zijn die ze op straat kunnen tegenkomen', meent de 43-jarige burgemeester van Die, Isabelle Bizouard. De vorige avond heeft zij een verkiezingsbijeenkomst van lokaal links voorgezeten, waar meer kandidaten dan kiezers op af kwamen. 'Zo erg heb ik het nog nooit meegemaakt', bekent ze.

'De jongeren begrijpen nog minder van de politiek dan de ouderen. Het interesseert de meesten van hen echt helemaal niets', meent Dauphinib-journalist Feyret, zelf een vijftiger. De veelal oudere kiezers die wel gaan stemmen zullen niet voor een al te verrassende uitslag zorgen verwcht hij. Links en rechts in het Diois hebben hun vaste aanhang. 'Die tegenstelling zit hier zeer diep, er zijn maar weinig zwevende kiezers.' De grote onbekende is het aantal niet-stemmers: die zouden bij deze verkiezingen wel eens voor het eerst in de meerderheid kunnen zijn. 'Net als bij de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten', zegt hij vol afschuw.

Meer over