NieuwsFrankrijk

Fransen de straat op tegen wet die het filmen van politieagenten verbiedt

Demonstranten tegenover de politie nabij het Place de la Bastille. Beeld EPA
Demonstranten tegenover de politie nabij het Place de la Bastille.Beeld EPA

In zo’n zeventig Franse steden demonstreren mensen tegen een wetsvoorstel waarmee de Franse regering vergaande beperkingen wil opleggen aan het filmen van politieagenten.

De Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, stemde donderdag voor die wet, die het verspreiden van beelden van agenten verbiedt als er sprake is van ‘kwaadwillende’ bedoelingen. Volgens critici zal de politie de wet op een preventieve manier gebruiken om filmende omstanders op te pakken en zo het filmen van politiegeweld te bemoeilijken.

Met name onder journalisten, mensenrechtenorganisaties en linkse politieke partijen is het verzet tegen het wetsvoorstel groot. Volgens de Franse ombudsman is de wet in potentie ‘een aanval op fundamentele rechten als het recht op privacy en het recht op informatie’. Als de wet definitief wordt aangenomen kunnen journalisten en burgers die politieagenten in functie filmen zonder pardon worden opgepakt en maximaal 48 uur worden vastgehouden. De politie zelf krijgt juist meer bevoegdheden om camerabeelden van drones en bodycams te gebruiken.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Een collectief van journalisten en ngo’s heeft zich tegen de wet verenigd onder de noemer ‘Stop loi sécurité globale’ (‘Stop de globale veiligheidswet’). Ook groepen gele hesjes hebben zich bij de protesten aangesloten, net als het comité ‘La vérité pour Adama’, een antiracistische actiegroep die werd opgericht nadat de zwarte Fransman Adama Traoré in 2016 onder dubieuze omstandigheden omkwam tijdens zijn arrestatie.

Geschopt en geslagen

Afgelopen weekend gingen ook al duizenden demonstranten de straat op, maar deze week zorgden twee gebeurtenissen in Parijs ervoor dat het wetsvoorstel in de ogen van veel Fransen nog omstredener is geworden dan het al was. Dinsdag werd een migrantenkamp op de Place de la République op gewelddadige wijze ontruimd door politieagenten, die met wapenstokken insloegen op migranten en activisten, en tenten met mensen en al meesleurden.

Donderdag doken beelden op van een surveillancecamera waarop te zien was hoe de 41-jarige zwarte muziekproducent Michel Zecler minutenlang door drie agenten werd geschopt en geslagen bij de ingang van zijn opnamestudio. Volgens Zecler schreeuwden ze ook racistische beledigingen naar hem. De politiemannen wilden hem aanhouden omdat hij geen mondkapje droeg. Waarom ze zoveel geweld gebruikten is onduidelijk. De interne politiewaakhond IGPN, die misdragingen van agenten onderzoekt, is op de zaak gezet. Vier politieagenten zitten vast in verband met het onderzoek.

Beeld uit de video waarin Michel Zecler minutenlang door drie agenten werd geschopt en geslagen bij de ingang van zijn opnamestudio. Beeld AFP
Beeld uit de video waarin Michel Zecler minutenlang door drie agenten werd geschopt en geslagen bij de ingang van zijn opnamestudio.Beeld AFP

De zeer gewelddadige arrestatie van Zecler, waarvan de beelden integraal op de sociale media werden gezet door onlinemedium Loopsider, heeft in Frankrijk tot een golf van ontzetting geleid. Bekende Fransen zoals zangeres Aya Nakamura en voetballers Antoine Griezmann en Kylian Mbappé deelden hun afschuw met hun miljoenen Twittervolgers.

‘De feiten bevestigen dat het niet gaat om een serie ‘blunders’ of individuele ontsporingen waaraan de politie lijdt’, schreef Le Monde in een hoofdredactioneel commentaar. Het Franse politiekorps kampt volgens het dagblad met ‘een ernstige bevelscrisis’ en ‘hiërarchische misstanden’.

Excessief

Het is niet de eerste keer dat excessief politiegeweld in Frankrijk door videobeelden aan het licht komt. Geruchtmakend was de zaak van Cédric Chouviat, een maaltijdbezorger die in januari werd aangehouden omdat hij zijn telefoon gebruikte terwijl hij op zijn brommer reed. Nadat hij de politiemannen een aantal beledigingen had toegebeten – ‘clowns’, zei hij onder meer – werd hij in een nekklem vastgehouden en minutenlang tegen de grond gedrukt. Hij overleed 48 uur na zijn arrestatie.

In regeringskringen is de notie taboe dat geweld en racisme bij de Franse politie structurele problemen zijn. President Macron noemde het politiegeweld tegen Michel Zecler in een verklaring op Twitter ‘onacceptabel’ en ‘beschamend’. Maar hij benadrukte ook dat hij ‘nooit zal accepteren dat het gratuite geweld van enkelen het professionalisme bezoedelt van de vrouwen en mannen die dagelijks met dapperheid voor onze bescherming zorgen.’

Minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin – de rechtsbuiten van het kabinet die zich als schier onvoorwaardelijke verdediger van de politie opstelt, en die de architect is van het wetsartikel dat het herkenbaar in beeld brengen van agenten verbiedt – komt ondertussen steeds meer onder vuur te liggen. ‘Als ik het woord politiegeweld hoor, krijg ik geen lucht’, zei hij in juli nog. Die woordkeus leek niet toevallig: Cédric Chouviat zei zeven keer: ‘Ik krijg geen lucht’ tijdens zijn fatale arrestatie.

Naar verluidt bereidt Macron maatregelen voor die het vertrouwen van de bevolking in de politie moeten herstellen. Hoog op zijn lijstje staat vermoedelijk de hervorming van de IGPN, de dienst die misdragingen van agenten onderzoekt. Nu is dat nog een interne politieafdeling. Critici pleiten er al jaren voor dat politiegeweld door een externe instantie zou moeten worden onderzocht.

In politiek opzicht heeft de veiligheidswet een polemiek in gang gezet waarvan het einde nog niet in zicht is. Premier Jean Castex kondigde deze week aan dat een onafhankelijke commissie de tekst van het omstreden artikel 24, dat het filmen van agenten aan banden legt, zou herschrijven. Dat werd ondemocratisch gevonden door het parlement, dat Castex terugfloot. In januari zal de Eerste Kamer zich over de wet buigen. Die zal de tekst ‘zonder twijfel’ gaan ‘verduidelijken’, zei Senaatsvoorzitter Gérard Larcher.

LEES MEER

Opnieuw politiegeweld in Parijs: drie agenten geschorst na mishandeling zwarte man
Drie Franse politieagenten zijn geschorst in verband met een uiterst gewelddadige aanhouding van een zwarte man in Parijs. Aanleiding voor de arrestatie was het niet dragen van een mondkapje.

Frans parlement beslist over omstreden wet die filmen van politie door burgers en pers verbiedt
Regeringspartij En Marche heeft een wetsvoorstel ingediend dat het filmen van agenten en het publiceren van die beelden strafbaar stelt. Dit zou zijn om bedreigingen van de politieagenten te voorkomen. Maar het wetsvoorstel is omstreden. Want hoe kun je politiegeweld aantonen als je geen agenten mag filmen?

Meer over