Fransen herdenken Céline liever niet

Parijs - Er staan voor dit jaar 67 nationale herdenkingen op de officiële lijst van de overheid. Dat gaat van de Franse oerhistorie tot de recente geschiedenis. Twaalf hooggeleerden vormen samen de Hoge Commissie die deze lijst mag samenstellen.


Tot een week geleden bestond die lijst nog uit 68 namen. Maar na oplopende meningsverschillen hakte minister van cultuur Frédéric Mitterrand de knoop door. Eén Franse cultuurdrager was de eer niet waardig nationaal herdacht te worden.


Vijftig jaar na zijn dood blijft Louis-Ferdinand Céline nog de Fransen in verwarring brengen. Zijn meesterschap als schrijver is onomstreden. De auteur van Dood op krediet en Reis naar het einde van de nacht wordt tot de beste Franse schrijvers van de twintigste eeuw gerekend. Maar moet de herdenkingsmachinerie van Frankrijk worden ingezet voor de man die zulke rabiaat anti-semetitische geschriften als Bagatelles pour un massacre heeft geschreven?


Dat was de vraag die Serge Klarsfeld, voorzitter van de vereniging van zonen en dochters van gedeporteerde Franse joden (FFDJF) opwierp toen de herdenkingslijst werd gepresenteerd. 'Het antisemitisme van Céline brengt hem in diskrediet als mens en als schrijver', aldus Klarsfeld. Zijn talent mag niet doen vergeten dat hij tijdens de bezetting opriep de joden te doden. Het is de republiek onwaardig hem te eren.'


De Hoge Commissie zette zich nog even schrap. De waarde van een van onze meest gelezen en vertaalde schrijvers kan niet genegeerd worden, was de verdediging. 'Céline is een man van twee gezichten, die beide niet vergeten mogen worden.'


Het was vergeefse moeite. 'Na rijp beraad heb ik besloten dat Céline geen deel zal uitmaken van de nationale herdenking', zei Mitterrand.


'Een vorm van censuur', oordeelden de Céline-specialisten van de Sorbonne-universiteit. Céline-biograaf Frédéric Vitoux: 'Dit is net zo zinloos als de actie van Stalin die de figuren die hem niet aanstonden van foto's liet verwijderen. Moet de vertaling in het Hebreeuws van Reis naar het einde van de nacht nu ook worden teruggetrokken?'


Vitoux had een positievere suggestie: 'Als ik Klarsfeld was, zou ik juist willen dat Céline meer bestudeerd wordt. Om te kunnen begrijpen hoe hij Bagatelles pour un massacre heeft kunnen schrijven.'


Die oproep vindt weerklank. 'Céline kan tegelijk weerzinwekkend en subliem zijn', reageerde de schrijver Michel Crépu. Hij roept op Céline nog eens grondig te lezen. 'Het is alsof je de zwarte doos opent van een eeuw waarvan wij de blinde erfgenamen zijn. Dat zou een mooi onderwerp voor een herdenking zijn. Wie zo'n taak weigert, kiest voor een blijvende verblinding.'


Meer over