Fransen leggen massaal werk neer

Een grootscheepse staking van vakbonden tegen de hervorming van het pensioenstelsel heeft Frankrijk dinsdag vrijwel lamgelegd. Bij gebrek aan treinen, bussen, metro's en vliegtuigen was er van openbaar vervoer nauwelijks sprake....

Volgens de politie waren er in het hele land 1,1 miljoen demonstranten. De vakbonden houden het op bijna twee miljoen. Zij toonden zich zeer tevreden over deze 'zwarte dinsdag', die als een belangrijke test voor de krachtsverhoudingen tussen hen en de regering-Raffarin wordt gezien. De acties genieten de sympathie van de bevolking: circa 60 procent van de Fransen toont begrip.

De hoge opkomst doet denken aan 1995, toen massale stakingen tegen hervormingen van het pensioenstelsel het land vier weken lang verlamden. Dat leidde tot de val van de regering-Juppé. De eveneens rechtse regering-Raffarin hoopt dat te voorkomen door met de bonden in gesprek te blijven. Vandaag ontvangt de minister van Sociale Zaken, François Fillon, architect van het omstreden pensioenplan, de vakbonden. Al maandenlang wordt er overlegd, maar de afstand tussen regering en bonden blijft groot .

Toch is het vakbondsfront minder gesloten dan de stakingsdag van dinsdag suggereerde. Radicale bonden als de communistische CGT en Force Ouvrière verwerpen de plannen van Fillon volledig en lijken vooral geïnteresseerd in de krachtmeting met de regering. CGT-leider Bernard Thibault waarschuwde Raffarin dat hij, ondanks zijn politieke meerderheid in het parlement, niet moest denken 'beschermd te zijn tegen een brede sociale beweging.' Force Ouvrière-voorman Marc Blondel eiste 'intrekking van de plannen, als wij het sterkst blijken'.

De socialistische CFDT is wel bereid tot onderhandelingen . Dat het pensioenstelsel moet worden herzien, lijdt volgens de CFDT geen twijfel. Niettemin vindt nationaal secretaris Jean-Marie Toulisse de stakingsdag gerechtvaardigd, omdat de regeringsplannen te hard zijn voor werknemers met het minimumloon en voor mensen die al op zeer jeugdige leeftijd zijn gaan werken. Ook moet er meer duidelijkheid komen over de hoogte van pensioenen voor ambtenaren. Toulisse hoopt op 'dagenlange, desnoods nachtenlange' onderhandelingen met Fillon om diens plannen te 'verbeteren'. De regering gaf aan het eind van de stakingsdag aan daar voor open te staan.

Frankrijk loopt met de hervorming van het pensioenstelsel achter op omringende Europese landen, waar al eerder op de gevolgen van de vergrijzing is ingespeeld. Opeenvolgende regeringen hebben het probleem voor zich uitgeschoven, waardoor het nog urgenter is geworden. In de praktijk zijn de Fransen steeds eerder met pensioen gegaan. Bovendien knelt het Franse omslagstelsel, waarbij de actieve beroepsbevolking voor de gepensioneerden van nu betaalt. Stonden in 1960 nog vier werknemers tegenover iedere gepensioneerde, nu is die verhouding twee op een en over twintig jaar een op een. 'Als we niks doen zijn onze pensioenen over twintig jaar gehalveerd', waarschuwt Raffarin.

Niettemin houdt hij vast aan het omslagstelsel als basis voor de pensioenen - pensioenfondsen, zoals in Nederland waarbij iedereen voor zijn eigen pensioen spaart, is geen optie. Wel moeten ambtenaren langer voor een vol pensioen gaan werken: zij moeten voortaan niet 37,5 jaar, maar 40 jaar lang premie betalen . Op termijn moet die duur oplopen naar 42 jaar voor alle werknemers. In de ogen van Europese pensioenexperts zijn dit maar kleine stapjes. Voor de Fransen zijn ze zo omstreden dat het hele land er door tot stilstand komt.

Meer over